# Historia Norwegie - **Verk:** Historia Norwegie (verk:historia_norwegie) - **Datering:** 1160/1220 - **Källsamling:** Monumenta historica Norvegiæ (Storm 1880, OCR ur Internet Archive) - **Utgåva:** Gustav Storm (utg.), Monumenta historica Norvegiæ. Latinske kildeskrifter til Norges historie i middelalderen, Kristiania 1880. OCR ur Internet Archive (monumentahistor01storgoog, monumentahistor00storgoog), rensad från apparat, kommentar och sidhuvuden. - **Språk:** lat - **Typ:** original - **Licens:** Public domain ## prolog (Storm s. 71–72) tus in Philos trato suo laudans amictfiam, cum de ceteris vitæ bonis ågeret, inter vctos amicos nihil fere difficile fore meminit. Hujus igitur tanti philosophi satis pro&abili sententiæ nequaquam contraire ausus — tantø enim sagacitati me in omnibus imparem et ad tale et tam rave onus me imbecillem novi — debite honestissimis adhortatiombus utpote viri peroptimi satisfaciens, ne ingratus crebrorum munerum beneficiis existam, ad quod poscor volens nolens aggredi tentabo. Est enim miM imperito gråvis sarcina situm latissimæ regionis c»rcumquaque describere ejusque rectoram genealogiam retexere et adventum christianitatis simul et paganismi fugam ac utriusque statum exponere. Quod negotium — nimio sudore plenum, florente mente excogitatum meæque imperitiæ injunctum, sed hucusque latino eloquio intentatum — quam sit onerosum et ob invidos quam sit periculosum, ipse optime nosti; obsecundo tamen nostris amminiculis fretus, illorum edacem livorera postponendo, si quid nostra refert, quod tos posteri hæc mei laboris emolumenta habebitis; qua in re si quid indocta parentis forisfecit procacitas, demens mandantis remittat caritas. Tu igitur, o Agnelle, jure didascalico mi prælate, utcunque alii ferant hæc roea scripta legentes non rhetorico lepore polita, immo scrupulosis barbarismis implicita, gratanter ut decet amicum accipito. Neqae enim laudis avidus ut chronographus existo neque vituperii stimulos ut falsidicus exhorreo, cum nihil a me de vetustatis serie novum vel inauditum assuropserim, sed in omnibus seniorum assertiones secutus. Si quid vero nostris temporibus memoria dignum accidisse reppen, hoc ipsum addidi. quoniam multorum magnificentias cum suis auctoribus ob scriptorum inoøiam a memoria modernorum quotidie elabi perspexL ## bok I, inledning (Storm s. 73–76) Norwegia igitur a quodam vege, qui Nor nuocupatus est, nomen obtinueral. Est autem Norwegia regio. vastissima sed maxima ex parte inhabitabilis præ nimietate montium et nemorum ac frigorum. Quæ in oriente a magno flumine incipit, versus occidentem vero vergit et sic circumflexo fine per aqnilonem regyrat. Es terra nimis sinuosa, innumera protendens promontoria, m halitabiWbus zonis per longum cincta: prima, quæ maxima et maritim a est; secunda mediterranea, quæ et montana dicitur; tertia silvestris, quæ Finnis inhabitatur, sed non aratur. Circumsepta quidem ex occasu et aquiloqe re flu en ti s oceani, a meridie vero Daciam et Balticum mare habet, sed de sole Swethiam, Gautoniam, Angariam, Jamtoniam. Quas nunc partes (deo gratias) gentes colunt christianæ. Versus vero septemtrionem gentes perplures paganismo (proh dolor) inservientes trans Norwegiam ab oriente extenduntur, scilicet Eiriali et Kwæni, cornuti Finni ac utrique Biarmones. Sed quæ gentes post istes habitent, nihil certum habemm Quidam tamen nautæ cum de Olaciali insula ad Norwegiam remeare studuissent et a contrariis ventorum turbinibus in brumalem plagam propulsi eBaent, inter Viridenses et Biarmones tandem applicuerunt, ubi bomines miræ magnitadmis et virginum terram (quæ gnstu aquæ concipere dicuntur) se reperisse protestati sunt. Ab istis vero Viridis terra congelatis scopuHs dirinritur; quæ patria a Telensibafi repeita et inhabitata oe fide catholica roborata terminus est ad occasum Europæ, fere contingens Africanas insulas, ubi inmdant oceani reiluenta. Trans Viridenses ad aqnilonem quidam honranciones a venatoribus reperiuntur, quos ScræHaga appellant; qui dum Yivi armis feriuntur, yalnera eorum absque cruore albescunt, mortuis vero vix cessat sanguis maaare. Sed ferri metallo penitus carent, dentibus cetinis pro missilibus, saxis acutis pro cultris utuntur. Huc usque situm et circumstantias Norwegiæ ostendimus, nunc autem trifariam ejus habitationem exsequaoaur. ## avsnitt 1, De tripartito incolatu Norwegiæ (Storm s. 76–80) De tripartito incolatu Norwegiæ. Zona itaque maritima Decapolis dici potest, nam x civitatibus inclyta est, nn patrias complectens xxn provinciarum capaces. Prima patria Sinus orientalis dicitur, a terminis Daciæ ariens, et uaque ad locum, qui Rygiarbit appellatur, extenditur mi provincias continens. Secunda Gulacia ad insulam, quæ Media nuucupatur, usque protelatur vx complectens provincias, 5. quarum ultima nomine Mor villam quandam babet naturæ mirabilis; omnes enim stipites arborumque abcisi ramusculi, si per unius anni spatium terræ inhæreant, in lapides convertuntur. Tertia patria Throndemia vocitatur et est sinus ostio angustUsirøo, octa capiens provincias in sua latissima receptacula, m etiam extra sumens et fiunt xi. Quarta Halo gi a, cujus incolæ multum Finnis cohabitant et inter se commercia frequentant; quæ patria in aquilonem terminat Norwegiam juxta locum Wegestaf, qui Biarmoniam ab ea dirimit. Ibi ille profundissimas septentrionalis sinus, qui Charybdim, Scyllam et inevitabiles voragines in se continet; ibi et promontoria congelata, quæ immensas glacies fluctivonria inundationibus augmentatas brumalique frigore concretas in mana præcipitant, quibus crebro institores Vind em terram petentes inviti applicant sicque naufragiura passi periclitantur. Ibi etiam cete grandia diversi genens fortissimas naves confringentia, nautas diglutiunt, quosdam submergunt. Ibi equini ceti monoculi jubis diffusis profunda pelagi sulcantes ferocissimi reperhmtur; illic pfotrix, illic hafstrafflbus, maxima bellua, sed sine cauda et capite solum susum et jusum diesiliendo veluti truncus, non nisi nautarum pericula præfigurert, apparet. Illic bafguva et hafkitta pr cunctis mariøis monstris maxima et cetera kajuscemodi infinita reperiuntur. Revertentes a maritimis transferamur ad montana, ## avsnitt 2, De montanis Norwegiæ (Storm s. 81–82) De montanis Norwegiæ. Mediterranea zona a metis Gautoniæ excipitur; quæ item nn patrias et xn provincias complectens usque Throndemiam porrigitur. Hu jus prima patria regnum Råumorum ac Ringorum cum continuis provinciis; secunda Thelamarchia cum remotis ruribus; tertia Heidmarchia cum. convallibus Albiæ; quarta valles Gudbrandi cum Loariis et finitimis provinciis. Illam terminat magnus mons Dofrarum. Sunt præterea perplures incolatus inter maritima et montana, ut Waldresia et vallis Haddingorum ac ceteri, qui Gulaticis subjacent legibus. Est fluvius in montanis aure is rubens arenis, qui de illo magno stagno Mi or surgens mare orientalis sinus intrat; nam quondam Saxones illo adventantes et per ungulas boum eundem amnem transnatantium auri metallum in esse deprehendentes furtim conflatum infinitum detulerunt aurum. Est item juxta civitatem Asloiam magna copia argenti metalli, quæ nunc nimia aquarum fluentia hominibus vetita sub petrina mole latet absconsa. Peragratis montanis silvas Finnorum ingrediamur perscrutatum. ## avsnitt 3, De Finnis (Storm s. 82–87) De Finnis. Est igitur vastissima solitudo affinis Norwegiæ-, dividens eara per longum a paganis gentibus, quæ solitudo Finnis et bestiis incolitur, quarum carnibus semicrudis vescuntur et pellibus in- is duuntur. Sunt equidem venatores peritissimi, solivagi et instabiles, tugurea coriacea pro domibus insidentes, quæ humeris inponente levigatis asseribus pedibus subfixis (quod instrumentum ond ros appellant) et per con (lensa nivium ac devexa montium agitantibus cervis cum conjugibus et parvulis ave velocius transferuntur. Est enim illorom incerta mansio, prout copia ferarum tempore instante eis dictaverit venationis loca. Ibi infinita numerosita bestiarum, scilicet ursorum, luporum, lyncum, vulpium, sabelorum, lutrearum, taxonum, castorum. Quæ bestia mirabiliter cauta, dum sæpius a veltribus venatorum petatur, tres sub te rraneas ad aquas sibi foveas concavat; succrescente lympha mediam sive supreraam tenet, decrescente vero canibusque addentantibus ser vu o catellis objecto secus fenestrara relicto se quasi domum cum conjuge et catulis in infimum confert latibulum, unde sibi ad aquas liberior pateat aditus; plus enim in lymphaticis quam in terrestribus confidit meatibus. Dam vero pro hiemalibus alimoniis congregandis plus insudaverint, ulmos prægrandes dentibus circumcidentes (cujus arboris subere libent i ss i me vescuntur) servulo suo snpino anlerioribus pedibus fustem tenenti superponunt, sicque illo pro vectigale utentes magnam copiam domum contrahunt, ipsi fustem rictibus capientes utrimque bajulum trahendo amminiculantur. Est enim quoddam castorum genus servile minimi pretii et ob frequentem laboris usum haud pilosum, immo leve. Sunt etiam apud Finnos scuriones quam plures ac mustelæ, de quarum omnium bestiarum pellibus regibus Norwegiæ, quibus et subjecti sunt, maxima tribpta omni anno persolvunt. Horum itaque intollerabilis perlidia a vix cuiquam credibilis videbitur, quantumve diabolicæ superstitionis in magica arte exerceant. Sunt namque quidam ex ipsis, qui quasi propbetæ a stolido vulgo venerantur, quoniam per immundum spiritura, quem gandum vocitant, multis multa præsagia ut eveniunt quandoque percunctati prædicent; et de longinquis provinciis res concupiscibiles miro modo sibi alliciuot nec non absconditos thesauros longe remoti mirifice produnt. Quadam vero vice dum Christiani causa commercii apud Finnos ad mensara sedissent, illorum hospita subito inclinata exspiravit; unde Christianis multum dolentibus non mortuam sed a gandis æmulorum esse deprædatara, sesei illam cito adepturos ipsi Finni nihil contristati respondent Tunc quidam magus extenso panno, super quo se ad profanas veneficas incantationes præparat, quod dam vasculum ad modum taratantarorum sursum erectis manibus extulit, cetinis atque cervinis formulis cum loris et ondriolis navicula etiam cum remis occupatum, quibus vebiculis per alta nivium et devexa montium vel profunda stagnorum ille diabolicus gandus uteretur. Gumque diutissime incantando tali apparatu ibi saltasset, humo tandem prostratus totusque niger ut Æthiops, spumans ora ut puta freneticus, præruptus ventrem vix aliquando cum maximo fremore emisit spiritum. Turn alterum in magica arte peritissimum consuluerutit, quid deutrisque actuin sit. Qui simili modo sed non eodem eventu suum implevit officium, namque hospita sana surrexit et defunctutn magum tali eventu interisse eis intimavit: gandum videlicet ejus in cetinam effigiem inmaginatum ostico gando in præacutas sudes transformato, dum per quoddam stagnum velocissime prosilirdt, malo omine obviasse, quia in stagni ejusdem profundo sudes latitantes exacti ventrem perforabant; quod et in mago domi mortuo apparuit. Item dum Finni unacum Christianis gregem squaroigeram hamo carpere attentasserit, quos in casis fidelium pagani perspexerflbt, sacculis fere plenis unco suo de abysso attracti scapham cum piscibus impleverunt. Hæc de Finnorum innumeris præstigiis carptim excerpsi et quasi quasdam notulas tam profanæ sectæ pins remotis proposui. Circumscriptis utcunque Norwegiæ finibus tendamus ad tributarias insulas, nam insulas, quæ adjacent Norwegiæ, præ multitudine nemo numerare potest. ## avsnitt 4, De tributariis insulis (Storm s. 87–88) De tributariis insulis. Sunt ergo quædam insulæ præjacentes Gulaciæ, quæ ab incglis Solundæ nominantur, unde Solundicum mare dictum, quod inter Norwegiam et Hyberniam fluit; in quo sunt Orchades inu æ numero plu quam xxx, a quodara comite Orchano nomine Yocatæ. Quæ quidem diversis incolis accuKæ ounc in duo regna sunt divisæ; sunt enim meridianæ insulæ regulis sublimatæ, brumales vero coraitum præsidio decoratæ, qui utrique regi bus Norwegiæ non modica persolvunt tributa.. ## avsnitt 5, De Orchadibus insulis (Storm s. 88–92) De Orchadibus insulis. Istas insulas primitus Peti et Papæ inhabitabant. Horum alteri, scilicet Peti, parvo superantes pygmæos statura instructuris urbium vespere et mane mira operantes, meridie vero cunctis viribus prorsus destituti in subterraneis domunculis præ timore latuerunt. Sed eo tem pore non Orchades, immo terra Pe: torum dicebantur, unde ad hue Petlandicum mare ab incolis appellatur, quod sejungit insulas a Scotia, ubi oranium maxima vorago, quæ fortissimas naves, quas per ledonem attrabendo diglutit, earundeua fragmenta per malenam eructando evomit. Qui populus unde illuc adventasset, penitus ignoramus. Papæ vero propter albas, qui bus ut clerici induebantur, vQcati sunt, unde in Theutonica lingua omnes clerici papæ dicuntur. Adhuc quædam insula Papey ab illis denominatur. Sed ut per habitum et apices librorum eorum ibidem derelictorum notatur,- Africani fuerunt o judaismo adhærentes. Istas itaque nationes in diebus Haraldi comati, regis videlicet Norwegiæ, quidam piratæ prosapia robustissiroi principis Rognwaldi progressi cum magna classe Solundicum mare transfretantes de diuturnis sedibus exutas ex toto deleverunt ac insulas sibi subdiderunt; ubi securius hiemalibus sedibus muniti æstivo tempore turn in Anglos tum in Scotos quandoque in Hybernios suam exercentes tyrannidem ierunt, ut de Anglia Northimbriam, de Scotia Katanesiam, de Hybernia Dyflinniam ceterasque maritim as urbes suo imperio subjugarent. De quorum collegio quidam Rodulfus — a sociis Gonguroljfr cognominatus, quia ob enormem corporis quantitatem equitare nequiens semper incessit — Rodam civitatem Normandiæ cum paucis mirabili mgenio devicit; namque in quodam flumine cum xv navibus latitantes singuli quique nautæ singulas præcavantes fossas tenuibus glebis campi spissitudinis identitatem simulantibus ordinata acie ultra loci concava parati ad pugnam progressi sunt. Quo comperto cives directis ordinibus hostes insequuntur, at illi ficta fuga quasi ad naves féstinantes equites cunctis velocius se subsequentes ac catervatim in ilatentia præcipitia cum loricatis sonipedibus proruentes, illi (inquatri) Norwegenses tyranni funesta manu eos trucidabant; itaque fugatis civibus urbem libere intrabant simulque cum ea omnem illam regionem obtinebant, a quibus Normandiæ nomen adepta est. Ast idem Rodulfus regni primatu potitus defuncti comitis uxorem duxit, ex qua genuit Wilelmum cognomento longosped patrem Ricar. di, qui item filium genuit sibi equivocum; junior vero Ricardus pater erat Wilelmi bastardi, qui Anglos devicit; iste genuit Wilelmum rufura. et Henricum fratrem ejus, qui in prophetia Merlini regis leo justitiæ prænominatu est. Rodulfus vero comes Normandiæ effectus hostili manu Presones invasit, victoriam obtinuit, sed parvo intervallo a privjgno suo in Hollandia dolo interemptus est. Interim socii ejue in Orchadibus suum regnum firmiter stabilierunt, revera enim usque hodie illorum posteritatis dominio subjacent, excepto quod jure tributario regibus Norwegiæ deserviunt. ## avsnitt 6, De insulis ovium (Storm s. 92) De insulis ovium. Sunt item in refluentis oceani insulæ ovium, numero xvin quaspatria lingua Færeyar incolæ appellant; ibi enim ruricolis opima grex affluit; sunt quibusdam inde millia ovium. Qui item insulanj regibus nostris certis temporibus tributa persolvunt. ## avsnitt 7, De glaciali insula (Storm s. 92–97) De glaciali insula. Deinde versus occasum illa magna insula, quæ ab Italis ultima Tile dicta est, nunc quam magna frequentia colonum culta, quondam vasta solitudo et usque ad tempus Haraldi comati hominibus incognita. Tunc quidam Norwegenses Ingulfr et Hior- is leifr ob reatus homicidiorum patriam fugientes cum conjugibus et pueri naves ingredientes insulam prius inventara a GarAaros post ab anbå inquirendo per péndulas pelagi undas tandem reperierunt. Et in qninquagintå fere annis est ubique inhabitata, ut nunc est distributa. Quæ a Norwegensibus igitur Islandia, quod interpretatur glaciei terra, nuncupatur; habet namque eadem insnla innumerabiles montes verum continna glacie conteetosIQ, unde illis resplendentibns nautæ longe a terra in salo positi portum sibi opportunum per hos denotare solen t; inter quos mons ca sul æ ad instar Ætnæ totus pruriens terrebili trémefactus terræ motu sulfureas eructat faces; proinde in diversis locis fervidi fonticuli ebulliunt, qui tectis operti ac frigidarura exhibitione aquarum temperati balnalia accolis præbent lavacra. Sunt item quidam putei ejusdem insulæ, in quls si låna aut pannus unius noctis spatio inmersi jaceant, in lapides convertuntur. Est præterea ibidem fons quidam in arenatis cujusdam fluvii anfractibus scaturien saporem coloremque tenens cerevisiæ, qui potantem reficere, vix adimplere dicitur. Nec prætereundum puto, quod nostra ætate inibi accidisse ferunt; nam tria milliaria totum mare more euripi inæstuare ac quasi cacabus fervere coepit, dum terra adhiscens ab imo ignivomos vapores montemque magnum undis emergentem ex se produxit. Quod multis monstri simile videtur, mundumve mira portendere vel sui interitum in talibns præfigurare conjectant, cum elementa inevitabiles accessus et naturales suapte sponte exercent motus. Dixit namque Solinus in libro suo, quem de mundi mirabilibus scripsit, abyssum profundissimam in ipsa terra existére (unde scriptum est: r up ti sunt fontes abyssi raagnæ), juxta quam speluncas propatulas ventos aquatica spiratione conceptos. in se continere, qui. sunt spiritus procellarum. Hi vero venti sua spiratione per occultos terræ meatus aquas maris ad se contrahunt et in thesauros abyssi recondunt, quas iteram eadem vi a se repellunt, unde æstus et torrentes voraginumque vertigines excitantur. Inde etiam terræ motus et variæ vaporum exustionumque emissiones contingunt; quidam ventorum enim flatus terrenis buccis inclusi dum erumpere gliscunt, terræ molem horribili frem ore conquassant eamque trepidare cogunt. Sic nimirum spiritu ventoruro introrsum cum igne concertante et etiam in medio pelago prærupto profundo fumigeri vapores sulfureique ignss emergi cernuntur. Simili mo do quod in terra tremor, in nube tonitruum, hic hiatus, ibi. fulgur creditur. Ista quidam et majora mundi mirabilia licet minime perspicaciter intelligamus, tamen nec eo magi monstra credenda sunt nec pOrtenta mundialis cataclysmi præsaga rep tanda, immo omnium incognitorum cognitori, immutabili routabilium conditori quodam mirabili processu præclare famulantia in cuncti natura m observant. Verum quoniam corpulentæ caliginis oblivione nostri ingenioli igniculus undique circumfusus ad investiganda altissima profunda haud satis effieax de pre hend i tur, ipsum, qui illuminat abscondita tenebrarum spiritu inteliigentiæ, nos ut inflatnmet invocemus. Hactenus tributarias insulas carptim descripsimus; nunc vero qui reges Norwegiam rexerunt vel ande processeruut ad exponendum stilum vertamus. ## avsnitt 8, De ortu regum (Storm s. 97–124) De ortu regum. Vetus prosapia regum Norwegiæ a Swethia sumpsit exordium, unde etiam inhabitata est Throndemia, quæ patria principalis est in Norwegia. Rex itaque Ingui, quem primum Swethiæ monarchiam rexisse plurimi astruunt, genuit Neorth, qui vero genuit Froy; hos ambos tota illorum posteritas per longa sæcula ut deos venerati sunt. Froyr vero genuit Fiolni, qui in dolio medonis dimersus est, cujus filius Swegthir nanum in petram persequitur nec redisse dicitur, quod pro certo fabulosum creditur. Iste genuit Wa ni an da, qui in somno a dæroone suffocatus interiit, quod genus dæmoniorum norwegico sermone mara vocatur. Hic genuit Wisbur, quem filii sui cum omni curia sua, ut citius hæreditarentur, vivura incenderunt. Cujus filium Dom al d Sweones suspen d entes pro fertilitate frugum deæ Gereri hostiam obtulerunt. Iste genuit Domar, quiinSwethiaobiitmorbo. Hujusfilius Dyggui item in eadem regione vitæ metam invenit. Cui successit in regnum filius ejus Dagr, quem Dani in quodam vado, quod Sciotanvath vel Wapnavath dicitur, dum passens injurias vindicare conaretur, publico bello occiderunt. Qui genuit Al rik; hunc frater suus Erikr freno percussit ad mortem. Alricr autem genuit Hogna; istum uxor sua juxta locum Agnafit, qui nunc Stokholmr dicitur, propriis manibus interfecit suspendendo ad arborem cum catena aure a. Cujus filius Ingialdr in Swethia a fratre suo ob infamiam uxoris ejus occisus est, quæ Berå dicta est (hoc nomen latine sonat ursa). Post hunc filius ejus Jorundr, qui cum Danos debellasset, ab eisdem ruspensus in loco Oddasund in sinu quodam Daciæ, quem Lima fiorth indigenæ appellant, male vitam finivit. Iste genuit Auchun, qui longo vetustatis senio ix annis ante obitum suum densæ usum alirooniæ postponens lac tantum de cornu ut infans & suxisse fertur. Auchun vero genuit Eigil cognomento Vendilcraco, quem proprius servus nomine Tonne regno privavit, et cum domino pedisseqvus vni civilia beila cbmmisit, in omnibus?iotoria potitus, in nono tandem devictus occubuit; sed paulo post ipsum regem truculentus taurus confodiens trucidavit. Gui successit in regnum filius suus Ottarus, qui a suo æquivoco Ottaro Danorum comite et fratre ejus Fasta in una provinciarum Daniæ, scilicet Wendli, interemptus est. Cujus filius Adil vel åthisl ante ædem Dianæ, dura idolorum sacrificia fugeret, equo lapsus exspiravit. Hic genuit Eu tein, quem Gautones indomo quadam obtrusum cum suis vivum incenderunt. Hujus filius Ynguar, qui cognominatus est canutus, in expeditione occisus est in quadam insnla Baltici maris, quæ ab indigenis Eysysla vocatur. Iste ergo genuit Broutonund, quem Sigwardus frater suus occidit in Hiniinheithi, quod loci vocabulum interpretatur coeli campus. Post istum filius suus Ingialdr in regem sub Urnatur, qui ultra modum timens Ivarum cognomine withfadm regem tunc temporis multis formidabilem se ipsum cum omni comitatu suo cenaculo inclusos igne cremavit. Ejus filius Olavus cognomento tretelgia diu et pacifice fuuctus regno plenus dierum obiit in Swethia. Olavus genuit Halfdan um cognomine hwitbein. quem de Swethia venientem Norwegenses in montanis sibi regem constituerunt; hic provectus ætate in provincia Thotne reddidit spiritum. Hujus filius Eustein cognomento buinbus, dum inter duas insulas strietim in pluribus navibus velificassent, trabe alterius navis e puppi percussus undisque submersus disparuit. Huie successit in regnum filius suus Halfdan auri prodigus cibique tenacissimus, stipendiarios namque suos auro donavit eosdemque farne raaceravit. Hic genuit Guthrodum regem venatorem, qui a sua propria uxore seductus est, ipsa enim quendam tironum pretio corrupit, qui regis latns lancea perforavit. Hujus filius Halfdanus cognomento niger regnum post patrem item in montanis obtinuit; qui dum noetu per cujusdam stagni glaciem, quod Rond nominatur, iter ågeret, cum curribus et equitatu magno a cena rediens in quandam scissurara, ubi pastores gregem suum adaquare solebant, improvide advectus sub glacie deperiit. Post istum filius saus Harald us comatus, ob decoram cæsariem sic cognominatus, totius maritimæ zonæ regnum oaetus est primus; mediterraneæ quidem zonæ adhuc reguli præsidebant, sic tamen quasi sub ejus dominio. De hoc memorantur multa et mirabilia, quæ nunc longum est narrare per singula. Hic regnabat lxxuu annos et genuit xvi filios. Primogeoitus Ericus, qui cognominatus est blothoex, id est sanguinea securis. Secundus Hacon, quem Adalstanus rex Anglorum sibi in filium adoptavit. Tertius Olavus. Quartus Berno, quod interpretatur ursus. Quintus SjjgwardfiS cognomento gigas. Sextus Gunrodus. Septimus Guthrodus. Octavus Halfdanus hafoeta. Konus Rognvaldus retilbein qui a quadam fitonissa in provincia Hatbalandia nutritus est et in eadem arte mira ut nutrix operatus est. Decimus £usteinus. xi. Jorundus. Duodecimus Sigtrygr. xium Ynguar. xluio Truggui. xvua Bingr. xviw Rolfr. Quorum ætate primus regnum post patrem Ericus sanguinea securis acquisivit, ducens de Dania uxorem nomine Gunnildam quandam maliticam et iniquissimam, Gorms stultissimi Danorum regis filiam ac Thyri mulieris prudentissimæ. Ex qua scilicet Gunnilda genuit sex filios, scilicet Haraldum cognomine grafeld, secundum Gamla, tertium Sigwårdum lioma, quartum Gunrodum, quintum Erlingum, sextum Gorm. Hic cum annum regnasset, sed ob nimiam insolentiam uxoris nemini placuisset, a fratre suo Hacone alumno Adalstani regis Angliæ, idem consiliantibus Norwegiæ primatibus, regno privatus in Angliam profugus seeessit; ibi a pædagogo fratris sui bene susceptus fonteque baptismatis lotus toti Northimbriæ comes præficitur eratque omnibus gratissiraus, quousque improba uxor ejus scilicet Gunnilda illo adventasset. Cujus pestiferam rabiem non ferentes Northirabri jugum illorum intollerabile statim a se discusserunt; at ille in Hispaniæ finibus cum piraticam exereeret, bello tentatus occubuit, ipsa vero cum filiis ad fratrem suum Haraldum regem Danorum reversa est. Hacon a maritim is Norwegiæ gentibus rex assumitur. Hic a christianissimo rege in Anglia officiosissime educatus in tantum errorem incurrit, ut miserrima commutatione æterno transitorium præponeret regnum ac detinendæ dignitatis cura (proh dolor) apostata factus, idolorum eervituti subactus, diis et non deo serviret. Qui quamvis labilis regni cæca ambitione a durabili dignitate æternaliter labefactus, cunctis tamen in paganismo degentibus diligentius leges patrias et scita plebis observabat regi bus. Ob hoc quidem principibus carus, vulgo devotus, xxvu annis suam hereditariam strenuissime defensabat patriam. Cui contra nepoteB suos ex fratre matreraque eorum Gunnildam in ultimis annis? vitæ suæ ferme continuum bellum fuit, e quibus publica et præcipua duo fuerunt: aliud in pro vinda Nortbmoere in quadam insulaFræthi, loco Rastarcalf, ubi Gamle filiusGunnildæ et maxima pars exercitus illorum de quodara promontorio in maria præcipitati sunt; aliud in Gulaciæ finibus in quodam oppido nomine Fittium maximum commiserunt bellum, in quo congressu plurimi ceciderunt de. utralibet parte; ceciderunt etiam duo filii Gunnildæ, scilicet Qormr et Erlingr, reliqui vero fratres eorum fugerunt. At in ipsa fuga puer quidam de cohorte illorum hastam dirigens in aciem hostium, qua ipsum regem Haconem in dextro lacerto letali plaga vulneravit. Quod factum divina ultione tali eventu accidisse lippis et tonsoribus liquido apparet, ubi puerum Ghristum denegare ausus bie divictis hostibus ab ignobili puero devinceretur. Sed dum ad villam suam Alreo stathi redire disponeret, in quodam portu, ubi genitus, etiam mortuus est, unde idem locus perpetuum sortitus est vocabulum Haconar hella, id est Haconis petra. Post hæc tota maritima zona Gunnildæ filiisque ejus Haraldo Sigwardo et Gunrodo xnn annis subdita erat; sub istoruin imperio exigente nequitia prælatorum maxime oppressa est Norwegia farne ac qualibet injuria. Sed Sigwardus a plebeis Worsorum principante Weraundo volubriot in concilio cum multis occisus est, Gunrodum vero in villula Alrecstadum (juxta quani nunc sita est Bergonia civitas opinatissima) quidam Thorkellus clyppr cognominatus, cujus uxorem invitam stupraverat, gladio perfossura vita privavit, quera unus de stipendiariis suis nomine Erlingus senex viriliter vindicavit. Ast Uaraldus Ast e magna numerositate filiorum Haraldi comati illi duo, scilicet Ericus et Hacon, loco patris maritimis imperasse memorantur, ceteri in montanis regnabant, quidam autem ex ipsis ante reg nandi tempora vitam finierunt: Halfdan enim hafoeta ab Orchadensibus interfectus est, Bed Rogn val dus retilbein ob usitatam inertissimæ årtis ignominiam infamatus jussu patris in Hathalandia fertur ingurgitatus. At Berno et Olavus fratres illorum admodum utilem suis postens reliquerunt sobolem, quippe cum de illorum progenie sint progressi ill i salutares æquivoci duo Olavi, qui quasi clara coeli luminaria suam sacræ luce fidei illnstrabant patriam. Berno etenim filius Haraldi comati nutritus in Grenlandia, ubi etiam regnasse dicitur, genuit Gudrodum, item Gudrodus genuit Haraldum grensca, qui in Grenlandia educatus ibidem regnavit. Iste duxit uxorem valde elegantem nomine Åsta filiam Gudbrandi culu, quæ sibi peperit a vu m perpetuum regem Norwegiæ; istam Astam post mortem mariti sui in matrimonium is sibi copulavit Sigwardus scrofa rex montanus. Sigwardus risi (id est gigas) filius Haraldi comati genuit Halfdanum p&trem is ti us Sigwardi; hic vero genuit Haraldum ex eadem Åsta virum sagacissimum et in bellica arte peritissimum, de quo quasi quodam filo textus geneaJogiæ regum Norwegiæ hucusque protelatus glori ose descendit. At Olavus filius Haraldi comati genuit Turgonem. Iste Turgo nutritus in provincia Roumorum, ubi primitus regnasse dicitur, quandam Astridam virginem decoram de montanis duxit uxorem. Hic postea orientali sinu sibi subjugato a patruelibus suis, videlicet filiis Erici, callide seductus in quadam insula parva penes provinciam Rænorum, dum inter se pacem fir mare deberent, dolo occisus est, unde usque hodie locus ille Trugguaroyr (id est tumulus Turgonis) vocitatur. Hujus dolosara necem multi ali ter accidisse astruunt: namque cum ipsi provinciales (scilicet Ræni) ejus imperialem rigorem minime ferre valerent, indicto concilio quasi pro communi utilitate regni, in quo ipsum regera per manus quorundam tironum Saxa, Scorra acScreyiu pretio corruptorum fraudulenter necatum fecerunt. Sed sive ab istis sive ab illis, in eadem in sul a loci vocabulum ipsum demonstrat occisum. Interea ipsa Astrida jam gravida in tribue navibus cum decenti comitatu Orchades petiit ibique fidissime concesso asylo felix puerpera regem futurum, quem nominavit Olavum, est enixa, per quem Ghristi monita tandem Norwegia cepit saluberrima. Post mortem vero filiorum Gunnildæ quidam Hacon (ob intemperatam animi crudelitatem nequam cognominatus) cunctis exterminatis regulis perditisque Hributiferis Sweonum totius Norwegiæ monarchiam sub comitali dignitate sibi usurpavit maluitque comes quam rex secundum suos seniores vocari; hic namque patre Sigwardo, matre vero Bergliota filia Thoris tacentis, exMoerensium ac Halogensium comitum prosapia extitit oriundus. Iste in armis potens, sed idolatriæ obnixe deserviens, plerasque patrias circumcirca debellans suum longe lateque perampliavit imperium. Sed cum in Orchadibus pupillum puerum didicit natum, protinas illi parat insidias, quem se suspicatur regno privaturum. Mater vero quamquara filium utpote unicum tenerrime diligeret, postquam comitis consilia coraperuit malivola, ipsum cura dei (credo) providenti dementia a se sequestrando cuidamThorolfo cognoraento lusaskeg in Swethiam deferendum dedit alumnura. Qui eum cum omni diligentia enutriendum suscipiens ac proprio siou imponens per maxima pericula Tbrondemiæ transivit confinia; post hæc venit in Swethiam, ubi moram gessit per horam, inde tendit in Eusciam, sed devenit io Eistriam. Denique dum ante Eysyslam vela tenderet, a piratis prøven ti partim prædantur partun necantur; inter quos pueri nutritor etiam capite plectitur, ipseque pu*r Olavus Eistriis in servum venumdatur. Inde a quodam Olavua suo cognato redimitur, qui tunc forte a rqge Busci causa colligendi tributa eo legatas fuit, cum quo aliqaot annis latenter jo mansit in Roscia. Hic cum esset circiter zn annorum, ia medio foro Holmgardiæ pædagogum suum viriliter vindicavit, et inaudita ultio vix duodennis pueri ilico auribus regiis intonuit; uode regi præsentatur, a quo demum filius adoptatur. Factus adolescens piraticam exercens Baltica lit tora perlustrando, cunctis gentilibus id locorum formidabilis existendo, inscius deviatur a deo ille magnificus prædo. Augmentabant enim ejus classem Norwegenses ac Dani, Gautones et Sclavi, qui cum illo inu civitate Jome, quæ est firmissima inter Sclaviæ urbes, hiemales frequentabant sedes. Hinc tetendit in Frisiam, posthac venit in Flandream, inde pergit iu Angliam; quas deprædans per qua ro mira gessit in Scotia, nulli parcens in Hybernia. Verura enimvero curam gerens conditor creaturæ suai, hane tyrannum tam remotum tamque indomitum per viscera misericordiæ suæ mirabiliter visitavit, visitando illuminavit, at quos eo tentts umbra mortis opemerat, stola claritatis æternæ indueret. Nam cum idem Olavus in præfatos populos nimis debaccharet, quen- & /\ dam anacboretam penes Britanniam in parra insula deo famulantem invenit, quem per armigerum suum veste mutata tentavit. Sed hutic regis vémaculum statim agnovit ac domino sno fidéliter servire ammonuit. Exinde ad eum ipse prædonnm princeps properavit, quem jam dei prophetam non dubitavit; turn et ab eo multa futura audivit, quæ paulo post in re comperuit: Rex eris (inquit) inclitus, in fide Christi devotissimus tuæque genti utiKssimus; per te enim christianissimus populus fiet innumerus. Et si vera sunt, quæ prfedictf, istud babeto pro sigao: perendfe cum naves excesseris, ad litus armenta conspexeris idque dolo actum agnoveris, quia ab inimicis insidiaberis; sed dum tuos per dideris, fere ad mortem ipse phtgaberis vixque vivas ad naves sento portaberis, post septiraanam coelitus sanaberis, ac cum inde redieriB, fonte vitæ lavaberis. Ista om nia, ita ut prædixit, exitus rei comprobavit. Postquam vero beatus Olavue per salutarem dextræ exeel mutationem gratiam baptismi cum maxima parte exerritus sui æsecotus est ad Norwegian transfrotavit, habeas secrnn Johannexn epiecopum et Thangbrandam presbyterum, quem ad Glaeiales misit prædicare; taabuit etiam alios plures dei mito nistros, qui omnes unanimes uno ore evangelizare Chriatum gentilibus coepere. Norwegenses vero inæstimabili magni dei dementia ad fidem conversi Olavum sibi regem constituunt, comitemque Haconem, cum inibi regnasset xxsnx armos, a regno expulerunt; quemservus sous nomine Carcus in una provinciarum Throndemiæ, scilioet Onladale, nequiter noetu necavit, caput quoqne ejus abseisum regi obtulit, aperans se magnas largUiones exsecuturum, quod sibi in contrarium accidit; nam communi judicio damnatus ho mi eid a pessimus ut latro suspensus est. Sed filii comiti Haconia Sweino et Ericus in Daniam fugerunt, qui a rege Sweinone pacifice recepti sunt Interim Olavus regi regum reconciliat omnes compatriotos suos in maritimis, et si quoe ipøe episcopns spiritaaM gladio neqorrit, rex adbHrito nate riali nobilem onn ignobili, Uctattem con homine sene Christi snbjugavit imperio, sicque factam est, ut fra quinqaenaioai omnes tributarios, id est Hialtlendenses, Orébadenses, Fssreyingeases ac Tilenaes fide præclaros, spe gandentes, caritate fer ventes redderet Gbristo; ande cnrnis dei decem arilibns mold pticatos ac qnadriga Christi gratnita ejusdem salvatieiie referta per huac mirificum regem veluti vaUdissimo eqno nsqae in fines orbis terræ circumducti retrogrado earsa ad patriam paradisum revehantnr. Eie aatem Olavus de Dania duxit oxorein, sororem i Svei»1 regis nomiae Thyri, quam prius dux quidem de Sclavia deeponsaverat inviUm. Sed quoniam rex Swein integram Sælandiam, quam sorori in sponsalia conceeserat, oronino retentare decreverat, haac ob causam rex Olavus contra Danos bellum iostituit copioBamque classem de Throndemia ac Gulacia per manus principum ordiuari juaait; ipee oaroque expeditia Orientalibus in confinio Daniæ: et Norwegiæ ceteros exspectabat Veaientibue ergo quibuadam Gulaceitaibus rex cum paucis præmeditatum iter arripuit, sperans reliquum exercitum se subseo qui; at ille metas patrias traaaire nolens, præaertim cum prmoeps ipse abtsset, k domum reversus est. Rex itaque cum se ceraeret illusum ab eia, ad Sclavos ire disposuit et ab eis petere auffraganeum exercitum, quos in piratica fidiasimoa. kabuerat aocios. Sed dum juxta Sselandiaoa iter ågeret, ut ovia a lupia, ita iste ab iaimicis insidiatus prævenitur. Cum vero rex Sweino hane ia raaau fortiorum adventurara audierat et ideo regem Sweonum Olavum saum privignum ac Ericum filium Haconrø comitis accersierat, hi tres circa unura tali ordine navale inetituunt bellum. Primus Sweino xxx navibus Olavum iopugnabat, ipseque non nisi xi repugnabat, sed regia navis lxxx spatiolis intus munita erat; hæc, quæ instar serpentini capitis puppi prora gestabat, serpens longus dietus est et in remigando per omnes insimul mansiuncolas clx ramiges capiebat, qui universi in pugna, ande nanc senno est, loricati fuisse feruntur; clerkos etiam xl in xxx spatiolis puppi proxiinis continebat, qoi indocti ad pugnam plus in deprecando? quam debellawio laborabant Sed post longum conflictum depopulatis singnlis naTibus Sweiaonis ipse magno dedecore rediit ad socios. Tunc privignns ejus Olarø cnm totidem navibus suo æquivoco appticuit, sed priore pqjorem passus est perditionem et cum magna ignominia conversus est Ericus ordine ultimas nec non Victoria primus cum undenis navi- is bus acerrime hostes invasit; patriæ necis ac propriæ fug haud inmemor vulnera vulneribus addidit ipsis. At Olavus eosdem protervos fortissime rebellantes resistendo suis pro viribus quasi ex novo incipiens saxa hastas ceteraque missilia in adversarios rejicere conabatur. Tandem destituti viribus navesque intrantibns inimicis, nemine tum dånte dextras, omnes, quos tam vitalis calor vegetabat, ore gladii consumpti sunt excepto ipso rege, quem eelsa stantem in puppi postremo videntnt. Sed bello finito nec vi vu©1 nec mortuum reperierunt illum, unde nonnulli ipsum loricatuna undis submersum affirmant; quidam etiam longo intervallo in quodam coenobio se illum vidisse protestati sunt Sed qoaliter per æquoris discrimina littoris soUditati advectus sit sive proprio natatu sea scaphæ vehicuio sea famulantibus angelteis spiritibn seu ibidem inersus, a cunctis (credo) nostria eoæquævis i gn or a tur; quare honestius hoc parum determinatum omittendo quam de re incerta falsa definiendo prætereamus. Ast coDJux intemperanter viri mortem ferens dolore deperiit. Post hæc filiis Haconis comitis regnum totius Norwegiæ a Sweinone tiuguskeg conceditur; qui xtttt annis eidem regno comites præsidebant et sanctam dei ecclesiam, quam beatus Olavus egregie pl an tave rat, Johannes rigaverat, isti fere eradicaverunt. Istis temporibus Olavus filius Haraldi grenscensis in Ruecia olarus habetur. Hic quia herili solo privatus erat, piraticam exercere necesse habebat. In ea poli, quam nos Holmgardiam appellamus, haud minuta classe stipatus hiemare solebat; qui æstivo tempore cunctos gentiles per ambitum Baltici maris deprædando lacessendo non desistebat urgere. Insulam quoque Eysyslam valde spatiosam ac populosam ex toto vastayft; sed et alias duas colonum frequentia et magnitudine huie æqaales, scilicet Gotorum insulam et Eynorum, adeo demolitos est, at illarum incolæ, quamdiu in Rnscia morabatur, inntiama reddereot tributa. Item in finibus Gurorum non minima de ipsis dans strages celeberrimo exaltabatur trinmpho. Post dintarnam tyrannidis sævitiam princeps gloriosus reverti parat ad patriam; at cum pervenisset ad Daniam, rogatus a Sweinone Danorum rege iransfretavit cum eo ad Angliam comitante Canuto patrem ipsum, videlicet Sweinonem; qui in cunctis congressibus illlus beatissimi tyranni Olavi belligera astutia vietorUm adepti sunt. Demum depulso Adelredo totam inaulam brevi tamen tempore detinuit Sweino; nam post tres menses ex hac luceå snbtrahitur ipse. Cum Ganutus fepatriavit, a Daois rex patris loco constituitur. Olayus interim Britones debellat et uaque Hispaaiæ partes profectas ibique clarissimos suæ victoriæ titulos reiinquens rediit in Daniam et a socio suo turn Danorum rege multum honorifice susceptus est. Qui inter se adoptivæ fraternitatis foedus pepigerunt; sed quoniam ipse Canutus parente orbatos de Anglia inhoneste aufagerat, cum ingenti exereitu iterum illuc redire disposuit; socium suum Olavum. et ejusdem vocabuli eonsortem fratrem suum se illo comitari maxime concitavit pol lieendo dimidiam, si totam illorum amminiculis lucrari posset insulam. Pergunt itaque alacres simul millenis navibus consti pati, plenis velis prosperis ventis portum JanmUhiam post tri daam tenuerunt. Inde conciti petant Londonian, ubi forte rex Edmundus tunc temporis morabatur patre Adelredo jam orbatus. Rex igitur cognito hostium adventu civea convocat, amnis Tamisiæ pontem munire juseit, ne inimicis liber pateret aditus. Nec mora, dicta factis impleverunt, ipseque in finitimis provinciis exercitum congregavit Interim Dani eum ingenti clamore ponti appropiantes munitiones eorum omni eonamine repugnare coeperunt, illi ex advereo se suaque defensare summa ope nitebantur. Gumque Ganutus casso labore per totam diem sic coneertasset ac pluriroos de suis male perdidiaaet, Olavus noster pro capessenda Victoria seque suosque maximo dedit periculo, quippe cum undecim navibus fortissime remigando pontis propugnaoula supervectus; ipsi namque satellites tutantium testa dl num tegmine protecti sic delusa defensantium machina per media vitæ discrimina pertransiere andacissime. Unde rietoriosissimo bellatori Olavo jam civitatem ingresso ab universo excereitu insignia laodum præconia referebantur ac tota obtenti triumphi ascribebatur fama. Post captam Lundoniam contra regem Edmundum quinquies in ne mensibus fortissime pugnaverunt; detnam defessis utrisque reges scilicet Edmundus et Canutus, tale inter se paetum statuerunt, ut dum tivereot ambo insulam ttque regørent, sed qoi sup ere tes fleret, to tam teroeret Tunc cum regnasøet mense uno, præsente luce privatmr Edmundus, totumque regnum poesedit Canutus; qui drølt matrem defuncti sotii nomine Effigeuam, quæ ut — duos filios SU Sweinonem et Canutum cognomine dvrum; foedus omuino, quod cum sui suftraganeia firmissimuift sandvent*9, ex tote adtrihflans, et fratrem et sodum omni mereede laborum frustratos abire permisit. Tunc Olavus Norwegensis sororem Olavi S? eo nensis nomine Margaretam, quam diu digna vitissitudine intimi arooris privilegio dilexerat, in ipso discessu deeponsavit, sed fru sira, nam eandem rex Iarezlafus de Ruscia fratre cogente invitam duxit uxorem. Quod factum maximaas odiorum atque discordiarum fomitem inter tres illos nobilissimos principes submimr strasset, si non sapieatissima soror Margaret per consilium svi nutritori disruptam prioris desponsationis copulam aptissime redintegrasset; bane etenim Olavus in matrimonium sibi sociavit, ex qua genuit *. Olavus de Anglia rediens cum duabus magnis onerariis navibus ad patriam transfretavit Norwegian et cum eo cfnatuor episcopi, scUicet Grimkellus, Bernardus, Rodalfus, Sigfridus.