# Fagrskinna - **Verk:** Fagrskinna (verk:fagrskinna) - **Datering:** 1220/1230 - **Källsamling:** heimskringla.no och sagadb.org: Íslendinga sögur, fornaldarsagor, kungakrönikor och Grágás - **Utgåva:** Finnur Jónsson (utg.), Fagrskinna. Nóregs kononga tal, København 1902–03. heimskringla.no. - **Språk:** non - **Typ:** original - **Licens:** Public domain enligt heimskringla.no ## Hálfdanar saga svarta, kap. 1 HALFDAN svarte sunr Guðroðar væiðikonongs hafðe mæira riki en hans forælldri oc var fiolmennr oc vinsæll. Hans cona var Ragnilldr dotter Harallz gullskægs konongs i Sogne. Ðau atto æinn sun er het Haralldr. hanum hafðe moðorfaðer hans gefet sit nafn. toc hann til sin. oc gerðe sinn fostrsun. Gaf hanum allt sitt riki æftir sic. Ða er ungi Haralldr var .x. vætra at alldre anndaðezk moðorfaðer hans. oc með þui at hann do sunarlaus. þa tok arf hans sem aðr var gefenn dottorsunr hans. hann var til konongs tækinn ifir Sygnafylki. oc a sama are anndaðezk han. En þa tok rikit faðer hans Halfðan æftir sun sinn. oc sætti hann iarll þann ifir rikit er het Atle miofe. A sama are sem anndazk hafðe þesser .ii. konungar. þa fecc sott oc bana Ragnilldr kona Halfdanar konongs. oc fecc konongr annarar cono. su het oc Ragnilldr. faðer hennar var Sigurðr ormr i auga. sunr Ragnars loðbrocar. Ðau Halfdan oc cona hans gato sun er nafn var gefet æftir brꝍðr sinum oc kallaðr Haralldr. Með Halfðane var kynlegr æinn lutr. hann drꝍymdi alldrigi. en þann lut bar hann upp firir þann mann er het Þorlæifr spake. oc læitaðe raða huat at þui mætte gera. oc hann sagðe hvat hann gerðe at þa er hann forvitnaðe noccon lut at vita. at hann for i svinabol at sofa. oc brazk hanum þa eigi draumr. oc konongr gerðe þat oc birtiz hanum draumr þesse. honum syndiz at hann være maðr bærr oc har hans allt i loccom. varo sumir siðir til iarðar. sumir i miðian lægg. eða i miðian kalfa. eða a kne. eða miðia siðu. en sumir æigi længra en a hals. en sumir ækki mæir en sprotner or hausi sem knyflar. En a loccom hans var hværskyns litr. en æinn loccor sigraðe alla með fægrð oc með friðlæik oc lioslæik. En Þorlæifi sagðe hann þann draum. oc Þorlæifr þyddi sva. at mikill afspringr myndi af hanum coma. oc myndi hans afspringr landum raða með miklum veg. oc þo æigi aller með iofnum veg. En æinn myndi sa af hans ætt coma. er ollom myndi vera bætri. oc hafa menn þat firir satt at sa lokkr iartegnaðe hinn hælga Olaf er allum Noregs konongum er hælgare oc biartare i himnum oc a iorðu. sva at aller menn viti. En með þema hætte var dauði Halfðanar. at hann þa væizlu a Haðalannde. En hann for þaðan i sleða. þa druknaðe hann i Rand i Rykins vik. scamt fra þui er nauta brunnr var. en siðan var hann forðr til Stæins a Ringariki. oc þar hꝍygðr. Erik Werenskiold: Þa druknaðe hann i Rand i Rykins vik. ## Haralds saga hárfagra, kap. 1 Haralld hinn harfagra Haʀalldr sunr hans toc konongdom æftir faður sinn Halfdan svarta. hann var þa ꝍsco maðr at vætra tale en fullkomenn til mannanar allrar. þæirrar er kurteisum kononge byriaðe at hafa. hans harvoxtr var mikill með undarlegom lit. þui licastr at sia sem fagrt silki. hann var allra manna friðastr oc stærcastr. oc sva mikill sem sia ma a legstæini hans þæim er i Haugasundum er. Hann var spæki maðr mikill oc langsyn oc agiarn. her með styrði hann hamingiu oc firir ætlan. at hann scylldi vera ifirmaðr Norðmanna rikis er af hans ætt hæfir tignaz þat lannd her til oc sva man vera iamnan. Hanum þyddust gamler menn með spæki raðom oc asio firir ætlanar. vngir drengir oc rꝍysti menn girndust til hans firir sacar virðilegra fegiafa oc hirðpryði. sva sem sægir Hornklofe skalld gamall vinr kononga. er iafnan hafðe i hirðum veret fra barnꝍsko. 1. Lyði ringberendr meðan ec fra Harallde sægi odda iþrottar enom harfagra fra malom man ec sægia þæim er ek mꝍy hꝍyrða hvita haddbiarta ser við ramn dꝍmde. 2. Vitr þottez valkyria verar ne varo þækkir suamo enne framsotto er fuglsrodd kunni cvadde en kværk hvita oc en glꝍgg arma hymiss haus rꝍya er sat a horne vinbiarga. 3. Hvat er yðr ramnar hvaðan ero þer comner með dræyrgu nefi at degi anndværðum holld loðer yðr i klom ræs þæfr giængr or muni nær hygg ec yðr i nott bioggu þui er vissu at nar liggia 4. Rꝍyfðizk hinn hausfiaðri oc um hyrnu þerði annar æið broðer oc at annsvorum hugði Harallde ver fylgðum syni Halfðanar ungum ynglingi siðan or æggi comom. 5. Kunna hugða þic konong myndu þann er a Kvinnum byr drottenn Norð manna diupum ræðr hann kiolom roðnum rondum rauðum skiolldum tiorgum arom tialldum drifnum. 6. Vti vill iol drecca ef scal æinn raða fylkir enn framlyndi oc Frꝍys læik hæfia Ungr læiddiz elld velli oc inni sitia varma dyngiu eða vattu dunsfulla. Her er þat synt i þesse frasagu hværr siðr var Harallz konongs þa rið er hann ruddi firir ser. Ðetta er ænn cveðet i sama cvæðe oc spurt a þessa lunnd æftir milldi hans. 7. Hversso er hann fegiafa þæim er folld væria itra ogn flytr við iþrottar menn sina. 8. Miok ero rꝍyfðir rogbirtingar þæir er i Harallz tuni hunum værpa i fe ero þess beðner oc fagrum mæcom malme hunlenzkum oc mane austrꝍno. 9. Ða ero þæir ræifir er vitu romo væne orvir upp at laupa oc arar at svægia homlur at briota en hae slita ræikulega hygg ec þa vorru þꝍysa at visa raðe. 10. At skallda rꝍðo vil ec þic spyria Allz þu þykkis skil vita greppa ferðir þu mannt gorla kunna þæirra er með Haralldi hafaz. 11. A giærðum ser þæira oc a gullbaugum at þæir ero i kunnlæicum við konong felldum raða þæir rauðum vaðom rondum sverðum silfr vofðum særkium ringofnom gylltum annfetlum oc grꝍnom hialmum ringum handberom er þæim Haralldr valde. Ðetta ber vitni milldi konongs. Hann tignaðu i sinni fylgð oc firir gongu kappar hans er varo sva agiarner oc uræddir at þæir varðu anndværða fylking i orrostu. halðu vargstakka firir bryniur. sva sem her sægir 12. At bersærkia ræiðu vil ec spyria bærgir ræsævar hversso er fenget þæim er i folk vaða vig diorfum verom. 13. Vlf heðnar hæita þæir er i orrastu bloðgar rander bera vigrar rioða er til vigs coma þæim er þar sist saman. Aræðesmonnum æinum hygg ec þar undir felaz, skyli sa en skilvisi þæim er i skiolld hoggva. Her er oc sagt at Haralldr konongr hafðe læicara i hirð sinni. 14. At læicarum oc truðum hæfi ec þic lit freget hværr er ꝍrg at i þæira Anndaðar at husum Harallz. 15. At hundi ælskar Anndaðr oc hæimsku drygir ꝍyrnalausum oc iofur lꝍgir Hinir ero oc aðrer er um ælld sculu brennanda spon bera logandum hufum hafa ser undir linda drepet hældræipir haler. ## Haralds saga hárfagra, kap. 2 Með þesso allu værðr hann agiætr oc halldsamr a sinni faður læifð. oc ænn ꝍykr hann rikit a marga lunnd. sva sem dꝍme finnaz. sumt með orrostum. sumt með fagrmæle oc vingan við þa er aðr stiornaðu. sumt með hamingiu lutum. sumt með diupræðom oc langre firirætlan eða nockors atburðar. Ða er Haralldr hafðe tækit faður læifð sina. þa gaf hann Atla miofa iarlsnafn oc þui likar væizlur sem aðr hafðe hann haft af Halfdane feðr hans. En þat var Sygnafylki oc Fialer. hans hafuð bu var a Gaulum. Haralldr konongr. þa er hann toc væizlur. oc æigi var ofriðr. hafðe með ser .lx. hirðmanna. oc firir talder aller tignar menn oc otalder aller er þionaðu at væizlum. En firir sakar starfs oc nauðsynia matte hann ægi comaz æftir ætlaðre stund. at taca væizlur i Sogne af Atla iarle sinum. Sendi til menn sina at taca væizlur. oc var sva .iii. sumor. at hann toc æigi sialfur. Conongs menn buðu með ser frendom sinum oc vinum oc toco væizlur aukit hundrað manna. Ðæir þago illa oc gerðo við drykiu marga ospækt. Fiorða sumar þa er konongs menn komo til væizlu rak Atle iarll þa a braut með usꝍmd oc villdi æigi hafa ofsa þæirra. bað konong taca sialfan væizluna eða væizlu fe. Ðesser menn fundu Haralld konong at væizlu norðr i Þrondhæimi a Laðum með liði sinu at Haconar gamla. oc sagðu hanum sina svivirðing. konongr varð ræiðr er hann fra þesse tiðende. Hacon beiddizk þa lens af konongi ifir Sygnafylki með þæim hætte sem Atle iarl hafðe oc þat væitir konongr hanum. A þui sama are fær Hacon gamle. með Þrꝍnda hær oc Halꝍygia suðr með lande. Nu mꝍtte hanum Atle iarl oc hittuz þæir a Fialum i Stafa nes vage. oc bæriaz með kappe oc mikilli rꝍysti. Ðar fell Hacon iarl oc fara hans menn osigr. Sva sægir Ꝍyvindr scallda spillir. faðer Hareks i Þiotto. i cvæðe þui er callat er Halꝍygia tal. 16. Varð Hacon Haugna mꝍyar við vopn bær er vega skylldi oc siðan alldrigi odda gny Frꝍys ottungr a Fialum lagðe. 17. Oc þar varð er vinir fello magar Harallz manna bloðe Stafanes við storan gny vinar Loðors vagr um blandenn. Atle iarl varð sar oc anndaðezk .v. nottom siðar þar sem siðan hæitir Atlꝍy. Eftir þenna skilnað iarlanna flya synir Atla or lande. En Sigurðr Haconar sunr gamla vingaðest við Haralld konong oc toc af hanum iarls nafn. Eftir þetta æignaðest Haralldr konongr Þrondhæim allan oc norðr allt til Finnmærkr. gengo sumir undir hann með villd oc vinatto. sumir með otta. Ða strængir Haralldr konongr hæit. at æigi scal skera har hans. aðr en hann hæfir skatt af hværium uppdal sem af utnese. sva vitt sem Noregr er austr til marka oc norðr til hafs. Her æftir gerast orrostur margar langar riðir. Ena ꝍfsto oc hina mesto orrosto atte hann i Hafrs firði firir norðan Iaðar við .ii. kononga af lannde ofan. Kiotvan auðga oc Haclang. Ðar como með þæim marger rikismenn með miklum skipa hær. sva sem sægir Þioðolfr scalld or Hvini. 18. Hꝍyrðu i Hafrsfirði hve hizug barðez konongr kynstor við Kiotvan auðlagða knerrir como austan kapps um lystir með ginandum hofðum oc grofnum tinglum. 19. Laðner varo þæir haullda oc hvitra skiallda vigra vestrꝍnna oc valscra sværða græniaðu bersærkir grunr var þæim a sinnum ænn uðu ulfheðnar oc isar duðu. 20. Fræistaðu ens framraða er þæim flya kændi allvallz Austmanna er byr a Utstæini stoðom nockva bra stillir er hanum var styriar væne glommon var a lifðum aðr en Haklangr felle. 21. Leiddiz þa firir lufo lanndi at hallda hilminum halsdigra holm let ser skilldi slogoz undir sess þiliur er sarer varo. leto upp stiolu stupa stungu i kiol hofðum. 22. A bake leto blikia barðer varo griote Svafnis salnæfrar sæggir hyggiendi Ꝍstoz austkylgur oc um Iaðar liopo hæim or Hafrsfirði oc hugðu a miaðar drykkiu. Her minnisk Hornklofe þessarar orrostu. 23. Rioðr let hæstrar tiðar harðraðr skipa barðum baro faks ens blæica barnungr a laug þrungit ## Haralds saga hárfagra, kap. 3 þar sva at banz at borðe borð hꝍlkvi rac norðan lifar valdr firir hilldar rægg doglinga tvæggia. 24. Oc orð nꝍfir iofrar orðalaust at morðe enndiz rauðra rannda rauð dunskotom cvadduz. 25. Haðe gramr þar er gnyði geira rægg við seggi rauð fnystu bæn bloðe bryngogl i dyn skoglar þa er a rausn firir ræse reð ægglituðr sæggia æfr gall hiorr við lifar nigu forvaner sigri. Her æftir siðaðezk lanndet. gullduz skattar hit ꝍfra sem et ytra. Nu er hann orðen fullgerr maðr um afl. voxt oc raðagiærð. Har hans var sitt oc floket. firir þa sok var hann lufa callaðr. Ða scar Ragnvalldr iarl a Mꝍre har hans oc gaf hanum nafn oc callaðe Haralld hinn harfagra. Ða var hann mæir en tvitugr at alldre. hann atte mart barna. oc af hans ætt ero komner aller Noregs konongar. Ðat var .x. vetr er hann barðez aðr til lannz. en hann yrði æinvallz konongr at Noreghi. hann friðaðe væl land sitt oc siðaðe. Haralldr atte .xx. sono oc með margum conom. oc urðu .ij. æinir konongar i Norege. Æirikr bloðꝍx oc Hacon goðe. var Æirikr bloðꝍx i ællzta lage suna hans. en Hacon i yngsta lage .iij. var Olafr digrbæinn .iiij. var Biorn caupmaðr er sumir menn kallaðo bunu .v. var Guðormr .vi. var Halfðan svarte .vij. var Dagr .viij. var Ringr .ix. var Guðroðr skiria .x. Ragnvalldr .xi. Sigtryggr .xij. Froðe .xiij. Rꝍrekr .xiiij. Tryggvi .xv. Gunroðr .xvi. Ꝍystæinn .xvij. Sigurðr risi .xviij. Guðroðr liome .xix. Halfðan hyrbæinn er sumir calla Hafꝍto .xx. Ragnalldr rykill er sumir calla Ragnar. K. 3. Vm viðrskifti Harallz konongs hins harfagra oc Aðalsteins goða konongs i Engllande ## Haralds saga hárfagra, kap. 4 (A) þæim tima reð Ænglande ungr konongr. Aðalstæinn goðe. er þa var tignar maðr æinn hinn meste i norðr londum. hann sendir menn sina til Noregs a fund Harallz konongs við þesconar sending. at sendi maðr giek firir konong. sælur hanum sværð gullbuit. bæðe með hiolltum oc meðalcafla. oc oll umgiærð var buin gulli oc silfri. oc sætt dyrleghom stæinum. Hellt sendi maðrenn sværz hiolltunum firir konongi oc mælte sva. her er sværð þat er Aðalstæinn Englakonongr sendi yðr með giof hærra konongr. Conongrenn tok um meðal kaflann. oc þegar mælte sendimaðrenn. Nu toko þer sva sem var konongr villdi. oc skalltu nu vera þegn hans oc sværðtakare. Haralldr konongr fann at þetta var með spotte sænt. Hugsar firir ser vannlega. oc spurði spækinga sina. hvart drepa skylldi sendimannen eða næisa konong a aðra lund. Eigi villdi hann vera þegn hans oc ænskis mannz i verolldu. þa mintiz Haralldr konongr með fortalum sinna manna. at þat var æigi kononglegt. at drepa sendimenn annars konongs. þa er bera oaukit ærende sins hærra. hælldr at lata coma rað raðe i mote oc orð orðe. lætr a braut fara menn Ængla konongs i friði. Annat sumar sendir Haralldr konongr skip væstr til Ænglanz. oc fær til hinn bæzta vin sinn Hauk habrok at styra. Haralldr konongr fær i hond hanum svæinn æinn er fꝍt hafðe Þora morstong ambot hans. hon var æzkað i Mostr a Sunn horða lannde. Ðesse svæinn hæitir Hacon oc callar moðeren. at hann være sunr Harallz konongs. En Haukr kom væstr til Ænglanz. oc fann Aðalstæin konong i Lundunum oc giek firir hann. þa er borð varo a brotto oc kvadde konongen. Conongr bað hann vælcomen. Ða mælte Haukr. hærra. Haralldr konongr Norðmanna sendi yðr goða cvæðiu. þar með sendi hann yðr æinn hvitan fugl. væl vandan. oc bað yðr vænia ænn bætr heðan i fra. tok barnet or skauti sinu oc sætti i kne kononge. konongr læit til. En Haukr stoð firir kononge oc næig hanum æcki. hann hafðe við vinstri lið ser snarpt sværð undir skikkiu. oc sva varo bunir aller menn hans. oc varo saman .xxx. manna. þa mælte Aðalstæinn konongr. Hværr a barn þetta. Ða svaraðe Haukr. Ambot æin i Norege. oc mællte Haralldr konongr at þu scylldir henne barn upp fꝍða. konongr svaraðe. æigi hæfir svæin þesse þræls augu. Haukr svaraðe. ambot er moðeren. oc sægir hon at Haralldr konongr se faðerenn oc er nu svæinnen þinn knesætningr konongr. oc er þer nu iam vannt við hann sem við þinn sun. konongr svaraðe. hvi minda ec fꝍða Harallde barn. þo at þat være æigin cono barn. en holfu siðr ambotar barn. Ðræif annarre hende til sværðz er la hia hanum en annarre hende barnet. Ða mælte Haukr. Fostrat hæfir þu nu konongr barn Harallz konongs oc cnesætt. oc mattu myrða þat nu ef þu villt. oc mantu æigi atvoro með þui mega ꝍyða allum sunum Harallz konongs. oc man þat mællt heðan a fra. sem her til. at sa er ogofgare er aðrum fꝍðer barn. Eftir þetta snyr Haukr a braut oc snarar mottulenn a vinstri hond ser. oc hæfir hann brugðit sværð i hꝍgre hende. Gek sa ut fyrstr hans manna er siðarst hafðe inn gengit. oc fara þæir við sva buit til skips sins. oc var veðr hagstꝍtt vndan lande i haf. oc þæss nꝍytu þæir. oc sigldu til Noregs. Oc er þæir como a fund konongs. þaccaðe hann Hauki væl sina færð. En Aðalstæinn konongr let þar upp fꝍðaz Hacon i hirð sinni. oc er hann callaðr siðan Aðalstæins fostre. I þui licum viðr skiftum kononga fannz þat at hvar þæira villdi hæita mæiri en annar. oc er ækki gort misdæili þæirar tignar. firir þessa sok. oc var hvar þæira konongr ifir sinu riki til dauða dags. K. 4. Vm Eirik bloðꝍxi ## Haralds saga hárfagra, kap. 5 (E) IRIKR bloðꝍx sunr Harallz konongs. er konongr unni mest. oc með þui at Haralldr konongr var þungfꝍr af ælli. tignaðe hann Eirik i þui at hann læiddi hann i hasæte sitt. oc sætti hann hofðingia innan hirðar. oc let hann hæita konong. gaf hanum at stiorna hirð sina oc valld at skifta konongs malom oc dꝍma lanz logh. Með þema hætte stoð rikit .iij. vætr. aðr en Haralldr konongr anndaðezk. hann varð sottdauðr a Rugalannde oc er hꝍygr i Haugasundi. þa hafðe hann værit .iij. vætr oc .lxx. vætra konongr. Eftir Haralld tok Æirikr bloðꝍx riki. en Hacon var væstr a Englande. Æirikr konongr atte Gunnilldi er callað var kononga moðer. dottor Azorar tota eða lafskꝍgs norðan af Holꝍygia lande. Eirikr konongr var maðr mikill oc stærkr. oc rꝍysti maðr. friðr sionom. alyðin. harðuðegr. oc fegiarn. oforsiall oc sigrsæll. oc orrostumaðr mikill. Gunnilldr cona hans var fogr sionom oc tigurleg. ecki mikil cona diuphugað. margmalog. oc grimlundað. æigi vinholl. ꝍret giorn til fiar oc landa. Ðau atto noccor born er sva heto. Gamle. Guðormr. Haralldr. Erlingr. Rangfrꝍðr. Sigurðr sleva. Ragnilldr var dottor þæira. er giftiz i Orkꝍyiar. þesse olld var scom oc þotte þo lannz mannum ꝍret long. firir þui at þæir callaðu konong alyðinn. en drotningu illgiarna. þat lystiz með þui at Æirikr let drepa Biorn kaupmann. Olaf digrbæin oc flæiri brꝍðr sina. þat var mal margra manna. at hann myndi vilia ꝍyða brꝍðrom sinum. oc raða æinn konongdomenom oc hæfia sva sunu sina til rikis æftir sinn dag. oc varo hann ovinsæll firir þat við alla alþyðu. ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 1 (H) A kon goðe fꝍddez upp með Aðalstæini kononge. oc tok þar skirn i barnꝍsko. fra hanum er sva sagt. at hann var likr fæðr sinum a friðlæik. stærkri oc mæiri en hans ættmenn hafðu veret. Ðoralfr Skolmssunr var callaðr iamstærkr maðr Hacone. en ængi fannzk hinn þriði þæirra make at stærklæik. Hakon var bliðlatr. diupraðr. raðhallr. minnigr. glaðr. heilhugðr. vitugr. kurteisare i allre atgꝍrve. enn aðrir menn. til vapns eptir afle oc atgꝍrvi. konongrenn fostrfaðer hans unni hanum um framm alla menn oc sva oll alþyða er hans namfn kunni. Aðalsteinn gaf hanum sværð þat er hiolltinn voru af gulli oc Hacon rꝍyndi sva hart at hann hio i kværnstein æinn. oc bæit allt til augans. þat var kallat siðan Kværnbiti. þat sværð hevir Hacon alt til dauðadags. K. 6. Nu fæir Hakon til Noregs Einum vetri siðar enn Haraldr konongr hafðe anndazt spurðiz annlat hans til Ænglandz vestr. oc a þvi sama sumri með raðe Aðalsteins fostrfaðr sins for Hacon til Noreghs. at þeim gerði veðr illt i hafe oc skildizt liðit. tyndizt sumt. enn sumt toc Noreg. oc þeir er nestir kvamo þvi er Eirikr konongr var. foro a fund hans. oc sagðo hanom at Hacon broðir hans mynndi farizt hava i have. þessa sagu bar konongrenn firir Gunnillde oc let væra væl orðit þat at hann skyllde eigi ottazt Hacon at konongdome sinum. hon svaraðe a þessa lund 26. Ho ræið a bac baro borðhesti kon festan skonongr let a brim bita borð er gramr hevir fiorðu. Af visænndum sinum vissi hon at Hakon hafði fior. oc kom hann sinu skipi heilu við Noreg for með ser vitrlega oc listulega. beiddizt ænskis. vingaðizt við alla. þyddizt raðamenn. minntizt gamalla manna. með spaclegom raðom. miðlaðe giavir læicmannum oc ꝍrsco mannom. tamde sec með þeim i læica oc glæðe. syndi i fiolmænni atgꝍrvi sina a marga lund. firi þa soc lovaðe hveʀ maðr hann. gærðizt orð a hanum þat er flaug i hværs manz hus. eptir þat girntuzt allir til hans enn ottaðuzt ofriki oc ulog er a lagðuzt við lannz buit. oc kænndu allir Gunnildi. enn sa finnz engi er i moti mæli at hon væri þess valdande. Læið [sa vetr sva at Hakon hafðe eigi konungs namfn. enn at sumri þrystu bꝍndr saman riki Ęiriks enn miklaðo Hakonar megin toco Hacon til konongs ivir ser þa var hann nalegha [xx vetra er hann kom i land. eptir þat þa heitaðuzt bꝍndr við Æirik oc villdu æigi længr illræði Gunnilldar þola. með raðe vitra manna for Eirikr or lannde oc sotti a fund Aðalsteins konongs. eptir hans vinmælum er hann hafþi sennt með Hacone. fostrsyne sinum at Æirikr skullde vælkominn með Aðalsteini ef hann villde eigi uþockaz brꝍðr sinum. Hacone eðr beriazt við hann. feck Aðalsteinn Eiriki kononge at friðlannde oc ivirsocn Norðumbraland. þar toc Eirikr skirn oc tru retta. Norðumbraland er kallað af heiti Norðmanna. firir þær sakir at Norðmenn hava langum haft riki ivir þvi lannde. þar ero morg ornomfn. gefinn með norrꝍnne tungu. sva sem er Grimsbꝍr oc Haugsfliot. K. 7. Eirikr tækr riki a Norðhumbralannde Eirikr konongr þa er hann toc riki a Norðumbralande. hugsaðe firi ser hversu viðlendr faðir hans var. þa er hann reð firir ollom Noreghi. oc morgum skattlanndum. oc þottiz litit hava til forræðes. oc firi þa sok lagðiz hann i vestrviking oc heriaðe viða a Vestrlond. þeir ero synir Torfæinars iarls. Ankæll. Erlænndr. Þorfinnr hausakliufr. sunr Þorfinnz Havarðr feck Ragnhilldaʀ dottor Eiriks konongs þat var æit sumar at Eirikr konongr heriaðe fyriʀ vestan Scottaland oc um Irland oc Bretland. oc eigi letter hann færðenne fyʀ enn hann kom suðr firir Ængland oc heriar þar sem i auðrum stoðum. firi þvi at þa var andaðr Aðalsteinn konungr. oc reð þa Englande Iatmundr konongr sunr hans. ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 2 Eirikr hafðe sva mikinn hęrr at hanom fylgðu v konongar. með þvi at Eirikr var rꝍystimaðr mikill oc sigrsæll. þa trꝍystiz hann sva mioc sialfum ser oc liði sinu at hann geck lanct upp a land. oc for allt með hęrnaðe. þa kom i moti hanum Olafr konongr. hann var skattkonongr Iatmundar konongs. þeir barðuzt oc varð Ęirikr borinn ofliði af lanndz hærr. oc fell hann þar með allu liði sinn. oc þar fellu með hanum synir Torfæinars Arnkæll oc Erlænndr. Eptir fall Eiriks let Gunnilldr yrkia kvæðe um hann. sva sem Oðinn fagnaðe hanum i Valholl oc hæfr sva 27. Hvat er þat drauma qvað Oðenn er ek hugðumk firi dag litlu Valholl riðia firi vegno folki Vacta ec einheria bað ec uprisa becki at stra borkær at lyðra valkyriur vin bera sem visir como er mer or heimi haullda vanir gaufgra noccora sva er mer glatt hiarta. 28. Hvat þrymr þar Bragi sem þusund bivizt eþa mænge til mikit braka oll beccþili sem muni Balldr coma eptir i Oðins sale. 29. Heimsco mæla qvað Oðinn scallt þu hinn horski Bragi þo at þu væl hvat vitir fyr Æirikr glymr er her mun inn koma iofurr i Oðins sale. 30. Sigmundr oc Sinfiatli risit snarlega oc gangit i gongo grame inn þu bioð ef Æirikr se hans er mer nu von vituð 31. Hvi er þer Æiriks von kvað Sigmundr hælldr enn annara kononga þviat margu lannde sagðe Oðenn hann hevir mæki roðet oc bloðoct sværð borit. 32. Hvi namt þu hann sigri þa er þer þotti hann sniallr vera þvi at ovist er at vita sagðe Oðenn ser ulfr enn hausve a siot goða. 33. Hæill þu nu Æirikr kvað Sigmundr væl scalt þu her kominn oc gack i holl horscr hins vil ec þic fregna hvat fylgir þer iofra fra eggþrymu. 34. Konongar eru v sagþi Eirikr kænni ec þer namfn allra ec em hinn setti sialfr Her segir þat. at fimm konungar fellu með hanum oc sva hvat mikill hęrmaðr hann hafði verit. sva segir oc Glumr Geirason i sinu kvæðe at Ęirikr heriaðe aðr enn Haraldr konongr andaðezt suðr umm Hallannd oc Skane. oc viða um Danmork. oc allt for hann um Kurlannd oc Æistland. oc morg annr lonnd heriaðe hann i Austrvegom. hann heriaðe oc viða um Sviðioð. oc Gautlannd. hann for norðr a Finnmorc oc allt til Biarmalanndz með hærnaðe. I þæirri ferð sa hann fysta sinn Gunnillde. þa var hon a fostre oc at name. með Mattul Finna kononge. sa var allra fiolkunngaztr. oc siðan Ęirikr kom til Ænglannz. heriaði hann vm oll Vestrlonnd. firir þessa soc var hann kallaðr Ęirikr bloðꝍx. eftir fall Ęiriks konongs. ovingazt Iatmundr konongr Gunnilldi oc sunum Ęiriks. finnr þa soc til at Eirikr heriaðe innan lanndz a riki konongs. for þa Gunnilldr a braut af Englannde. með sunum sinum til Danmarcar. fær þar friðlannd. af Harallde Gormssyne. hann toc Harald sun Ęiriks til fostrs. oc knesætti hann. oc var hann iamnan innan hirðar. enn Gamle oc Guðormr lagðuzt i hęrnat. fyst i Austrveg oc siðan i Noreg oc gærðo allt þat illt er þeir matto i riki Hakonar konongs. K. 8. Nu tækr Hacon við konongdome ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 3 Hacon toc konongdom i Noregi tveim vetrom siþan er faðer hans andaðezt. hann var bæðe vinsæll oc arsæll. hann setti log vm allan Noreg með raðe Þorleifs hins spaca oc annara vitra manna. oc af þeim lagum nytti hinn helgi Olafr konongr mestann lut. [a hinu xvi are rikis. atte hann fiolmænnt þing inn i Þrondheimi a Mærenne. oc a þvi þingi gærðo Þrꝍnndir konongenom tva koste. at hann skulldi blota eftir vannda hinna fyʀu kononga oc fylla sva hin forno log. til ars oc friðar. ælligar munndu þeir reka hann af rikinu. ef hann villdi eigi i þesso vera sva firir þeim sem vm riki eða skatttaku. konongr villdi þetta vist eigi gera. astvinir konongs oc mikit folk gengu i millom. oc biðia bꝍndr þyrmazt við konong. oc tala þeir hversu nytsamlegr þeirra hofþingi var sinum þegnum. oc mikill raðzmaðr til laga oc siða. i annan stað biðia þeir konong minka þenna kurr. oc taca einn litinn lut i samþyct. sva at blotmenn kalle eigi at af hanum værðe niðrfall laganna. firir huggꝍðis sacar oc astar við vini sina. þa gerði hann eptir bꝍn þeirra oc blotaðe. K. 9. Nu gefr Hacon konongr Tryggva riki i Vik ꜹstr [A siautiannda are rikiss gaf hann konongs namfn Tryɢva syne Olafs Harallz sunar. broðor syni sinum. oc gaf hanum riki i Vik ꜹstr. sætti hann þar til lannz at gæta við Danum oc vikingum. er þa gerðu mikinn skaða a Noregs riki. oc lagðizt þat til hemfndar við Hacon af ɢuðe. eftir þat er hann hafði blotat. at i riki hans var iamnan ufriðr af sunum Gunnilldar oc aðrum vikingum oc lagn þeir til þessa illvirkis i Brennꝍyium. Varðꝍyium i Myl oc i Mystra sundi. Hacon konongr for leita þeirra með tveim sneckium oc hitti vikinga suðr firir Hallannde. Vinde oc Dane með x skipum. bærst við þa oc vann sigr. oc rak firir borð mikinn luta af liði þeiʀa. toc allt fe þeirra. hæriaðe viða a Halland oc Fion. oc for við sva buit i riki sitt. K. 10. Her kꝍmr hærr ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 4 [A tyttugta are kvamo synir Ꝍiriks bloðꝍxar með hærliðe. Gamle Haralldr Sigurðr sunnan af Danmarcu. oc heria a Noreg allt þar sem þeir fara. Hakon konongr var þa staddr a Norðmꝍri sunnarla með liði sinu. þar sem heitir Fręiðar ꝍy. oc var Hacon eigi fyʀ var viðr. enn þeir Gamle lagðuzt með herr sinn i Feꝍyiar sunnd við Feꝍy i nannd Freiðarbergi foro menn i millum. oc var engi costr annars af Ęiriks sunum enn beriazt. Hacon konongr let sec oc eigi dvelia. þegar hann vissi at frenndr hans ginntuzt a þat. Ægill het maðr gamall sa var mærkis maðr a ꝍsko alldri sinum Haraldz konongs hins harfagra. oc var nu orvase. hann hafðe þat mællt. at hann villdi þann dꜹðdaga liota at falla i folcoʀosto. þa var sva mikill liðsmunr at vera mynndu vj vm æinn Haconar manna. þa bað Ęigill kononginn at hann skylldi fa hanum merki æitt a hveriu skipi oc maɴ til hværs mærkis oc varo þar x mærki. Enn Æiriks synir er þeir sa at lið Haconar var mycklu færa. ganga a land at fylkia við Freiðarberg. oc ganga sva i mot Hacone. verðr þar mikil orasta. enn er atlæga hafþi tekizt. þa for Eigill oc x menn með hanum oc hafði hverr þeiʀa mærki i honndum oc gengo sva fram með brecco þeirri er þar var upp a nęs eit. sem þeir barðuzt. sva at mærkinn matti sia þaðann sem barðagenn var. enn eigi þa er fylgðu æða baro. nu sea Danir hvar mærkinn fara. oc hyɢia þar mano fara mækinliðit. oc ræðazt at þeir mano taca milli þeira oc skipanna. Her af kꝍmr flotti i lið Eiriks suna. oc flyia þeir sialvir oc lið þeirra. oc er þeir koma a hæðina gægnt Freiðarbergi. þa sia þeir aftr ut a Rastarkalf. at ecki hærrlið fylgði mærkiunum. lætr þa Gamle skiota upp mærki sinu. oc kveða við luðr sinn. samnazt nu saman lið þeira. oc sciota a fylking. enn Danir oc lęiðangrs folc flyia til skipa. þa kỏmr Hakon konongr allu liði sinu at þeim. hofz nu annat sinn orrastann oc fello margir af hvarom tveɢiom. oc toc bratt at ganga a þa Gamla. oc skildizt lið þeira. oc flyði Gamle oc þeir allir brꝍðr fram með berginu. enn sumt toc upp a bergit. oc var þar drepit enn sumt toc fyrir hamra ofan oc do þar. enn er þeir Gamle kvamu i fiaruna. þa varð hann sar mioc af Hacone kononge oc toc undan a kaf oc drucnaðe. Haraldr oc Sigurðr brꝍðr Gamla komozt með sunndi til skipa. enn Hacon drap þar i fiorunni iij scipsocnir af liði þeiʀa. oc loðo upp scipinn undir þeim. i þau skip var lagðr valrinn. oc orpner þar haugar utan at. þar stænndr oc bautaðar stæinn harr sem Eigill fell. K. 11. Nu flyia synir Eiriks suðr aptr ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 5 Synir Eiriks konongs er þeir komuzt a scip sin flyia aftr suðr til Danmarkar. enn Hacon konongr for eftir þeim vm rið oc funnuzt ecki oftar at sinni. enn þo at Eiriks synir hæfði hæriat mikit i Noregi. þa þottuz þeir mæira hafa latit i færðinni oc una nu halfu værr enn aðr sinum lut. oc með trausti Dana konongs oc liði er hann heitr þeim etlazt þeir aftr at vennda oc hemfna Gamla. oc annarra manna sinna. Uið þessare ætlan gerir Hacon konongr þat rað. at nefgilldis scatta. þa er Haralldr konongr faðir hans hafði lact a allt lanndit. let hann taca hit ytra með sio. oc vm Þrꝍndalog. oc leggia til skipa gęrðar. hann gerði oc næmfnd i hverio þesso fylki. hverso morg skip eða hverso long at rumatale skylldi vera or hveriu fylki. at mannom oc vapnom oc vistum firir utlænndscom hærr. sva at hvar karlmaðr sa er vigr var oc frials skilldi eiga skiolld oc kꝍsiu oc hoggvapn firir þvi at konongr var oft ecki fiolmennr. þottizt hann þar þa mega lið taca er hann var staddr. þegar nauðsyn stꝍði oc hær þurft. var þa reiðubuit skip oc menn með vapnom hvar sem konongr þurfti at krevia. Hacon konongr let gera vita a hofiollom hit ꝍfra um allt lannd. sva at hærboð for a vij nattom fra hinum synnzta vita i hina nỏrztu þinga a Halogalande. Ðat hennde nocorum sinnum at þeir menn er gætto hins synnzta vitans urðu þess varir at hærskip morg varo um ꝍyiar oc næs. brenndu bygðir oc drapo menn. þa var scotit upp vitum. oc var hærlaup um allt lannd. varo þetta þo ecki Gunnilldar synir. ne Danakonongs hærr þviat i þann tima varo margir vikingar þeir er æinn hofþingi reð firi margu liþi oc hærscipum. Enn þeir menn er norþann or lannde foru i leiðangr eftir vita uppboðinu. þa foro þeir langa leið aðr enn þeir spyrði hit sanna at þeirrar færðar þurfti ecki. oc þeir vikingar er | hæriat hafðu varo þa a brotto. þetta starf þotte margum manne illt. firir þui at ængi nytsæmd stoð af þui. oc siolfum kononge þotte sva illa. at hann lagðe við lif oc limi þæim manne er cunnr oc sannr yrði at þui at hærsagu sagðe þa er logen rꝍyndiz. firir þessa sok þorðe æingi aðrum sægia þo at morg skip sigldi sunnan með lande. Nu bar sva at æinu sinni. at Gunnilldar synir sigldu sunnan af Danmorko. oc foro ut læið oc como ækki mæir við lannd en sva at menn hafðu niosn um farar þæirra. oc sva hafðu þæir oc niosn um væizlu takr Haconar konongs. Ðæir hafðu skip væl buin at liðe oc at vapnom. oc með þæim var vikingr æinn mikill sa er het Ꝍyvindr skroya. Hacon konongr tok væizlu þa er þæir como i Storð a Fitiom oc var hann lꝍyndr þessom tiðendum oc aller hans menn allt þar til er skipen sigla sunnan oc æigu nu scamt til ꝍyarennar. Ða sat Hacon konongr ifir borðom. Nu com kurr firir hirðmenn at skip varo sen sigla oc giengo ut noccorer þæir er glꝍg þꝍknaster varo at sia oc sagðe hværr aðrum at þat myndu vera ufriðar menn oc bað hværr annan sægia kononge. En ængi var til nema Ꝍyvindr Finnz sunr er kallaðr var scalldaspillir. hann gieck inn firir konong oc mæler sva. litil er liðanda stund hærra en langt matmal. conongrenn svaraðe. Skalld. hvat fær nu af viðum vegom. Ꝍyvindr sægir 35. Bloꝍxar ma biða brynþings fetilsstinga oss geraz næpt ens hvassa hæfnendr seto æfni hælldr er vannt en ek villda veg þinn konongr sægia fam til fornra vapna fliot hærsagu drotne. Ða svaraðe konongr. Ꝍyvindr. þu ert goðr drengr oc vitr maðr. æigi myndir þu segia hærsagu nema sonn være. þa mellto aller at satt var at skipen sigldu oc atto scamt til ꝍyarennar. Ðui nest foro borð upp ok giek konongr ut at sia liðet. En þa er hann hafðe set kallaðe hann til sin raðgiafa sina oc spurði hvat þa skylldi at hafazk. her sigla skip morg sunnan. en ver hafum lið litit oc þo fritt. oc vil ek æigi læiða i haska hina bæzstu vini mina. En vist villda ec flya ef vitrum mannum syndist æigi at þat være mikill skom eða fꝍlska. þa svaraðe Ꝍyvindr 36. ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 6 Samer at niorð enn norðarr naddregns hvatum þegne ver getom bili at bolva blamꝍrar skæ fꝍra nu er þat er rœkkr at regne rumskæiðs flota breiðan gripum ver i græipar gunnborð Haralldr sunnan. Nu svarar hværr aðrum at hværr villdi hælldr dꝍya um þværan annan en flya firir Danum. Ða mællte konongr. Sægið allra drengia hæilaster. ok take hværr sin vopn ok man ækki til saca hversso marger Daner ero um æinn Norðmann. Eftir þat toc konongr skiolld sinn oc for i ringa bryniu oc gyrði sek með Kværnbit oc sætti a gylltan hialm a hofuð ser. æptir þat toc hann skiolld sinn oc kæsiu. oc fylgti liði sinu. oc let hirðmenn oc boðsmenn alla saman sem Ꝍyvindr sægir i kvæðe þui er hann orte æftir fall Haconar. oc sætti hann þat æftir þui sem Gunnilldr hafðe latet yrkia um Æirik sun sinn sem Oðen byði hanum hæim til Valhallar. oc sægir hann marga atburði i kvæðeno fra orrastunni. oc hæfr sva 37. Gandul oc Skagul sende Gautatyr at kiosa um kononga hværr yngva ættar skylldi með Oðne fara i Valholl at vera. 38. Broðr fundu þæir Biarnar i bryniu fara konongen kostsama komen undir gunfaner druptu dolgar en durr vorðr ristizk upp var þa hilldr um haven. 39. Het a Halꝍygi sem a Holmrygi iarla æinn bane forr til orrostu gott hafðe hinn gofge giengi Norðmanna ꝍger Ꝍydana stoð undir haom hialme. I þessom þys cvað Ꝍyvindr scallda spillir æinn gamankviðling til Haconar konongs. aðr en fylkingarnar lꝍpez at 40. Lytr firir langum spiotom lannz folk bifask rander cvæðr oddviti oddom Ꝍyvindar lið skrꝍyu. þa svaraðe konongr 41. Uæl launa mer minir menn oxlom styr þenna rið væx Hamdes klæða hodd oc rekna brodda. A þuiliku ma sia hværsso oræddr konongr var er hann i hugaðe sva sina luti. Gunnilldar synir ganga nu a lannd upp. fylkia liði sinu oc hafðu þæir lið mykklu mæira. þann dag var veðr hæit af solo. þa stꝍypti Hakon konongr af ser bryniunni. oc sætr upp hialm sinn. oc æggiar menn sina til framgangu læiande oc gladde sva lið sitt með sinu ifir bragðe bliðlego æftir þui sem Ꝍyvindr sægir 42. Rauzk or hærfotum ratt a voll bryniu visir værðunga aðr en til vigs tœke lek við lioð mangu skylldi lannd væria gramr hinn glaðvære stoð undir gullhialme. K. 12. Vm bardaga Eiriks suna oc Haconar goða oc um fall Haconar Eftir þetta toks bardage oc varð hinn harðaste. Ða er skotrið var loket bra Hacon konongr sværði oc stoð framarla undir mærkinu oc hio a baðar hendr. misti alldrigi oc bæit sværðet þo sem misti. sem her sægir 43. Sva bæit þa sværð i siklings hende vaðer Vavaðar sem i vatn brygði brakaðu broddar brotnaðu skylldir glumraðu gylfringar i gotna hausum. 44. Trauðaðu torgor við tyss of vallde hiallta harð fotum hausa Norðmanna roma varð i ꝍyiu ruðu konongar skira skialldborger i skatna bloðe. 45. Brunnu bænælldar i bloðgom undum lutu langbarðar at lyða fiorfi svaraðe sior gymner a sværða nese fell floð flæina i fiaru Storðar. Christian Krohg: Ða svaraðe Hacon konongr. Halltu sva fram ef þu villt finna Norðmanna konong. ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 7 Ꝍyvindr skrꝍyia toc at ganga sva hart fram i orrastuna. at hann fryði Norð mannum hugar. oc sotte hann mest at er mærki Haconar var. oc mælte. hvar er konongr Norðmanna. hvi lꝍyniz hann oc þorer æigi fram at ganga at syna sic. hværr kann sægia mer til hans. Ða svaraðe Hacon konongr. Halltu sva fram ef þu villt finna Norðmanna konong. Ða kastaðe Hakon konongr skilldinum a lið ser oc toc baðom hanndum um meðal cafla sværðsens. oc liop fram undan mærkium. þa mælte Þoralfr Scolmssunr lateð mek hærra i mote Ꝍyvindi. konongrenn svaraðe. Mik villdi hann hitta. oc sva scal han mik firir finna. En er konongr kom þar er Ꝍyvindr var. hio hann a tvær liðar ser. oc þa hio konongren með Kværnbit baðom handum i hafuð Ꝍyvindi oc klauf hialmenn oc sva hafuðet i hærðar niðr. Vm þetta orte siðan Ꝍyvindr scallda spillir 46. Bað at valgrindar vinda veðr hꝍyande skrꝍya gumnum hollr ne gulli gefnar sinni stæfnu ef sol spenner sunnan sigr minnigr villt finna fram halltu niotr at nytum Norð manna gram ranna. Aðra visu orte hann um fall Ꝍyvindar skrꝍyiu 47. Veit ec at bæit hinn bitri hyggiung meðal dyggvan bulka skiðs or baðom bænvondr konongs hondum ofælenn klauf Ola eldraugr skarar hauga gullhialltaðum galltar grandað Dana hrannde. A aðra lið Hacone kononge stoð Þoralfr stærki Skolms sonr oc drap margan mann með sinu sværði er Fetbræiðr het. er konongr hafðe gefet hanum sem sægir Þorðr Siareks sunr. 48. Ðar er borð harðer barðuz bannz iodraugar lannda lystr gieck hærr til hiorfa niz i Storð a Fitium aðr en gimslaugar ganga gifrs lemana drifu nausta blaks hit næsta Norð manna gram þorðe. 49. Varðe varga myrðir vitt sva scal frið slita iafur villdu þann ælldaz anndort folk at lonndum starf hofsk upp þa er arue otta vanr a flotta gullz er gramr var fallenn Gunnilldar kom sunnan. 50. Ðrot var synt þa er sǽttozk sinn roðs við lum stinnan maðr let ond oc annar ufar en bꝍndr sarer oc hior krafðer hafðu huggendr munens tuggu gauks við gialfr um leikna grunnum sannd i munni. 51. Afreks væit þar er iofre allrikr i styr slikum gumnar morðr þæim er gerðe giek næst hugins drekko. I þessare orrastu var æigi gott blauðum mannum motgangu at væita firir sacar afls oc vapna oc aræðes oc þottezk sa danskra manna bæzt hafa er firstr var. En þæim læiddiz bratt er næster varo. oc bratt æftir fall Ꝍyvindar scrꝍyfu kom flotte i lið Gunnilldar suna oc flyðu þæir til skipa sinna. fell þar mikit folk af sunum Æiriks. En þæir flyðu sialfer. En menn Haconar konongs fylgðu þæim lengi um dagenn oc drapo af þæim allt þat er þæir matto. en konongr let taca skæið sina oc roa norðr með lannde. oc ætlaðe til bus sins til Alreksstaða. þui at hann hafðe fengit sar. var lostenn aru i armenn þa er hann rak flottan oc rann hanum bloð sva miok at umægin sotte a hann. oc þa er hann kom þar sem hæitir Haconar hælla. þar hafðe hann veret fꝍddr. oc þar dvaldest hann um nott oc let sla ser lannd tialld. oc flytia sic þar a lannd. þa er Hacon konongr kændi at sar hans var ban hætlegt callaðe hann til sin raðonꝍyti sitt. oc talaðe a marga lunnd firir astvinum sinum um þa luti er gorzk hafðu a hans dagum. oc iðraðezk hann þa þess er hann hafðe miok gort i mote guði oc cristinna manna logum i sinni meðfærð. þa buðu vinir hans at flytia lik hans vestr til Englannz oc grafa hann þar at kirkiu. konongren svaraðe. ec em æigi þess værðr. ek lifða sem heiðnir menn scal mek oc sva iarða sem heiðna menn. Með þesso marke syndi hann yðron sina. at hann aumkaðe missætte þæirra frenda. oc senndi bref Gunnilldar sunum. oc var þat a at hann gaf Harallde frenda sinum hirð sina oc allt riki sitt. Æftir þetta anndaðezk Hacon konongr oc hafðe þa raðet firir Norege [.xx. vætr oc .vi. vætr. hann harmaðu vinir oc ovinir. sem sægir Ꝍyvindr scallda spillir 52. Goðo dꝍgre var sa gramr um boren er ser getr slikan sefa ## Hákonar saga Aðalsteinsfóstra, kap. 8 hans alldr man æ vera at goðo getet. 53. Man obunndinn a yta siot fenris ulfr um fara aðr iamgoðr a auða traut konong maðr come. 54. Dꝍyr fe dꝍyia frendr ꝍyðiz lannd oc lað siðan Hacon for hæiðin guð morg er þioð um piað. Menn hans fluttu lik hans til Sæms i Lygrisfirði a Norðharða lannde oc gerðo haug at. Aðr en Hacon felle. hafðu synir Harallz ens harfagra .viii. orðet vapndauðir. sem Ꝍyvindr sægir scalldaspillir oc kvað sva sem konongren kꝍme til Valhallar. firir þui at sa var atrunaðr hæiðinna manna at aller þæir er af sarom andaðuzk skylldu fara til Valhallar. En þa er bref como til Harallz Gunilldar sunar oc þæirra brꝍðra þau er Hacon konongr let gera. urðu þæir fægnir þesse orðsending oc skipaðuzk við. foro norðr með lannde. oc villdu a funnd Haconar konongs frenda sins. en þa er þæir como norðr. var Hacon konongr anndaðr. ## Haralds saga gráfeldar, kap. 1 (V)ar þa Haralldr til konongs tækinn. En þa er Haralldr hafðe tækit konongs namn oc þæir brꝍðr. giek hirð Haconar konongs til hannda hanum. oc varð brat hirðen lit samhuga firir þui at þæir er Hacone hafðu þionat. ok þæir er aðr varo með sonom Gunnilldar. hafðu att morg vanndræðe aðr sin a milli. oc þotte hvarom sinir hofðingiar bætri. þat lysizk i orða skifti þessa .ii. skallda. Glumr Gæira sunr kvað þetta 56. Væl hæfir hæfnt en hafna hiorss bændraugar fiorvi folkrakkum vann fylkir framlegt Haralldr Gamla en dogvaler drekka dolgbannz firir vær hanndan roðen sa ec rauðra bænia rꝍyr Hacone drꝍyra. Ða er Ꝍyvindr skallda spillir hꝍyrði þessa visu. kvað hann i mote aðra 57. Fyrr rauð fenris varra flugvarr konongr sparra malmriðar svall meiðum moðr i Gamla bloðe þa er ostirfinn arua Æiriks oc rak gæira nu tregr giæte gauta grams fall a sæ alla. Þa svaraðe Haralldr konongr ræiðr miok. Ænn ælski þer mæir Hacon konong. fare þer ænn með hanum oc vereð hans menn. þa varo þæir ræidder um Ꝍyvind vinir hans oc ætlaðu at konongren myndi lata drepa hann. Ganga til bæggia vinir oc biðia konong friðar. oc sæia at Ꝍyvindr ma bꝍta a þa læið sem brotet var. oc biðia hann yrkia aðra visu oc kaupa ser sva vinatto konongs. 58. Litt cvaðo þic lata landvorðr er brast horva bænia hagl a bryniur buguz almar giæð falma þa er ofolgen ylgiar endr or þinni hennde fetla spellz til fyllar fullægg Haralldr gullu. Conongren svaraðe litt oc þo noccot. þa mælte Glumr Gæira sunr. þat er litt hærra er ækki er. þa svaraðe konongr. sia maðr værðr oss alldrigi tryggr sva lengi sem hann lifir. þa bað Glumr Ꝍyvind yrkia visu um konongenn. þa cvað hann þessa. 59. Æinn drotten hæfi ec attan iafur dyrr en þic fyrri bellir bragingr ælli bið ek æi mer hins þriðia trur var ec tiggia dyrum tvæim skiolldum lek ec alldre fylli ec flok þinn stillir fællzk a hænndr mer ælli. Christian Krohg: Þæir brꝍðr Gunilldar synir hafðu margar hirðar oc foro sumir et ꝍfra um landet. en sumir með sio. oc gierðe hallære mikit um þæira daga. Aðr en ec tynda Hacone. Eftir þat var Ꝍyvindr með Gunilldar sunum litla rið. for siðan til bua sinna oc sva gerðo flester Haconar menn. at þæir þionaðu scamma rið Æiriks sunum. oc sættuz hæima at buum sinum. Synir Gunilldar er sagt at tꝍke skirn a Ænglannde i ꝍsko. en er þeir como i lannd oc hafðu tækit aller konongs namn. þa brutu þæir niðr hof oc blotskap. oc nauðgaðu ængan mann til kristni. oc æcki er sagt fra truar hallde þæirra. annat en sa var cristinn er þat villdi. en hinn hæiðinn er þat villdi. þæir brꝍðr Gunilldar synir hafðu margar hirðar oc foro sumir et ꝍfra um landet. en sumir með sio. oc gierðe hallære mikit um þæira daga. firir þui at af tok silld fiski oc allt siofang. korn spilltiz. þetta kænde lannz folket guða sinna ræiði. oc þui er konongarner leto spilla blotstaðum þæira. Ꝍyvindr skallda spillir sagðe sva. 60. Snyr a Svolnis varðer sva hofom inn sem Finnar birki hind um bundinn brims a miðiu sumri. A þuilicu matte marka hversso þung olld er þa var er sva mikill snior var um mitt sumar. at allt buet var inni haft at fostre. Synir Æiriks gerðoz agiarner við lannz folket. oc hirtu ækki um lannz logen. þat var oc callat at þæir hirti fe sitt i iorðu sem smabꝍndr. oc villdu æigi giefa mannum sinum mala. sem sagðe Ꝍyvindr scallda spillir 61. Barom Ullr um alla imon lauks a hauga fiollum Fyris vallar fræ Haconar æfe nu hæfir folkstriðir Froða fa glyara þya meld i moðor hollde mello dolgs um folgenn. 62. Fyllar skæin a fiollum fall solar bra vallar Ullar kiols um allan alldr Haconar skiolldum nu er afl raðul ælfar iotna dolgs um folgenn rað ero rammar þioðar rik i moðor liki. ## Haralds saga gráfeldar, kap. 2 Her firir gaf Haralldr konongr Ꝍyvindi banasok. þa como viðr vinir Ꝍyvindar. oc baðo konong taca sætt af hanum firir þetta. konongrenn bæiddiz at Ꝍyvindr skylldi fa hanum gullring þann er Mollde var callaðr. er stoð .xii. aura. oc sva varð at vera sem konongr villdi. þa cvað Ꝍyvindr þetta. 63. Skyllda ec skæria folldar skið rænnande siðan þursa tols fra þuisa þinn goðan byr finna er valiarðar værðum veliande þer sælia lyngva mens þat er lengi latr minn faðer atte. Æiriks synir drapo Sigurð Laða iarll inn a Aglo. sem sægir Æyvindr scallda spillir. 64. Oc Sigurð hinn er sonom væitti roka bior Haddingia vals farma tyrs fiorve næmdu iarðraðendr a Agloe 65. Oc oðlingr i alun iarðar alnar orms ofælenn varð lifs of late þa er landrecar Tyrs ottung i trygð svicu. Synir Eiriks drapo oc Tryggva Olafs sun. oc marga aðra kononga oc iarla oc aðra rikis menn. sem Glumr Geira sunr sægir i Grafelldardrapo er hann orte um Haralld konong 66. Braut við bryniu mota bog rifunga sogo naddskurar var nꝍrer Noregs konongr stora valgalltar let vællta varg fꝍðande marga ofvægiom reð iofri iam borna ser þorna. Haralldr konongr var þæira brꝍðra vasklegastr. mikill orrostumaðr. oc iþrottar maðr mikill um marga luti. oc var hann firir þæim brꝍðrom siðan Gamle fell. Guðormr var fallenn aðr en þæir Haralldr oc Hacon barðust a Fitium. oc fell i Austr vegom. Sva er sagt at Sigurð slefo broðor Harallz konongs drap Klypr hersir broðor sunr Þorlæifs spaka. son Þorðar Horða Kara sonar. oc var þat til saca at Sigurðr hafðe tækit cono Klyps nauðga. Klypr lagðe Sigurð i giognum með sværði. En hans hæmndi hirðmaðr hans er het Sigurðr enn gamle. Haralldr konongr grafælldr var uti iamnan a sumrum með hær sinum til ymisa lannda. oc atte margar orrastr. oc hafðe oftaz bætr. hann com með liði sinu suðr til Danmarkar. oc barðez þar við Skane. oc hafðe sigr við vikinga. Annat sinn hæriaðe hann væstr a Skotlannde oc a Irlannde. oc hafðe gagn hvartvæggia. þriðia sumar for hann með hær austr i Gautlannd. oc gierðe þar mikinn ofrið. fiorða sumar for hann með hær sinn norðr til Biarmalandz. oc atte þar mikla orrastu a Vino bakka oc drap þar mikit folk. feck þar bæðe gull oc silfr. oc mikit annat fe. oc for aftr sama haust. Mikit starf hafðe hann i sinu riki oc lit til nytsæmdar lannz folkeno. hans menn unnu hanum mikit. var hann þæim goðr. þo at boandom være hann harðr. Ðesse olld hæfir veret harðaz i Norege oc værst firir þa soc at hæiðinna manna þian systi litit gott. en siolfum þæim þungt er baro. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, avsnitt 1 (D)otter Harallz ens harfagra var Olof arbot er atte Þorer þæiande a Mꝍire iarll. þæirra dotter var Bergliot er atte Sigurðr Laða iarll. Ðæira sunr var Hakon. er misti faður sins a ungum alldre. oc er hann spurði fall faður sins. fecc hann ser skip oc þar menn til oc bio lið sit væl at vapnom. oc hellt hann skipi sinu austr i Vik oc þaðan i Ꝍystra sallt. Tok þa at hæria oc gierðez utilego vikingr. hann hæriaðe um Svia velldi oc Gauta Vinnda oc Kura allt austr um Syslo. hafðe friðland um vætrom til Danmarkar. oc vingaðez með fegiafum oc hæimsoknom við Haralld konong Gorms sun. en hvært sumar la hann uti i hærnaðe. Hacon var manna friðastr sionom oc kurteisare en flester menn aðrer. meðal maðr at væxti. hann var bæðe væl hærðr oc skæggiaðr. at giærvis maðr mikill um flesta luti. talaðr væl. diupraðr. þolenmoðr. grimr ovinum sinum. bæðe með openberom raðom oc læynilegom velom. langrækr. milldr af fe. A æinu hausti varo þesse tiðendi með Dana kononge. at til hans com broðor sunr hans. er het Haralldr. hann var sonr Knuz Dana astar. Gorms sonar. hann com or vikingu með ofsa fiar. oc firir þa sok var hann callaðr Gullharalldr. Ðenna vætr varo þæir Hacon baðer saman með Dana kononge. Hacon fær sott hættlega oc la længi vætrarens. með þæim hætte var mæin hans. at hann nꝍytti lit matar oc dryks. oc svaf litit. ækki hafðe hann stranga værki. æinn saman villdi hann oc vera eða með fa menn oc þa er hanum hafðu lengi þionat. Sva com at menn toco þat at rꝍða at hann myndi vixtr vera. eða ovitande. Conongr com at finna hann. oc varð litil þæira viðrꝍða. þuiat Hacon villdi fatt mæla. Gullharalldr com at finna hann firir sacar vizku hans oc diupræðe. er aller menn sagðu at hann være enn vitraste maðr. ef hann hæfði hæilsu sina. hann toc at rꝍða firir hanum sinn vannda. oc þat at hann var konongs sunr. oc þottezk æigi verr til rikis comenn en Haralldr konongr faðr broðer hans. En er Hacon hꝍyrði þessa rꝍðu. þa svaraðe hann oc talde hann æigi værr til fallenn at niota sins faðernis. en Haralldr konongr oc sagðe ef Knutr hæfði lifat at Gormr oc aller Daner myndu hann konong vilia en eigi Haralld. oc er nu hans sunr gorr sem æinn vikingr. en ef þetta kꝍmr ænn firir Dane. þa munu þæir vilia hafa Knuz son firir konong. Harallde syndist nu ækki annat rað en bæiðazk af kononge faðr broðor sinum landa oc rikis. oc rꝍdde þetta mal firir frenda sinum. æftir raðe Haconar. oc villdi vita fyrst ef þat mætte værða með villd. við þessa rꝍðo varo faer menn. konongr toc þunglega at skifta við hann riki eða lannde. slita sva sinu tale at baðer varo ræiðir. þui næst spurðizk at Hacone bꝍttezk. Siðan kom konongr a fund Haconar oc bar upp firir hanum. hværss hann var krafðr. oc spyr raðs hvær svor hann skylldi hafa um þetta mal. Hacon svaraðe mꝍðelega oc harmulega. oc sagðe at hann harmaðe þetta mal oc lezk illa þykkia ef þa skylldi minka riki hans. meðan hann var með hanum. En þo sagðe hann Gullharalld til comenn oc til rez kalla. Gef til hæillt rað sagðe konongr. þui at ec se at þu ert mer væl viliaðr. oc lætr þer illan þykkia varn vannda. Hacon svaraðe. gef mer stunnd til hærra at hyggia at sva miklu vannda male. oc skiliaz þæir at sva bunu. Eftir þetta ma na male Hakonar um þa luti. er mesto þotte varða. Gullharalldr kꝍmr ænn a fund Haconar. oc kærer sitt mal. at faðer hans var dauðr en sialfr hann rikis laus oc faðr broðer hans ræiðr. oc bað nu hæilla raða. Hacon svaraðe hanum oc lezk talat hafa mal hans við konong. oc let ser æigi væl hug um sægia at noccot myndi af kononge fa. oc aðra talu gerer hann hanum til hugganar. oc sagðe at hann myndi konongr værða. ef hann villdi fylgia sinu male. oc let at þat mest mindu til skorta ef æigi fylgði kapp eða þralyndi oc harðræðe. þa þottez Haralldr skilia at Hacone syndist þat rað at hann lette æigi kalleno. oc sagðe at æigi skylldi harðræðe scorta ef hann kꝍme i fꝍre. En noccoro siðar com Dana konongr sialfr til Haconar at vita hvart hann hafðe noccot ihugat um hans mal. Hacon svaraðe oc sagðe at hann hafðe vakat um hans mal bæðe nætr oc daga. oc oft hugsiukr um veret. ek hæfi sagðe Hacon talat þetta firir vitrum mannum. oc yðrum goðom vinum. lizk allum þui mæiri yðar vannde hærra er oftar er um rꝍtt. Gullharalldr yðar frende er þralyndr a sit mal. ef þer varneð hanum rez. oc harmar oss mest æinn lutr astvini yðra. Gormr faðer yðar varð sva mikill maðr i sinni ætt. at hann æignaðezk margra kononga velldi. Nu værðe þer þat micla i tva staðe. Hværr man finna mega rað til þess at þer halldeð veg yðrum fullum. lanndum oc riki. en frende þinn Gullharalldr fenge þau svor er hanum være svarat æftir logum oc rettendum. Ða svaraðe konongr með ahyggiu mikilli. Mart mæler þu Hacon. hversso ma þetta vera at ec miðla halft Dana vælldi við Haralld. oc æiga ec þo æinn allt. Hacon svaraðe. hværr mun litit vinna til mikils. þat være hofðingia bragð at æiga sialfr sit Dana vælldi. en gera frenda sinn sva mikinn mann at hann hæfði annat vælldi æigi minna. sva myndi gera yðar faðer Gormr. at minkast ækki af gofgom frændom sinum. ꝍxla hælldr þæirra megin oc taca þar til rikis sem være. Konongr svaraðe. Satt sægir þu Hacon. þat være vist hofðingia bragð. en hvar er nu laust eða falt riki. Hacon svaraðe. Noregs riki er falt allu lannzfolkeno. oc er Noregs mannum mikit ohapp at sinum konongom. sva ero þæir oc makleger at dꝍya firir illræðe sin oc ill værk. Konongr svareðe. Synir Æiriks ero rꝍystimenn miklir oc sigr sæller. en Noregr illr at sꝍkia með hernaðe. Hacon svaraðe. Haralldr man ækki varazk at coma til Danmarkar. ef þer sendið hanum orð hærra. oc ma Gullharalldr drepa hann þa. Konongren svaraðe. Ef Haralldr konongr være drepenn. þa være faret riki Gunilldarsona. oc giængr þa braut oc var katr. Litlu æftir þetta ræis Hacon upp oc sagðezk vera hæill maðr. Nu kꝍmr saman tal þæirra frenda Harallz konongs Gorms sunar oc Gullharallz. oc rꝍddoz þæir við marga daga. oc var Hacon með þæim. oc vissi ængi maðr nema þæir æinir. hvat i raðagierð var. Haralldr konongr Gorms sonr sendi menn með skipaðu skipi i Noreg a fund konongs Harallz fostrsonar sins með þæim orðom at Dana konongr hafðe spurt anauð oc hallære af Norege. oc þat at kononge var kostnaðar samt at hallda hirð sina. firir þui at bꝍndr matto æigi giallda landskylldir sinar fe lꝍysis sacar. oc bað Haralldr fostrson sinn coma til Danmarkar. oc bauð hanum Iotland allt til vetrseto. oc ifirfærðar með .ii. c. manna. Ðetta mal bar Haralldr konongr firir raðgiafa sina. oc syniz hanum raðlegt. at þiggia sva mikit len af fostrfæðr sinum. en sumir sagðu at þat myndi vera svik. En bꝍndr fystu hann miok oc oll alþyða til. oc taldu vera hit mesta hæilræðe. oc æigi kononglegt at þora æigi at sꝍkia æigi til vinatto til sliks konongs sem Dana konongr var. En firir þa sok at Haralldr var æigi diuphugaðr. oc þottezk hafa ængan skaða giort Dana kononge. nema þat er hann rak nauðsyn til. þa færr Haralldr til Danmarcar. oc hafðe .iii. langskip. oc .lxxx. manna a hværiu skipi. hann kom suðr til Limafiarðar. oc var þar staddr sem hæitir Hals. Gullharalldr var þa buinn með .ix. skip at fara i hærnað oc kꝍmr með þesso þui allu a fund Harallz Eiriks sonar. Ða fann Haralldr konongr at hann var svikinn með raðagierð Hakonar oc tilsætningu Harallz Gormssonar. oc framkvæmd Gullharallz. het þa a lið sitt oc bað þa brægða sværðum sinum drengilega oc veria sec. bra hann þa sinu sværði oc stoð firir framan mærki. sva sæm sægir Glumr Geira sun. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 2 67. Mællte mætra hiallta malm Oðenn sa bloðe þrottar orð er þorðe þioðom voll at rioða viðlenndr um bað vinnda verðungr Haralldr sværðum fram þotte þat flotta fylkis orð at morðe. 68. Hæin þyntan let huina rynield at þar bryniu folldar vorðr sa er firðum fiorn harðan sic varðe. Eftir þetta tokst horð orrosta oc væittu þæir Haralldr mikit viðnam. oc þo æigi langt. firir þui at Gullharalldr bar þa ofliði. oc fell þar Haralldr konongr. Gunilldar sonr. oc mestr luti liðs hans. oc vann hann þo aðr mikinn skaða a Danum i manndrape. þesse orrasta var a lande. sva sem her sægir. 69. Hiugiuz hvarer tvæggiu hæggis mækis eggia varð i giægn at ganga geir drott Haralldr þæiri sendir fell a sannde sæfar bals at Halse olle iofra spialle orð hæppinn þui morðe. I oðrum stað talaz þæir við. Haralldr Dana konongr oc Hacon Sigurðar sun. þa hafðe Hacon buit skip sin til hærnaðar sem hann var vanr. oc mællte Hacon þa til Harallz konongs. Hærra. hværsso gete þer fara munu Gullharallde frenda yðrum. hvart man Haralldr frende varr vera drepenn eða æigi. hann er vist goðr drengr. oc rꝍysti maðr mikill. oc mikill vinr yðar. oc æigi myndi hann þessar velar af yðr vara. þa svaraðe Dana konongr. þetta er satt at vist er þetta illt værk at drepa knesætning varn. Ða mællte Hacon. Hversso truan ætla þer yðr hærra munu vera Gullharalld ef hann sæzk i Noregs vælldi oc tækr þar konongs namn. kann vera at ver roem læiðangrenn oc gialldem vitit með varom raðom. en siom ver ænn þat rað hærra at coma mætte Noregs riki undir yðr. Gormr faðer yðar æignaðest mikit riki. þat er æigi hafðe hans faðer att. Hvært riki skulu þer hærra þat fa er sva mikit se eða mæira en Danmarcar er faðer yðar vann undir sik. þat være nu hofðingia bragð at æignast Noregh. oc hæfna fostrsonar sins. konongr svaraðe. æigi byriar oss at drepa broðor sun varn. Hacon svaraðe. ek ma yðr launa friðland hærra oc gott ivirlæte. oc goðar giafer er þer haveð mer væit. með þui. at vinna Noregh allan a æinum degi unndir yðr. en þer gefeð mer til forræðes lanndet. oc hafet slican skatt af sem ver sættomk a. oc gierðomk ec maðr yðar. þetta rað likar væl Danakononge. oc binnda þæir nu með ser fastmæle. Siðan fær Hacon með .xv. skipum sem hann var vanr at hafa i hærnaðe a fund Gullharallz oc funnuz þæir litlu siðar. en Haralldr Eirikssun var fallenn. Hacon læggr þegar at Gullharallde oc varð þar horð orrasta. oc fell þar Gullharalldr oc flest lið hans. en sumt flyði undan. Hacon toc gull þat allt er Gullharalldr hafðe att oc fengit a utlanndum. oc var þat sva mikit at æigi varo dꝍme til at æinn maðr hæfði iammikit att a Norðrlanndum. Eftir þetta for Hacon a funnd Dana konongs oc sættiz við hann auðvællega um drap frenda hans. þat sama sumar for Haralldr Gormssunr i Noregh með allan Dana hær. oc firir hanum stok or lannde Gunnilldr oc synir hennar væstr a Skotlannd. þa eignaðezk Haralldr Gorms sunr allt Noregs riki. oc sætti hann Hacon til giæzlo lannzens austr til Liðendis nes. oc gaf hanum iarls namn. oc bað hann taca væizlr oc dꝍma lannz logh. oc giallda Dana kononge af skatta. Eftir þetta for Haralldr Gormssunr til Danmarcar. oc skilduz þæir Hacon goðer vinir. Hacon iarll hafðe þa reket harma sinna. þui at af hans raðom var drepenn Haralldr Eirikssunr. sem Æinar skalaglam sagðe. 70. Hvarf at aftr aðr en ærfðan odda starf faður hafðe hær vorðoðr reð harða hiorveðrs konongr fiorvi varðat Frꝍyr sa er fꝍre folk skiðs ne man siðan þui bragðr olld við aðra iarls riki fram sliku. Hacon var rikr oc toc at æfla blot með mæiri freko en fyrr hafðe veret. þa batnaðe bratt arfærð. oc com aftr korn oc silld. grere iorðen með blome. sva sem sægir Æinar. 71. Oc hær þarfer hværfa lakkar moz til blota rauð brikar fræmsk rꝍkir rikr as meger sliku nu grꝍr iorð sem aðan aftr gæir bruar hafta auð firir lætr at aro oryggva ve byggva. Ða var friðr goðr með areno sem ænn sægir Æinar. 72. Engi varð a iorðu ættom goðr nema Froðe ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 3 giæte Niorðr sa er gerðe gæir brikar frið slican. I annarre drapo sægir Æinar a þessa lund. 73. Bygði lonnd en lunda lek orð a þui forðom Gamla kind su er granda gunnborz veum þorðe nu er afrændra iofra Ullr gæir valens þæirra soknar hvatr at sættri sætr huærium gram bætri. Her ma hꝍyra at synir Æiriks brutu niðr bloten. en Hacon hof upp annat sinni. Ða er Hacon hafðe [æinn vætr raðet firir Noregh. kom Ragnfroðr Eiriks sunr oc bæiddiz rikis i Norege. i mote hanum kom Hacon með hær oc barðuz þæir sem Æinar sægir. 74. Enn ræið aðru sinni iarll borðmarum norðan song herðer let sværða sott Ragnfroðe at mote. Hacon hafðe lið mæira oc skip smærre. oc firir þa sok let hann sigazt at lannde. giek upp af skipum. oc bauð Ragnfroðe at bæriast a lannde við sek. en hann villdi æigi. oc ræddiz lannz hærrenn sem Æinar sægir. 75. Hof und hyriar knæyfi raut unda fiold Þundar þat slæit vig a vage vanndar dyrr at lannde ve fiolner rennr fyrri fe galldande villdi vægðe at iarll firir iofri Ygs niðr friðar biðia. 76. Buinn lezk valldr ef villdi val mꝍy konongr hꝍyia haulda Niorðr oc hallda herr fell um gram vælli. Skiliazk at sva bunu oc var Ragnfroðr um vætrenn i Sokne. en Hacon i Þrondhæimi. [Vm varet æftir bauð Hacon ut almenning um allan Þrondhæim oc Hologa lannd oc um oll fylki firir norðan Stað. oc varð hann mioc fiolmennr. Sva er sagt at .vii. tignir menn fylgðu hanum. sva sem sægir Æinar. 77. Hitt var mæir er Mꝍra morð fikinn let norðan folk væriande fiorfa for til Sogns um giorfa ytti Frꝍyr af fiorom folk landum sa branda Ullr stoð a þui allre yr þioð Heðens byriar. 78. Oc til moz at Mæita miuk hurðum fram þurðu með svorgælis aurgua siau lonnd rekar honndum. Ðæir como at Gunilldar sunum inn i Sokne oc barðuzc við þa. oc hafðe Hacon sigr i þæirri oc drap af sunum Æiriks .ccc. manna sva sem her sægir. 79. Strong var guðr aðr gumnar gamma vals und ramma þrꝍngui mꝍðr um þrunginn þrimr hundraðum lunda knatte hafs at hofðum hagnaðr var þat bragna folk æflande fylkir fangsæll þaðan ganga. Sva mikit var mannfall at her sægir at iarlenn genge at manna hofðum af þessom fyndi. Eftir þessa orrastu flyðu synir Gunilldar oc hon með þæim væstr um haf a Skotlannd. oc reð siðan Hacon Norege. æftir þui sem Dana konongr hafðe hann til sættan oc var þar mikil vingan þæira a meðal. K. 15. [(A) Ðrettanda are rikis Haconar iarls como boð or Danmorku at iarlenn skylldi coma með hær at væita lið oc styrk Harallde kononge Gormssyni mote Otta kæisara. Bauð Hacon iarll ut halfan almenning um allt sit riki. oc for a fund Harallz konongs æftir hans boðe. oc er hann com til Danmarcar. þa sendi konongr Hacon með liði miklu suðr til Danavirkis oc var hann hærtoge ifir liðinu. en konongrenn skylldi giæta sialfr lannzens við skipa hær. Otte kæisare com i mote Hacone hærtoga með Saxa hær. Frakka. oc Frisa. oc Vinnda. þar varð horð orrasta. lauk sva at kæisarenn flyði oc allt lið hans. sva sem her sægir. 80. Ðrymr var logs er lagðu læik miðiungar Þriðia arn grꝍdder varð odda andvigr saman rander sunfaxa com Saxum sꝍke þrotr a flota þar er sva at gramr með gumna garð yr þioðom varðe. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 4 I þessare færð Otta kæisara urðu morg stortiðendi. aðr hann fengi vunnit oc sigrat Dana konong. hann for sva langt norðr i Danmork sem hꝍytir Marss ꝍy i Limafirði. þar hitti hann Haralld Dana konong. með sinum hær. oc varð aðr for flotte firir keisaranom. þa er hann hafðe aðr unnit Danavirki sem hꝍyra ma i þæirri frasogn hversso með miklum krafte þat var vunnit af guðs fulltingi. þa bað Otte kæisare Haralld konong taca retta tru. en hann nitaðe. oc kvað ser þat byria at hafa þann sið sem hans forælldri. Keisarenn let tælia tru firir hanum oc sægia morg stormærki fra guði. oc com þar um siðir at Dana konongr bað syna ser noccot mark. at sa siðr være bætri er keisarenn bauð en sa er Daner hafðu aðr. Ða giek fram Pomppo biscup oc bar iarn gloanda i henndi ser oc syndi Dana kononge obrunna honnd sina. At senom þessom iartegnom toc Dana konongr skyru oc retta tru oc allt lið hans. Æftir þetta senndi Haralldr konongr orð Hacone iarle at coma til sin. hann var æigi þa ænn norðr sigldr er þetta varð. for iarlenn a fund konongs með litit lið oc var lꝍndr ꝍryndom. aðr en hann com til konongs. oc er þeir finnazt þrꝍngvir konongr iarlenom til at taca skirn. varð hann oc þvi at heita at lata þat boða um allt sitt riki. fecc þa Dana konongr hanom kenni menn. oc skiliazt þeir siðan. þa lago a vestann veðr. enn Hacon þottizt þa ꝍrit lenge verit hava i Danmork oc villdi giarna værða a brotto. sætti a land upp presta oc lærða menn. oc dregr upp segl sin. siglir austr giegnum Ꝍyrar sunnd. oc hæriaðe a hvartvæggia lanndet. brende bygðir oc drap menn. tok fe hvar sem hann matte i Dana konongs riki. En þa er hann com austr firir Gautland fælldi hann blotspon. oc vitraðezk. sva sem hann skylldi hafa dagrað at beriazk. oc hann ser þa ramna tva hværsso gialla. oc fylgia allt liðinu. sva sem her sægir. 81. Flotta giek til frettar felle Tys a velle drængr gat dolga sago dagrað Heðens valla oc halldboðe hilldar rægamma sa ramna Tyʀ villdi þa tyna tein lautar fior Gauta. Ða firir let Hacon iarl skip sin. oc giek upp a land með allu liði sinu. oc for hærskilldi ifir Gautlannd oc brændi bꝍya. oc rænte hvar sem hann com. þa com i mote hanum Ottar Gauta iarll oc barðust þæir. oc lauk sva með þæim at Ottar flyði en drepenn mestr lutr liðs hans. en Hacon tok fe mikit at hærfange. oc for um Smalonnd oc allt i vestra Gautlannd. skattar allt folk. oc com við sva buit aftr i Noreg. sem her sægir. 82. Haðe iarll var aðan ængi maðr undir ranne hyriar þing at heria hiorlautar com Sorla bara lyngs en længra loft varðaðar garða allt vann gramr um gengit Gautland fra sio rander. 83. Val fallum loð vallu varð rogna konr gagne riðar as at rosa laut Oðenn val Froða. Hacon for ofan i Vik austr. oc varo þar þa comen boð Dana konongs. um retta tru. oc bauð hann at hafna skylldi blotom oc lata skirast. En firir sacar rikis hans. ræis engi maðr þui i mote. oc leto marger skirazk. en Hacon iarl snere allum til blota. þar sem hann com. oc het þæim trausti sinu. oc blotaðu marger þæir er aðr hafðu skirn tækit sem her sægir. 84. Oll let sænn enn svinni sonn Æinriða mannum heriom kunn um herioð hofs lonnd oc ve bannda. Æftir þetta for Hacon norðr i lannd. oc hellt þui riki er Dana konongr hafðe fengit hanum skattalaust þaðan i fra. oc gierðe Vikina ser at hærlannde. er þa la undir Dana kononge. sem sægir Æinar skalaglam. 85. Nu liggr allt undir iarle i mon borz firir norðan veðr gꝍðes fræmsk viða Vik Haconar riki. Oc sva sægir Ꝍyvindr skallda spillir. 86. Ðæim er austr til Ægða bys bruðr Valtyrs und bꝍge liggr. K. 16. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 5 (L)itlu siðar bauð Haralldr Gorms sunr ut læiðangr um alla Danmork. oc for með allan Dana hær til Noregs. En þa er hann com um Liðendis nes i riki. þat er menn hafðu halldet skatta firir hanum. þa brændi hann. oc let drepa menn hvar sem hann com. oc ꝍyddi allt með sio. nema .v. bꝍar i Sogne i Læradale. Haralldr konongr for allt norðr til Staðs. en Hacon iarll la með myklu liði. firir norðan Stað. en þa er Dana konongr spurði til fiolmennis Haconar. oc viðrbunaðar. venndi hann færð sinni suðr til Danmarkar. oc hittuz þæir ækki at þui sinni. K. 17. Her er um Iomsvikinga ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 6 (H)aʀalldr konongr Gorms sunr hæriaðe a Vinlannd. oc let þar gera borg mikla er hæitir at Iome. oc er su borg callað siðan Iomsborgh. Ðar sætti hann ifir hofðingia. oc for sialfr hæim til Danmarkar. oc var þa ufriðr lengi millum Vinnda oc Dana. oc hæriaðu hvarertvæggiu i annarra lonnd. En a ofanværðum dagum Harallz konongs Gorms sunar. sætti hann ifir Iomsborgh Sigvallda sun Strut-Harallz iarls. oc gaf Dana konongr Sigvallda iarls namn. þa foro marger hofðingiar af Danmorku til Ioms borgar. Ðorkæll hafe broðer Sigvallda iarls. Bui digri. Sigurðr broðer hans. Vagn Akasun. hann var systr sunr Bua digra. Iomsvikingar vunnu mikit af riki Burizleifs konongs er þa reð firir Vinlannde. Litlu æftir þetta gerðozt þau tiðendi i Danmorku. at Haralldr konongr toc sutt oc anndaðest oc sva Strut-Haralldr iarll. faðer Sigvallda a þæim misserum. Oc var Svæinn Harallz sunr tækinn til konongs i Danmorku. En þa er Sigvallde spurði annlat Harallz konongs. sættæz hann við Burizleif konong af Vinlannde. oc fekk dottor hans þæirar er Astrið het. oc het þui hanum at coma Svæini kononge a fund hans til Vindlannz. Litlu siðar bio Sigvallde iarl skip æit oc for a þui til Danmarkar. oc com við Siolannd scamt i fra þui er Svæinn konongr var at væizlu. þa bra Sigvallde ser siukum oc senndi konongenom orð at hann kꝍme a funnd hans oc lezk æiga við hann skyllt ærende. oc þau er hann villdi at aðrir menn være lꝍyndir. konongr truði orðsending Sigvallda oc for með fa menn a skip til Sigvallda. en þegar er Svæinn konongr kom a skip til iarlsens. bað Sigvalldi taca upp akkæri. oc vinnda upp segl. þui at byrr var goðr undan lannde. oc sigldu með Svæini kononge til Ioms borgar. þui nest senndi Sigvallde orð Burizleifi kononge mage sinum oc sagðe at Svæinn konongr var comenn til Iomsborgar. oc lezk hann vilia dꝍma a millum þæira. eða lata Svæin konong aftr fara til Danmarkar. I annan stað talde hann firir Svæini kononge at hann skylldi sættaz við Burizleif konong at þui er Sigvallde dꝍmde millum þæira. ef hann villdi þat æigi. þa myndi hann coma a fund oc valld Burizleifs konongs. At þesso sættoz þæir. at hvartveggi kononganna iattaðe dome Sigvallda iarls. oc er þæir hafðu þetta fastmælom bundit sin a mille sagðe iarlenn upp sættar giærð þæira. oc sagðe fyrst at Svæinn konongr skylldi fa Gunnilldar dottor Burizlæifs konongs oc skylldi henni fylgia hæiman sa lutr Vinlannz er Daner hafðu vunnit af riki Vinnda konongs. I annan stað skylldi Burizlæifr konongr fa Þyri dottor Harallz konongs. oc systr Svæins konongs. hon hafðe fyrr veret gift Styrbirni syni Olafs Svia konongs. þa lifði Haralldr konongr faðer hennar. hann hafðe gefet henni æignir miklar a Fione oc suðr i Falstre oc i Borgundar holme. Sigvallde iarl skifti a þessa lunnd at Burizlæifr scylldi æiga þann luta Vinndlannz. er aðr var skildr til æignar Gunilldi dottor Burizlæifs er Svæinn konongr skylldi fa. oc þat skylldi æiga Þyri dotter Harallz konongs. En Gunnilldr Burizlæifs dotter æignast allar þær æignir. er Þyri hafðe att i Danmorku. oc þar taca alla tilgiof sina i Danmorku. en Þyri alla sina tilgiof i Vinlande. nema iarl skildi undan Iomsborg oc oll þau herað er hann skildi þar til. Þa let Burizlæifr konongr oc Sigvallde iarl bua væizlu mikla i Iomsborg. oc varð su væizla brullaup Svæins konongs. en festar mungat Burizleifs konongs. æftir þetta for Svæinn konongr hæim til rikis sins með Gunnilldi sina. þau atto siðan .ii. sunu. oc var hinn ælldri callaðr Knutr riki. en annar Haralldr. þa er Svæinn konongr kom aftr af Vinlannde sendi hann orð Þyri systr sinni oc let sægia henni. allt hvat hann hafðe raðet a Vinlannde við Burizleif konong. Ðyri varð þessom tiðendum ofægin. þui at hon var kristin oc sagðe sva at hælldr villdi hon dꝍya með kristnum mannum en coma a valld hæiðins konongs. oc spilla kristni sinni. sat hon at buum sinum oc giætte æigna sinna noccora vætr siðan. K. 18. Vm erfi eftir Haralld Dana konong. oc hæit strengingar Iomsvikinga ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 7 (L)itlu siðar senndi Svæinn konongr orð Sigvallda iarle oc Þorkæli brꝍðr hans. oc sægir at hann vill gera væizlu erfi Harallz konongs faðr sins æftir fornom sið. oc bað þa brꝍðr til coma oc gera ærfi æftir Strut-Haralld faðr sinn. oc lezk skylldu til bioða allu stormenni i sinu riki oc villdi at þesse tvinni ærfi være bæðe i æinum stað. oc lezk myndu sialfr lata hallda starf firir væizlunni. en taka kostnað bæðe af konongdome sinum oc af iarls rikinu a Skane er att hafðe Strut-Haralldr faðer Sigvallda iarls oc bað Iomsvikinga coma sva marga. sem iarlenn villdi haft hafa með ser. en er senndimenn como til Sigvallda lattu sumir menn hann miok þæirar færðar. oc taldu ovarlegt at æiga sva mikinn trunað með Dana kononge. en sumir fystu oc baðo iarlenn fara með sva miklu liði. at Daner hæfði ækki valld a Iomsvikingum. oc þat rað var tækit. Bio iarlenn or Iomsborgh .lx. skipa. oc hafðe með ser alla hina rikastu menn i þessa er i Iomsborg varo. Svæinn konongr let þessa væizlu gera a Ringstaðum a Siolande. oc lagðe a mikla stund at ækki skꝍrte þat til er fa mætte. at þa være hon rikare oc bætri en aðr. Iomsvikingar como þann dag er at var gængit ærvinu oc fagnaðe Svæinn konongr Sigvallda iarle með mikilli bliðu oc allu hans farunꝍyti. en þa er ærfin varo gorr æftir fornom siðum. þa skylldi þat skyllt at gera þau a þui are er sa hafðe anndast er erfit var æftir gort. en sa er gera lete ærfit skylldi æigi fyrr sætiaz i þess manz sæte er hann ærfði en menn drykki ærfit. Hit fyrsta kvælld er menn como til ærvis skylldi skænkia upp morg full með þema hætte sem nu ero minni. oc æignaðu þau full hinum rikastum frendum sinum. eða Þoʀʀ eða aðrum guðum sinum þa er hæiðni var. en siðast skylldi upp skænkia braga full oc þa skylldi sa er ervit gerðe strængia hæit at braga fulli oc sva aller þæir er at ervinu være. oc stiga þa i sæte þess er ærfðr var. hit fysta kvælld er þæir Svæinn konongr oc Sigvallde iarl drukku ærfð fæðra sinna. sætti konongren til þess menn. at byrla hofðingium Iomsvikinga þann dryk er stærcastr var. oc þæir yrði sem mest druknir af. en þa er bragafull var upp skænkt oc aðr Svæinn konongr stigi upp i sæte faður sins. strængði hann hæit. at aðr .iii. vætr være liðnir. skylldi hann fara með hær til Englanz oc drepa Aþalrað konong. eða reka hann or lannde. eða hafa sialfr bana ef æigi gengi þetta framm. eftir þat er konongrenn hafðe þetta mællt. oc hann hafðe sæzk i sæte faðr sins strængði Sigvallde iarl hæit. at aðr en .iii. vætr være liðnir. skylldi hann hafa drepet Hacon iarl i Norege eða ælltan or lannde. eða hafa sialfr bana. þa mælte konongr. þetta er væl mællt oc mikilmannlega. oc unnum ver þer myklu bætr þess rikis en Hacone. eða Eiriki syni hans. Ða strængði Þorkæll hæit broðer Sigvallda at hann myndi fylgia brꝍðr sinum i Noregh. oc flya æigi fyrr en um skut være skip Sigvallda tuer skiplængðir. ef vær bæriumk a skipum. en mærki hans a bak ef ver bæriumk a lannde uppi. Bui strængir þess hæit at hann skylldi fara i Noregh oc beriast með Sigvallda við þa fæðga Hacon oc Æirik sun hans. oc flya æigi fyrr en færre standa upp en fallner ero oc hallda þo við meðan Sigvallde vill bæriast. næst Bua brꝍðr sinum strængði Sigurðr hviti hæit at hann skylldi fylgia Bua brꝍðr sinum i Noreg. sem hanum hændiz drengskapr til. oc flya æigi at Bua lifanda. þa strængði Vagn hæit. at hann skylldi fara með Bua frenda sinum. oc vera i barðaga með Sigvallda. oc flya æigi oc þetta let hann fylgia. at hann skylldi æigi fyrr coma til Danmarcar en hann hæfði veret i rækkiu Ingibiargar dottor Þorkæls læiru mikils hofðingia i Norege at ovilia Þorkæls eða hafa drepet hann ælla. Biorn bræzke strængði hæit at fylgia Vagne fostrsyni sinum. Havarðr hoggvande oc Aslakr holmscalle skosvæinar Bua strængðu þess hæit at flya æigi fra hanum hvart sem hann være lifs eða anndaðr. þa er barðaga være loket. en at loknum hæitstrængingum fara menn at sofa. en um morgonenn æftir spurði Svæinn konongr. hvat Sigvallde myndi af hæitstrængingum manna oc mundi hann fatt af oc þottez hann hafa ofmællt. en sva buit varð þa at vera. En þegar fra þæirri væizlu ætla Iomsvikingar færð sina i Noregh. þui at þæir vilia æigi lata fara niosn firir ser i Noreg. at Hacon iarl mætte við buazc eða Eirikr sun hans. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 8 K. 19. Vm Iomsvikinga oc Hacon iarl illa i Norege ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, avsnitt 9 Ða er Iomsvikingar hafa buit færð sina af Danmarku til Noregs allu þui liði er þeir hafðu or Iomsborg. nu fara þæir norðr oc hafa .lx. langskipa oc flest oll stor oc oll væl buin at vapnom oc goðom drengium. þæir coma hær sinum iola nott at Iaðre oc fengo veðr mikit oc gato þo halldet skipum sinum allum. þæir gera þegar uppraser. ræna oc drepa menn. allt þar sem þæir como. Lannz folket flyði undan. tok sumt til skipa. en sumt til fialla eða a marker. Geirmundr het rikr bonde. hanom com ængi niosn. þar como vikingar um nott att hanum. oc flyr hann undan i loft æitt oc faer menn með hanum. þa toco vikingar oc hiuggu loftet. en þæir Geirmundr varðuzk. oc þa er hann sa at þæir myndu sotter værða. liop hann or lofteno oc com standande niðr a iorð. Vagn var þar nær oc hio a honnd Geirmundi firir ofan ulflið oc þegar af. Gæirmundr liop til sioar oc fær ser skutu oc menn með oc for til þess er hann com a funnd Haconar iarls. Geirmundr hafðe hꝍyrt næmnda Iomsvikinga oc Vagn. þa er hann liop undan. oc sagðe at Vagn var smabæitr er hann hio æigi mæir en hond af manne þæim er firir stoð. Geirmundr hitti Hacon iarl at væizlu þar sem hæitir a Skugga. oc þar var Eirikr iarll sunr hans. þa gieck Geirmundr firir iarlenn. þa sat iarll ifir borðom. oc kvadde hann. Iarlenn spurði tiðenda. Geirmundr svaraðe ero tiðendi. Iarlenn svaraðe. lat goð vera. vist ero æigi goð. sagðe Geirmundr. oc þo sonn. let væra comenn hær i landet or Danmorku. oc unnit mikinn skaða a yðru riki hærra. Hacon svaraðe ræiðr. þesse tiðendi ero illa logen oc firir langu myndi Noregr auðr ef Daner hæfði hæriat hvært sinni i Noregh. er þer sægið. oc æigi munu þer fyrr af lata en noccor hanger uppi sa er slikt sægir. Geirmundr sægir far vikr munu liða heðan i fra fyrr en þer munuð rꝍyna. oc bra upp hanndar stufenom oc lez með þui mega sanna sagu sina oc flæirum sarom. Nu fær Hacone iarlle ahyggiu oc allu hans raðonꝍyti. var þat fyst raðs tækit at skiota upp vitum oc orvar skurðum. oc skipfærðum. oc bauð til sin hværium manne. er þorðe at væria sik oc fe sitt. Hacon iarll fær æinskipa ut oc inn æftir hværium fyrði. oc vissi ængi hans nattstað. oc ængi hans orvæne. Liðet samnaðest saman i storflokka þat allt er fyrst var comet. oc first var vikingunum. en þæir er næster varo ufriðinum. flya undan. oc til at æfla hærenn með Hacone iarle oc Eiriki syni hans. Iomsvikingar sꝍkia norðr með lannde oc fa ækki viðr nam. þæir como allu liði sinu norðr um Stað. sigla fyrst til Hærꝍyia oc hafa þaðan fretter oc niosn fra Hacone iarle oc fregna ækki annat til hans en hann se inn i fiorðum stundum norðr stundum suðr. þæir læggia hærrenom inn af þioðlæið oc utan at ꝍy þæirri er Hoð æitir. toco þar strandhogg a skip sin. Bui digri með svæit sinni hafðe upp giængit oc rako þæir til skipa bu mart firir ser. til þæirra com æinn gamall boande oc kallaðe a vikingana. þer fareð æigi hermannlega a okunnu lannde oc langt til sott. oc ero þer aburðar menn miklir oc vilið auka namn yðar i þesse for. þer takeð kið oc kalfa gæitr oc kyr. oc være mæiri yðar frame at lata vera buet. oc taka hælldr biornen er nalega man nu komen a biarnbasenn ef þer faeð stilltan. þa svaraðe Bui fra hværium birni sægir þu maðr. þæim er oss man vera happ at væiða. Boandenn svaraðe. sa en same biorn. ef nu væiði þer hann æigi. þa man hann alla yðr i munni hafa fyrr en langt se heðan. þa svaraðe Bui. sæg oss buannde goð tiðendi oc sonn. þau er oss er skyllt at vita. en ver munum þer þat væl launa. þa svaraðe bonde. vilið þer mer væl launa eða ængu þa ma ec yðr sægia til Haconar iarls hvar hann liggr inn a Ælftrum oc væit ec æigi hvart hann hæfir æit skip eða .ii. en æigi ero flæiri en .iii. oc i dag var hann æigi norðr roenn til liðs sins. oc ætlom ver at vera man fæigr er hann færr sva uvarlega. oc vist hæfir hann ækki til yðar freget. æigi fꝍre hann sva ella. þa mællte Bui til sinna manna. ofan hart til skipa oc verom næster sigrinum oc niotom þess at ver hafum fyrstir niosn af. sa liop þa mest er fimastr var. en bondenn væik aftr buinu um ꝍyna. Bui bað menn sina sla festum oc læggia ut skipum fra lannde. let blasa i luðr at liðet skylldi skunnda. Sigvallde iarl spurði hvært Bui vill roa. eða hvat hann hæfir freget til Haconar iarls. Bui svaraðe oc biðr þa alla roa lezk ætla at þann dag sculu þæir fa tækit i halann a refenom er nu dregr skaftet inn her með lannde. þa svaraðe Sigvallde iarl æigi hæfir þu ænn tækit i halann hanum oc vænna þykki mer at þu mant vera gintr. þa svaraðe Bui. æigi mantu þora at bæriast við Hacon iarl ef þu finnr hann með hærr sinn. ef þu þorer æigi at læggia til .lx. skipa oc hæfir hann nu et flesta æin .iii. skip. Bui het fast a menn sina at roa skylldi. Vagn var oc albuinn. þa bað Sigvallde sla festum oc foro allu liðinu inn firir norðan ꝍyna Hoð. oc var litit veðr a. þa mællte Sigvallde. vera kann þat at Bui digri gange sialfr a biarnbasenn þann er hann hugðiz væiða myndu Hacon iarl. Sva fær hann sem fæigr maðr. Bui for fyrst með sinu liði. En þa Vagn. þa Sigvallde. Ðæir foro inn til þess er þæir como i Hiorunga vag. þar hittu þæir firir Hacon iarl æigi æinskipa hælldr með halft annat .c. skipa. þat varo snækkiur oc skæiðar. knerror oc kaupskip er Hacon iarl hafðe fengit er ha varo borðe. oc oll væl skipað af mannum. vapnom oc griote. Ðar var með hanum hinn fyrsti rikr maðr. Eirikr iarll sun hans. Svæinn oc Sigurðr. oc Ærlingr synir Haconar iarls. oc þo æigi sammꝍdder við Æirik. þæir styrðu þa aller skipum. þetta sægir Þorðr Kolbæins sunr i kvæðe er hann orte um Eirik iarll. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 10 87. Miok let margar snækkiur mærðar orr sem knarru oðr væx skalz oc skæiðar skiolldungr a brim dynia þa er olitil utan odd hærðir fat gerðar morg var lind firir lannde lonnd sins faðr rondu. 88. Sætte iarll sa er atte ogn froðr a log stoðe ræfnis hafa stafna hoz Sigvallda at mote margr skalf lumr en hverge huggendr bana ugðu þæir er gato sio slita sar gams blaðum ara. 89. En i giægn at gunni glæhæims skriðu mava renndi langt með lannde læiðangr Dana skæiðar. K. 20. Um bardaga Haconar iarls oc Iomsvikinga Ða leto iarllarner Hacon oc Eirikr cveða við luðra sina. sætia upp mærki sin oc skipa til atroðrar. Hacon iarl skipar svæit er hanum skylldi fylgia i orrostu a hvart borð. oc ero þesser hofðingiar. Skofte oc Ragnvalldr or Ærvik. Ðæir vænnda þar til atroðre sem firir var Sigvallde iarll oc mꝍttoz þæir iarlarner i orrostu. a stiorn Hacone iarle en Sigurðr sunr hans. oc með hanum Ꝍyvindr Finz sunr oc Ærlændr stæik or Naumudale. baðer lænndir menn oc agiæter þæir lagðu i mote Sigurði hvita broðor Bua digra. En ut i armenn var Eirikr iarl oc með hanum Þorstæinn miðlangr er allra vikinga var agiætastr. oc Þorer hiortr norðan or Vagom. lændr maðr. þæir lagðu i mote Bua digra. oc varð þar horð orrasta með þæim. A bakborða fylking Haconar iarls lagðu þæir fram Erlingr sonr hans. oc með hanum Iarnskæggi af Yrium af Uthaugi oc annar Styrkar af Gymsum er mester varo þa lænndra manna firir norðan Stað. þæim com i mot Þorkell hafe broðer Sigvallda. I utanværðum arme fylkingar lagðe fram sit skip Svæinn Haconar sunr oc með hanum Gizor hviti lænndr maðr ofan af Valldrese. oc Þorkæll læira æzkaðr or Vik austan. þesser .iii. hofðingiar hallda orrastu við Vagn Akasun. oc var þesse hin harðasta orrasta oc hin mesta. þesser varo islænskir menn með Hacone iarle Skumr oc Þorðr er kallaðr var aurvondr. synir Þorkæls auðga vestan af Myrum i Dyrafyrði. oc Vigfus Vigaglums sunr Tinndr Hallkællz sun. hann orte drapo um Hacon iarll. oc i þæirri drapo er mart sagt fra Iomsvikinga orrastu. Fra þessa manna orðom hafa menn a þui lannde minni haft fra þessom tiðendum. sumt með kveðskap en sumt með annarre frasagu. Vigfus orte þetta aðr en barz være oc svæið hann klubbu æina. þa spurði Hacon iarl hvat þat skylldi. hann svaraðe a þessa lunnd. 90. Hævi ec i henndi til hofuðs gorfa bæinn brot Bua bol Sigvallda sia scal vera er ver lifum æiki klubba oþorf Danum. þa cvað hann oc þetta. 91. Oss er læikr en lauka liggr hæima vinr feimu þryngr at Viðris veðre vanndar goðr firir honndum lys cveðr hæla bosa hann oc vætter annars vifs undir varmum bꝍge ver skrꝍytum spior nꝍyta. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 11 Þesse orrasta hæfir veret agiæt miok. oc alldrigi hafa Daner þuilican barðaga att við Norðmenn fyrr ne siðan firir þui at þæir hofðu mæir lið en holfu minna. En langa rið hafðu þæir bætr. oc a homlu let siga Svæinn Haconar sunr oc hans menn firir Vagne. oc var þa at comet flotta aðr en Æirikr iarll lagðe til Iarnbarðanom. oc let Vagn þa undan aka. sva at þa lago skipen framme hvara tvæggia sem veret hafðe i fyrstu. þa er Æirikr com aftr i sina fylking. hafðe Bui fengit svig a oc hoggvit tænxlen oc lꝍystiz flotenn. þa lagðe Æirikr barðanom sva at skipi Bua at þæir tængðu saman hvara tvæggiu stafnana oc borð við borð. oc villdu hvarger lꝍysa fyrr en annat hvart være roðet. þa varð mikit mannspell er hvarer tvæggiu vogo hogg vapnom. þar var illt blauðum mannum innan borz. þar urðu morg stortiðendi a litilli stundu i manndrape oc vissi engi maðr tal hversso marger menn þar fello. Norðmenn fello mæir hinn fyrra lut orrastunnar. en sva lauk at Daner leto sigast. oc olle þui mest ofr æfli liðs. oc snorp atsokn. oc her með var illveðre sva mikit at dræif þui hagle er æitt hagl korn va ꝍyri. þar i giegn atto Daner horfa. þa let Sigvallde hoggva tænxlen oc undan hallda. oc þegar æftir Þorkæll broðer hans. oc Sigurðr hviti oc vænnda ut or vagenom. þat sa Vagn Aka sunur oc mællte. hvi flyr þu hinn illi hundr. Sigvallde svaraðe. með litlu værði sælr þu menn þina til dauða. oc þa scomm mantu hæim hafa er þu mant við lifa allan þinn alldr. oc lengi man uppi vera. oc hann skytr snꝍrespiote i þui er skipet snerez. þat skot com milli hærða þæim er styrði. en þat var annar maðr en æigi Sigvallde. en Vagn villdi hann þo skotet hafa. þa var faret allt afl Dana hærs. oc þo drepet aðr mikit af. Ða læggr Hacon iarl skæið sina a annat borð Bua hinum digra oc var þar hart viðnam. Aslakr holmscalle oc Havarðr hoggvanðe laupa upp a skip Haconar iarls oc drapo margan mann. Þorðr oc Skumr brꝍðr varo nær þæim stadder. oc vela þæir .ii. um Havarð. hꝍggr hann hondena hꝍgre af Þorðe. en Skumr laut morg stor sar. aðr en Havarðr misti bæggia fota. Vigfus Vigaglums sunr fær æinn stæðia. sva at leget hafðe a þilium oc þar hafðe hann noðet sværðs hiollt sin með. hann fꝍrðe stæðiann sva baðom hondum at Aslake holmscalla. kꝍmr geirenn i havuð hanum sva at hausenn brotnaðe oc hæilinn la uti. þa var Æirikr iarl upp comen með sina menn i skip Bua. Þorstæinn miðlangr kom fyrst i firirrumet. hann hꝍggr til Bua um ænnit þvært sva at fal baða æggteina a sværðinu. Bui væitir Þorstæini sar undir honndena vinstri. sva at nalega bæit hann sundr i miðiu. þa tok Bui kistr .ii. fullar gullz oc castaðe firir borð oc aller skiparar hans. liupu ut firir borð með kistr sinar. oc varo aller drepner. Ða snero iarlarner allu liði sinu at Vagne. þæir væriast væl oc lengi. þui at skipet var hatt borðe en drengir innan borz. en smaskip hafðu næst lagt. þa bauð Hacon iarl at taca knorr æinn mikinn oc bað læggia fra smaskipum. oc at hin stꝍrre skipen. um þat orte Vigfus Vigaglums sunr. 92. Var at þar hꝍgt þa er hurðir hior klofnar sa er rofna hott song Hegna giætte rægg til Vagns at læggia þar giengu ver þrongan þunn is i boð gunnar strong var danskra drængia darra flaug til knarrar. Christian Krohg: Ða mællte æinn Iomsvikingr: «Nu skal þat rœyna er ver hafum þrætt um iamnan. hvart hafuð laus maðr væit noccot eða æigi. En ef ec væit noccot. þa er af mer er hofuðet. þa man ec siðan stinga knifi i iorðena.» Havuð var af þessom manne hoggvit. oc vissi hann ækki siðan sem von var at. ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 12 Lauk sva sem von var at. at þæir urðu rikare er tignare varo oc afl hafðu mæira. varð Vagn hanndtækinn oc mart manna hans með hanum oc rekenn strængr at fotom en hændr þæirra varo lausar oc a lannd sættir .xxx. manna með hanum. aller aðrer Daner varo þa flyðir eða dræpner eða særðer til olifis. þa giecc til Þorkæll læira at hoggva þa. Ða mællte æinn Iomsvikingr. Nu skal þat rꝍyna er ver hafum þrætt um iamnan. hvart hafuð laus maðr væit noccot eða æigi. en ef ec væit noccot. þa er af mer er hofuðet. þa man ec siðan stinga knifi i iorðena. havuð var af þessom manne hoggvit. oc vissi hann ækki siðan sem von var at. þa var annar til læiddr. Sa mællte þetta oc lo at. 93. Gerða ec iarle or at vare þat var mer þa titt en þetta nu. Hogg þu nu sagðe hann. þa toc Æirikr iarl hann til sin oc mællte. villtu grið sagðe hann. þat skiftir sagðe hann hværr er byðr. sa byðr sagðe hann er valld hæfir til Æirikr iarl. vil ec þa giarna sagðe hann. þui nest var æinn til hoggs læiddr oc mællte sva. Rutr. þæir spurðu. hvi mæler þu sva. hann svaraðe. morg a hæfir af yðrum mannum næfnd veret i dag oc vil ec þui fa rutenn til. þetta þotte mællt lꝍgelega oc oræðelega. iarlenn spurði ef hann villdi grið. oc lezk hann vilia. þa var ænn framm læiddr til hoggs friðr maðr sionom. hærðr væl oc mikill væxti. hann sopar hareno framm ifir hafuð ser oc mællte. spillið æigi hareno gereð æigi bloðogt. maðrenn svaraðe sa er hoggva skylldi. ec man at þui gera. hann toc vonnd æinn oc snere i haret. sa ræiddi sværðet er hoggva skylldi. en Iomsvikingr nykkir þæim manne er i har hanum hellt. oc com sværðet a hændr þæim oc bæit i sundr baða hanndlæggina. þa mællte sa er bundinn var. þuiat henndr hans varo bunndnar. lifa ænn noccorer Iomsvikingar. Eirkr iarll spurði. hvat æitir þu. ec æiti Haralldr sagðe hann. hværss sunr sagðe iarlenn. ec em kænningar sunr Bua digra. vera ma at satt se sagðe iarlenn. villtu grið. hann svaraðe. hværr man nu annar vænne. þa mællte Þorkæll læira. skulu þesser menn aller grið hafa er drepet hafa frendr vara firir augum oss. ækki nytt gerom ver her at þui. þa svaraðe Eirikr iarl. vissir þu æigi þat fyrr en nu at ek var rikare en þu. þa svaraðe Þorkæll. þat kann vera at vit raðem ymsir. hann hafðe mikla ꝍxi i henndi. ris upp oc liop ꝍselega þingat sem Vagn sat. oc villdi drepa hann. Skarðe vikingr liop upp oc fell firir fꝍtr Þorkæli. en Þorkæll stꝍyptiz ivir hann oc varð hanum lous ꝍxen. þa liop Vagn upp. oc toc ꝍxi. oc hio Þorkæl um þværar hærðar sva at i iorðu nam staðar. Æirikr iarl bauð Vagne grið. oc sa at þat var mikill scaðe at drepa þuilican hofðingia. Vagn þa þat með allum sinum mannum þæim er æftir varo. Hacon iarl sættizk a lag æina oc með hanum raðgiafar hans. þa gall strængr a skipi þui er nest var lannde. þui nest stꝍyptist maðr af lagenne Gizor hviti. oc var skotenn oru i giognum oc hafðe hann þegar bana. þa var lꝍupit ut a skipet oc var þar maðr æinn hittr er stoð a kniom oc var þar Havarður hoggvanðe oc spurði. Svæinar sagðe hann let noccor maðr sigast við lagena. þæir sagðu at Gizor hviti var dauðr. þa mællte Havarðr. minna happ var at skoteno en ec hugða. þæir svaraðu. ꝍret er ohappet oc æigi skalltu vinna flæiri. þæir hoggva hann sva smatt. at þo være hann dauðr at hann hæfði þriggia manna fior. Hacone iarle hugnar illa at Vagne varo grið gefen oc let at þat myndi vera þæim mikit orað. Eirikr iarl sægir sva. þo at hanum licaðe illa skylldi hann sva buit hafa. oc skiliast þæir ræiðir. oc for Vagn með Æiriki oc dvaldez með hanum um rið. þui nest fek Vagn Ingibiargar dottor Þorkæls læiru með miklu fe. en um varet for Vagn til Danmarcar. oc gaf Æirikr iarl hanum .iii. langskip væl buin. oc skyliast þæir vinir. Eftir barðagann giek Hacon iarl at Skumi Þorkælssyni oc sa hann saran til olifis oc mællte sva illa hæfir þinn faðer ef þu scallt æigi hæim coma til hannda hanum. þa orte Skumr visu. 94. Þat cvað iarll at orðe unnvigs firir haf sunnan ## Hákonar saga jarls Sigurðssonar, kap. 13 þa er a sæima sære sar ællda spioll varo allungis hæfi ec illa ꝍybaugs ef scal dꝍyia vist hyggium þat viggiar vælldr þinn faðer halldet. Hacon iarl gat son þann er Æirikr het þa er hann var .xv. vætra gamall oc varð hann siðan iarll. þa er Hacon iarl com aftr i Noreg. cvangaðezk hann oc fecc Þoro dottor Skaga systr Tiðenda-Skofta. oc hann fecc Ingibiargar dottor Haconar iarls. Svæinn het sunr Haconar iarls oc Þoro. en Bergliot het dotter þæira er atte Æinar þamba skælvir. Sigurðar varo tvæir oc Ærlingr. oc Hæmingr. oc Erlendr varo synir Haconar iarls. Ðau Skofte oc Ingibiorg atto sun þann er Ormr het. hann var iarll. þaðan var comenn Erlingr iarll. Skofte var sva kær Hacone iarle at hann skylldi læggia skip sitt nest iarlsens skipi i hofnum oc ængi skylldi annat þora en læggia þægar a braut er hann com til. Sva bar til æithvært sinni at Skofte com sva til forunꝍytis iarlsens at Eirikr sunr hans la firir i lægeno oc bað Skofte Eirik a braut læggia. en Eirikr lezk æigi myndu brott læggia. þat hꝍyrði Hacon iarl oc bað taca tiolld af skipi sinu oc sagðe at ængum skylldi þat lyða. at hallda a lægeno firir Skofta. þa foro oc tiolld af skipi Eiriks oc Scofta. En þa er Eirikr sa at hann var liðfarr let hann siga skip sitt or lægeno firir Skofta. um haustet æftir for Skofte milli bua sinna a skutu æinni. þat spurði Æirikr oc skipaðe hann annat skip iammikit sva oc lagðe til funndar við Skofta oc drap hann oc alla skipsogn hans. sva sem sægir i kvæðe þui er orte Ꝍyiulfr daðascalld um Eirik. 95. Mæita for at mote miok sið um dag skiði ungr með iamnu gængi ut værs framum hærsi þa er rauðvita ræiðir ramn vallar let falla ulfteitir gaf ato oft bloð volum Skofta. Þetta er talet hit fyrsta frama værk Eiriks i hans sagu. Hacon iarl oc Eirikr iarl varo iamnan siðan usatter. Æftir Iomsvikinga orrastu þottez Hacon iarl fullcomen til rikis er hann hafðe sva mikla hofðingia sigrat. oc þottezk hann ækki þurfa þa at ræðaz Dane um sitt riki. þa toc hann at harðna við lannzmenn sina. oc gierðez fegiarn oc rꝍkte ækki logen. en mest var at þui at hann var osiðar maðr um konor. oc þar æftir gierðo menn hans. oc var hvarke þyrmt frend conom rikis manna. ne æigin konom bæðe rikra oc orikra. þa gerðest mikit orð a uvinsælld iarlsens oc hans liðs. oc sagðu bꝍnndr sem rꝍynndist at þæir myndu æigi þola sva buit. oc æinum vætri æftir Iomsvikinga orrostu gierðo bꝍndr lið at Hacone iarle oc hans mannum. þa var hann staddr i Gaulardale a bꝍ þæim er Rimol hæitir oc var þar drepenn af skosvæini sinum er het Skofte karkr. Erlendr sunr Haconar iarls var drepenn a sundi þa er hann liop firir borð. með hialmur vele. en aðrer brꝍðr hans stukku or lannde. Eirikr sꝍker austr i Svia riki a funnd Olafs Svia konongs. oc var þar i goðo ivir læte langa rið. oc hæriaðe viða um austr vego. sem sægir Þorðr Kolbæins sunr. 96. Iofrom varð en urðu allhvast Daner falla bloð hælsingia braðer brꝍðr Sigurðar ꝍðre mæin ræmmir bra mana margs fysa skop varga lioða litlu siðar læ Haconar æfe. 97. En til lannz þess er lynndar laðstafr veget hafðe raustr þa er hann for vestan hygg ek como son Tryggva hafðe ser við sære sliks var van at hanom auðs en upp um cvæðe Eirikr i hug mæira. 98. Sotte ræið at raðom rann engi þui manna þralyndi gafzk Þrꝍndom þrꝍnskr iarll konong sꝍnskan. ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 1 (O)lafr digrlæggr sonr Harallz ens harfagra var faðer Tryggva konongs þess er atte Astriði dottor Eiriks bioðascalla sunnan af Oprostaðum. þæirra sonr var Olafr er með barnꝍsko for með moðor sinni i okunn lonnd. fra hanum oc allum hans ættmannum nam fostor oc uppfꝍzlo austr i Holmgarðe með Valldamare gamla. þroaðezk oc ox hvartvæggia með afle oc vætra tale oc þo mest með vizku oc atgiorfi allre þæiri er pryða ma goðan hofðingia. hann hafðe mikinn metnað. sem vært var af kononge oc þar með allum ut i fra hans mannum. Valldamar konongr sætti Olaf hofðingia bratt innan hirðar oc at stiorna hærmannum þæim er varðu lonnd konongs. oc miklaðe riki Garðamanna. Olafr vann margs kyns frægð i Garðariki oc viða um austr vego i suður lonndum oc i vestr lonndum sem sægir Hallfroðr vanndræða skalld. 99. Sva fra ek hit at hafan horgbriotr i stað morgum oft com rafn at hamna loð valkastu bloðe enndr let Iamta kindar allvalldr i styr falla vanðezk oft oc viða vegrunr a þat snimma. 100. Hættr var Horða drottenn hiordiarfr Gota fiorvi gullskærði fra ec gerðo garðꝍy a Skanꝍyiu boð særkiar hio birki barklaust i Danmorku lꝍypi mæiðr firir Heiða lunnviggia bꝍ sunnan. 101. Tið hoggvit vann tiggi Tryggva sonr firir styggvan læiknar hæst a leste liot vaxenn ræ Saxa vinroðegr gaf viða visir margra Frisa blaccum brunt at drecca bloð kvælldriðu stoðe. 102. Hilmir vann at Holme hialmskoð roðen bloðe hvar of dylde holdar horð oc austr i Garðum rogs bra rekka lꝍger rikr Valkæra liki hær stæmnir let ramnum holld Flæmingia golldet. 103. Gerðezk ungr við Ængla ofvægr konongr bægia naðskurar reð nꝍrer Norðhimbra sa morðe barðe bræzkrar iarðar byggvendr en hio tiggi groðr þvarr geira riðar gioðs lumbærskar þioðer. 104. Gerðe sæims með sværði sværðlæik i Mon skærðir ꝍyddi ulfa grꝍðer ogn blið Skotom viða y drauga let ꝍger ꝍyverskan hærr dꝍyia tyr vann tiorvar dyran tignar giarn oc Ira. ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 2 Olafr konongr Tryggva sunr atte .ii. konor. Geilu hina vindærsku. oc Gyðu hina ensku. Olafr var kristnaðr væstr i Syllingum. hann com i Noreg vestan af Englande. sva sem fyrr var sagt i kvæðe Þorðar Kolbeinssunar. [I þann tima er drepenn var Hacon iarl com Olafr vestan oc sotte norðr i lannd. oc er hann com i Þrondhæim toco aller Þrꝍnder væl við hanum oc fystir Gauldꝍler. gerðo aller samt sitt felag firir þui at hvarer tvæggiu atto um vannt at raða. Bꝍndr þurftu hofðingia þann er þæim være traustr. þar sem þæir hafðu gort samnað at Hacone. oc af þui hafðe hann latezk. en æftir varo synir rikir til hæmndar. oc þo harð fengir. Olafr konongr hafðe oc vannda mikinn. faðer hans var af lifi tækinn. oc allt hans riki hærtækit. oc hann veret i utlægð fra frendom sinum oc oðalum fra barnꝍsko. Bꝍndr hafðu mikit traust at bioða kononge oc fiolmenni. en hann hafðe at fa þæim i mote virðilegan hofðingia oc fullcomenn i allre spækt. oc atte hann oft um vannt at raða. oc þo iamnan væl or raðet. oc dro þetta saman þeira samþykki oc toco Olaf til konongs a Ꝍyra þingi. en hann svarðe þæim log i mote. þæir bunndu þat fast at hvarer tvæggiu skylldu væita aðrum styrk til allra vegsamlegra luta. þa for Olafr konongr ivir Noreg. oc lagðe undir sec allt norðan fra lannda mære oc suðr til Danmarcar. hann gierðez maðr rikr oc gafugr. oc hafðe mikit starf oc morg vanndræðe. meðan hann var konongr ifir Norege. hann hellt fyrstr Noregs kononga retta tru til ɢuðs. oc af hans stiorn oc riki varð allt Noregs vælldi cristnat. oc Orknꝍyiar oc Færꝍyiar. Hiatlannd oc Islannd. oc Grꝍnalannd. um þetta kristnisboð urðu morg stor tiðendi. aðr en sva mikit gott kꝍmez a læið. Olafr konongr let æfla kaupstað i Niðarose sem aðr var æin bꝍle. Olafr konongr let drepa stora hofðingia er i mote villdu risa kristninni. sumum væitti hann mikit len til at æfla sitt ærendi. Erlingr Skialgssunr fecc Astriðar systr Olafs. oc hafðe hann konongs ærende allt austr i lannd. a Laðum var þa havuð bꝍr mestr i Þrꝍnnda logum. Olafr konongr let gera skip a Laða hamrum. þat var myklu mæira oc virðilegra gort en annr langskip. þat var .iiii. rum oc .xxx. þar varo a gorr dreca havuð gulli buin. oc var þat skip callat Ormr en lange. a þesso skipi skylldi ængi maðr yngri vera en tvitugr. oc ængi ælldri en sextugr. marger lutir varo þar til varnaðar boðner. þæim mannum er a Ormenom skylldi vera. oc ængi skylldi a vera. nema hann være at noccoro aburðar maðr. oc þar finnaz morg dꝍme til at a þui skipi varo kappar æinir. en ængi grꝍy eða blꝍyði menn. Halvdan Egedius: Þat var .iiii. rum oc .xxx. þar varo a gorr dreca havuð gulli buin. oc var þat skip callat Ormr en lange. K. 22. Vm osætte annarra hofðingia við Olaf Tryggva sun ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 3 (S)væinn Dana konongr þottez missa mikilla æigna þæirra er vera skylldu tilgiof Gunnilldar kono hans. þui at Þyri hafðe æignir þær er Haralldr konongr faðer hennar hafðe gefet henni. En Burizlæifr þotez þa miok svikinn. þo at hann hæfði tilgiof þa er Þyri skylldi hafa. þui at conan com æigi til hans. af atkalle Gunnilldar oc aæggion senndi Svæinn konongr menn æftir Þyri. oc let fylgia henni nauðgri a Vinlannd til fundar Burizlæifs konongs oc gierðe hann brullaup til hennar. en hon villdi æigi æiga hæiðinn mann þa hælldr en fyrr. oc var hon sva nætr .vii. með konongenom. at hon þa at þæim hvarke mat ne drykk. oc með raðom fostr faðr sins. gat hon lꝍypiz a braut a skog æinn. oc sva til þess er hon com til sioar. oc fengo þau þar æitt litit skip oc foro til Danmarcar. en hon þorðe þar æigi at læggia þui at hon ugði. at Svæinn konongr broðer hennar myndi þegar lata fylgia henni til Vindlanz aftr. ef hann vissi at hon være þar comen. hon for þa lꝍynilega til Noregs a funnd Olafs konongs oc bað hann læggia til hialpræðe með ser. hann tok við henni oc gerðe ser at æigin kono on raðe Svæins konongs broðor hennar. hon bað Olaf konong oft. at hann skylldi hæimta fe hennar af Burizleifi kononge a Vinlande. oc kallaðez hafa litit af þui er hon atte með retto at hafa. þa gerðe konongr ferð sina or lannde bauð ut liði miklu oc hafðe .lx. skipa. for austr til Vinlannz i giegnum Dana konongs riki firir utan hans þok oc vilia. Olafr konongr fær mikit fe. oc allt eignaðezk hann þat er hann villdi. oc olle þui mest liðvæizla Astriðar dottor Burizlæifs konongs er atte Sigvallde iarll at Iome. þa er Olafr konongr for af Vindlande. sigldi hann ivir til Danmarcar litinn byr oc fagrt veðr. oc foro þau skip firir er smærre varo. en þau siðar er stꝍrre varo firir þui at þau þurftu mæira veðret en þau er smærre varo. Við æinn holma firir Vinlande varo saman komner marger storer hofðingiar. þesse holme hæitir Svoldr. i þessom flota var Svæinn Dana konongr er miklar sacar þottez æiga við Olaf konong. su var æin at Olafr atte Þyri systr hans oc fengit hennar at olꝍyfi hans. Annr sok var at hann sagðe at Olafr hafðe sæzk i skatlond hans Noregs riki. er Haralldr konongr faðer hans hafðe lagt undir sik. Sigvallde iarl var þar með Danakononge firir þa sok at hann var Dana konongs iarll. I ðessom flota var oc mikill hofðingi. Olafr svænske Svia konongr er hæfna þottez æiga a Olafe kononge mikillar svivirðingar. hann hafðe slitit fæstarmalom oc lostet Sigriði moðor Olafs konongs dottor Skoglar-Tosta. þa samu Sigriði atte þa Svæinn Dana konongr. oc var hon miok fysande at Svæinn konongr gerðe Olafe kononge mæin eða svivirðing. oc i þesso liði var Eirikr iarll Haconar sunr. er mestar sacar þottez æiga við Olaf konong oc hans menn er veret hafðu nær drape faðr hans Haconar oc flæmtta or lannde alla sunu hans oc sæzk i rikit æftir. Astrið hafðe fengit Olafe kononge .xi. skip. oc skylldi þetta lið fylgia konongenom til þess er hann kꝍme um Danmork. En þat var mest til at þau Burizleifr oc Astriðr toco sva væl við Olafe kononge. at Geila hafðe veret dotter Burizlæifs konongs oc systr Azstriðar. er Olafr konongr hafðe atta. þa er hann var a Vinlande. Olafr Tryggva sunr hafðe allz æit skip oc .lxx. skipa. sem sægir Halldor okristni. 105. Ꝍina for oc eino unnvigs konongr sunnan sværð rauð mætr at morðe mæiðr siautigum skæiða þa er unnlagar hanum hafðe iarl of skræfðan sætt giek sæggia ættar sundr Skanunga funndar. ## Ólafs saga Tryggvasonar, avsnitt 4 Þesser hofðingiar hafðu uvigan hær. oc lago i homn æinni innan at holmanom. en skip Olafs konongs sygldu hit ytra firir þa er hofðingiarner varo uppi a holmanom. oc sa til er flotenn sigldi austan. þæir sa at smaskipen sigldu firir. Nu sia þæir æitt mikit skip oc miok glæselegt. þa mælte Svæinn konongr. farum til skipa sem tiðazt. þar siglir nu Ormr en lange austan. þa svaraðe Eirikr iarl biðum ænn. flæiri hafa þæir storskip en Ormenn langa. oc sva var. þetta skip atte Styrkar af Gimsum. þa sa þæir ænn annat skip mikit oc væl buit. hofða skip. þa mælte Svæinn konongr. nu man her fara Ormr en lange. oc værðum æigi ofsæinir i mote þæim. þa svaraðe Eirikr iarl æigi man þetta vera Ormr en lange. fa hafa ænn faret stor skip þæira. en morg munu til vera. sva var þat sem iarlenn sagðe. Noccor skip foro þa um aðr en skip sigldi með stafaðu segle. þat var skæið oc miklu mæira en annr skip þau er siglt hafðu. þa er Svæinn konongr sa at þetta skip hafðe ængi havuð stoð hann upp mællte oc lo við. ʀæddr er Olafr Tryggva sunr nu. æigi þorer hann at sigla með hofðum dreca sins. farum nu oc læggium at sem harðast. þa svaraðe Eirikr iarll æigi er þetta hærra Olafr konongr. kænni ec þetta skip. oft hæfi ec þat sett. þat a Erlingr Skialgs sunr. oc er bætr at ver læggim um skut hanum til þessarar orrostu. þæir drengir ero þar innan borz. at ver megom vist vita ef ver hittum Olaf Tryggvasun. bætra er oss skarð i flota hans. en skæið þesse sva buin. þa mællte Olafr Svia konongr. æigi skylldum ver æðraz at læggia til bardaga við Olaf þo at hann hafe skip mikit. er þat skomm oc næisa. oc man þat spyriazk a oll lonnd. ef ver liggium her með ovigan hær. en hann siglir þioðlæið firir utan. þa svaraðe Eirikr iarl. hærra lat sigla þetta skip. ec man sægia þer goð tiðinde. at æigi man Olafr Tryggvasunr um oss hafa siglt. oc þenna dag munu þer cost ęiga at bæriast við hann. Nu ero her marger hofðingiar oc vænter mek þæirrar riðar at aller ver skulum hafa ꝍret at vinna fyrr en ver skiliumk. þa mællto þæir ænn er fram kom æit mikit skip. þetta man vera Ormr en lange. oc æigi vill Æirikr iarl sagðu Daner bæriast. oc hæfna faðr sins. Iarllenn svaraðe ræiðr mioc. oc let vera æigi minni von at Danum myndi æigi vera olæiðare at beriast en hanom eða hans mannum. þa var eigi langt at biða þess er .iii. skip sigla oc æit myklu mest. oc hafðe þat hafuð gylld. þa mællto aller at iarllenn hafðe satt sagt. oc her færr nu Ormren lange. Eirikr iarl svaraðe. æigi er þetta Ormren lange. oc bað þa þo til læggia ef þæir villdi. þa tok Sigvallde iarl skæið sina. oc rere ut til skipanna. let skiota upp skylldi hvitum. þæir laða seglom oc biða. þetta et mykla skip er Tranan. er styrði Þorkæll næfia konongs frende. þæir spyria Sigvallda hværr ero tiðendi. hann sagðe þæim þau tiðendi af Svæini Dana kononge þau er Olafe Tryggva syni er skyllt at vita. oc þærf hann þess at hann varezk. þa leto þæir Þorkæll fliota skipen oc biða. þui nest sa þæir Svæinn konongr sigla .iiii. skip. oc æit myklu mest oc a dreca havuð þau er gull æit varo a at sia. þa mællto aller sænn. furðu mikit skip er Ormr en lange. ækki langskip man iamfritt i verolldo vera. oc mikil rausn er at lata gera slikan grip. þa mællte Svæinn Dana konongr. Hat mun Ormr en lange bera mik. hanum scal ec styra i kvælld fyrr en sol sætiz. oc het a lið sitt at buaz sculde. þa mællte Eirikr iarl sva at faer menn hꝍyrðu. þo at Olafr Tryggva sunr hæfði ækki mæira skip. en þat er nu ma sia. þa man Svæinn konongr við Dana hærr einn alldrigi þesso skipi styra. Sigvallde er hann sa hvar skipen sigldu. bað þa Þorkæl nefiu draga Ormenn undir holmenn. let veðret þæim bætr stannda at sigla a hafet. oc at fara landhallt við stor skip oc litinn byrr. þæir gerðo sva hæimtu undir holmann þesse fiughr firir þvi at þæir sao sum sin scip undir holmann roa oc grundu at vera myndi noccor tiðendi. bæita a veðr þæim nær holmanom. loðo seglom oc taca til ara. þetta et mikla skip er callat Ormr en scamme. þa sa þæir hofðingiarner. hvar sigla .iii. skip all stor. oc et fiorða siðast. þa mælte Eirikr iarl við Svæin konong oc við Olaf Svia konong. Standet nu upp oc til skipa. nu man ec æigi þrætta at Ormr en lange siglir. oc þar megu þer nu hitta Olaf Tryggva sun. þa þagnaðu þæir aller oc varð at otte mikill oc margr maðr ræddez þar við sinn bana. Olafr Tryggvasun sa hvar menn hans hafðu lagt undir holmann oc þottez vita at þæir myndu hafa spurt noccor tiðendi. vænndir oc þessom skipum inn at holmanom oc loðo seglom. Sigvallde styrði skæið sinni inn með holmanom i mote liði kononganna er innan foro. firir þessa sok kvað Stefnir þetta um Sigvallda. ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 5 106. Mankat ec næmna nær man ec stæfna niður biugt er næf a niðingi þann er Svæin konong svæik or lannde enn Tryggva sun a talar dro. Svæinn Dana konongr oc Olafr Svia kononogr oc Eirikr iarll hafðu gort þat rað a milli sin ef þæir felldi Olaf Tryggvasun. at sa þæirra er þesso være næstr. skylldi æignast skip hans. oc allt lut skifti þat sem fengiz i orrastu. en vælldi Noregs konongs skylldi hafa at þriðiungi hværr við annan. þa sa Olafr konongr oc menn hans at þeir voro sviknir. oc at sior allr var þaktr i nand þæim af hærskipum. en Olafr konongr hafðe litit lið. sem sægir Hallfroðr er lið hafðe siglt i fra hanum. 107. Þar hyggec mioc til mistu morg com drott a flotta gram þann er gunni framde giengis þrꝍnscra drengia Nꝍfr va æinn við iofra allvalldr tva snialla frægð er til sliks at sægia þiðr oc iarll enn þriðia. þa lagðe i sinn stað hværr þæirra þriggia hofðingia. Svæinn Dana konongr með sit lið. Olafr Svia konongr með Svia hærr. þriðia stað bio Eirikr iarl sitt lið. þa mællte við Olaf konong æinn vitr maðr Þorkæll dyrðill. her er ofr æfli liðs hærra við at bæriazk. dragum upp segl vor oc siglum ut a haf æftir liði varo. er þat ængum manne blꝍyðe at hann ætla hof firir ser. þa svaraðe Olafr konongr hatt læggi saman skipen oc tengið. hærklæðes menn oc brægði sværðum. ækki sculu minir menn a flotta hyggia. þetta orð vattaðe Hallfroðr a þa lunnd. 108. Geta skal mals þess er mæla menn at vapna sænnu dolga fangs við drengi dað oflgan bur kvaðo bað at hær trygðar hyggia neccir sina recca þess lifa þioðar sessa þrottar orð a flotta þa spurði Olafr Tryggva sunr menn sina. hværr er hofðingi firir þesso liði er her liggr nest oss. þæir svaraðu. þat hyggium ver at Svæinn Dana konongr se. þa mællte Olafr konongr. eigi sculum ver ottaz þat lið. þui at alldrigi baro Daner sigr i orrastu. þa er þæir barðuz a skipum við Norðmenn. enn spurði Olafr konongr. hværir liggia þar uti fra oc hafa morg skip. hanum var sagt at þar var Olafr Svia konongr. Olafr konongr sægir ækki þurfum ver at ottast Svia rossætrnar. þæim man vera bliðara at slæikia blotbolla sina. en ganga uppa Ormen langa undir vopn yðr. þa spurði ænn Olafr Tryggva sunr. Hværir æigu þau skip en storo er þar liggia ut i fra flotanom. hanum var sagt at þat var Eirikr iarll Haconar sunr með Iarnbarðann. er allra skipa var mest. þa mællte Olafr konongr. miok hafa þæir tignum mannum i þenna hærr skipat i mote oss. oc af þesso liði er oss von harðrar orrastu. þæir ero Norðmenn sem ver oc hafa oft sett bloðog sværð. oc mart vapna skifti. oc munu þæir þykkiaz æiga við oss skaplegan fund. oc sva er. Ðesser hofðingiar .iiii. .ii. konongar oc .ii. iarlar læggia til orrostu við Olaf Tryggva sun oc er Sigvallda litt við orrostuna getet. En þo sægir Skuli Þorstæinssunr i sinum flokke at Sigvallde var þar. 109. Fylgða ec Frysa dolge fecc ungr þar er spior sungu nu finnr olld at ælldumk alldr bot oc Sigvallda þa er til mꝍz við mꝍte malmþings i dyn hialma suðr firir Svolldrar munni sarlauk roðenn barom. ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 6 Þesse orrasta varð harðla snorp oc mannskꝍð. fello Daner mest þui at þæir varo næster Norðmannum. þæir helldost æigi við oc læggia i fra or skotmale. oc for þesse hær. sem Olafr Tryggva sunr sagðe. en æigi at siðr var horð oʀasta oc long. fell af hvarom tveggia mikit lið oc mest af Svium oc þer com at Olafr svænsce sa þat at bezta raðe firir ser oc sinu liðe at vera sem fiarst oc let siga a homlr aftr undan enn Eirikr iarl la viðr sibyrðt. Olafr konongr Tryggvasun hafðe lact Ormen langa i millom Ormsins scamma oc Tronunnar. enn hin smæsto scipinn yst. enn Eirikr iarl let frahoggva hvært sem roðit var. enn lagðe at þæim er æftir voro. nu er smæʀi scip Olafs konongs ruðuz stucku mennernir undan oc gengo upp a hin stꝍrri scipin. varð i þvi mikit mannspiall i hvarntvæggia flockenn. enn sva sem liðit fell af scipum Æiriks iarls. þa com annat eighi minna i staðenn af Svium oc Danum. enn ecke kom i staðenn þess liðs er fell af Olafe kononge. ruðuz þa scip hans oll onnr. nema Ormren lange æighi firir þvi at hann var borðe hæstr oc bazt scipaðr. enn meðan liðit var til þa hafðe þengat a gengit. oc hafði hann halldit sinni fullri scipan at manntale. þo at sumir letezt firir hanom. enn þa er roðinn var Ormren scamme oc Tranann. þa let Eirikr þau i fra hoggva. enn siðann lagðiz Iarnbarðenn sibyrðr viðr Ormen langa sem sæghir Halldor ucristni. 110. Fiorð com hældr i harða hnitu rꝍyr saman drꝍyra tungl scoruz þa tingla tangar Ormrenn lange þa er borð mikil barða brynflags regin lagðe iarl vann hialms und holme hrið við famnes siðu. 111. Gerðiz snarpra sværða slitu drængir frið længi þa er gullin spior gullu gangr um Ormenn langa dolgs cvaðo fram fylgia frans læggbita hanom svænska menn at sennu sunnr i danska runna. 112. Hukkaðek vægð at vighi vann drott iofur sottan fiorð com iarl at iorðu ognharðan sec sporðu þa er fiarð mykils fꝍrðoð folk harðr a troð barða lit var sifiar sote svangr viðr Ormen langa. þesse orrasta var sva horð fyst af socn drengiligri oc þo mest af vornenne er alla vegha logðu scip at Ormenum. enn þeir er vorðuzt gengo sva i mot. at þeir stigu niðr af borðunum oc i sion oc sucku niðr með vapnom sinum. oc gættu æi annars enn þeir bærðiz a lande oc villdu æ fram. sva cvað Hallfroðr. 113. Sucku niðr af naðri naddfars i boð sarer baugs gerðoð við vægiaz værkænndr hæiðins særkiar vanr man ormr þo at orme alldyr konongr styri þer er hann scriðr meðr lið lyða længi slicra drængia. þa fello menninir fyst um mitt scipit. þer sem borðen varo lægz. enn fram um stafnenn oc aftr i fyrirrumino heldoz menniner længst viðr. Þa er Eirikr iarl sa at Ormrinn var auðr miðscipa. þa geck hann upp meðr .xv. mann oc er þat sa Ulfrenn rauðe oc aðrer stafnbuar þa gengo þeir or stafninum framan oc sva hart at þer er iarlenn var. at iarlenn varð undann at rocva oc aftr a scip sitt oc þa er hann com a Barðann. þa eggiaðe iarlenn sina menn at sætte at væl. oc gengu þa up i annað sinn meðr mycklo liðe. var þa Ulfr oc allir stafnbuarnir comnir at lyptingunne. enn roðit var allt skipit fram. sotti þa lið Æiriks iarls allum veghinn at þæim Olafe kononge. sva sem Haldor ucristni segir. 114. Het a hæiftar nyta hugræifr með Oleife aftr stock þioð um þoftor þængill sina drængi þa er hafvita hofðu hallanz um gram sniallan varð um Vinnda myrði vapn reið loket skæiðum. ## Ólafs saga Tryggvasonar, kap. 7 þa sotti Eirikr iarl aftr at firirrumino meðr sina menn oc var þar horð viðr taca. Olafr konongr hafðe verit þann dag allann i lyptingunne a Orminum. hann hafðe gyltann sciold oc hialm. þunga ringabryniu oc sva trausta at æcke fæsti a henni oc er þo sva sact at ecki scorti vapnaburðenn at lyptingunne firir þvi at allir menn kendo konongenn. af þvi at vopn hans voro auðkend oc hann stoð hott i lypting. enn i hia konongenom stoð Kolbiorn stallare meðr þvilicann vapnabunat sem konongrenn hafðe. nu for þesse orrasta sem liclict var. þer sem hvartveggia hofðu raustir a hizt at þeir letoz þo er famennare voro. oc þa er allt var fallet lið Olafs konongs. þa liop hann sialfr fyrir borð. oc bra skilldinum upp ivir hafuð ser oc sva Kolbiorn stallare enn hans skioldr varð undir honom a sionom oc kom hann ser æi i cafit. oc þeir menn er voro a smom scipum toco hann oc hugðu at konongrinn væri sialfr. hann feck þo grið af iarlenom. enn æftir þat þa liopu allir firi borð þæir er æftir lifðu oc þo flestir sarir. oc þæir er griðinn fengo varo af sunde tæcnir þet var Þorkæll nefia Karlshafuð oc Þorsteinn oc Einar þamba skælmir. Enn eftir þat er orrostonne var lokit. þa æignaðez Eirikr iarl Ormenn langa. oc onnr skip Olafs. oc marghs manz vapn þeiʀa er drengiligha hafðu borit til dauða dags. þat hæfir Hallfroðr vottat at Þorkæll næfia fluði sva at oll voro scip Olafs konongs roðenn. 115. Ogræðir sa auða armgrioz Tranu fliota hann rauð gæir at gunne glaðr oc baða Naðra aðr en hialdr þorenn hellde hugframr æ boð ramre snotr a snꝍri vitni sunz Þorkætil unndann. Þesse oʀasta hæfir frægaz verit a Norðrlanndum. af þvi at sact er um vorn drængiligha. þer næst af atsocn oc sigrenum er þat scip varð unnit a diupum sꝍ. er ænge maðr atlaðe vapnom sott værða. enn þo mest firir sacar þess er þvilicr hofðinge fell er þa var frægastr a danska tungu. Sva mikit gerðo menn ser um at vingaz i allre umræðu við Olaf konong at mestr lutr manna villdi eigi hꝍyra at hann munde fallit hafa. nema leto at hann var i Vinlannde eða i Suðrriki oc ero margar frasoghur um þat gorvar. enn hans astvinir rædduz at þat mundi logit vera oc lysti Hallfroðr þvi vanðræða scald sa maðr er sva mikit hafðe unnt konongenom at menn sæghia at eftir fall konongsins feck hann vanhæilsu af harme þa er hanom vanst til dauða dags. þetta vitni bar Hallfroðr. 116. Veit ec eighi hitt hvar hætta hungr dꝍyfi scal ec lꝍyfa dynsꝍðinga dauðann dyrblics eða þo cvikkvan alz sannlegha sæghia sart mun gramr at hvaro hætt er til hans at fretta hvartvæggia mer sæggir. 117. Samr varrar um æfe oddflaghs hinn er þat saghðe at lofða gramr lifðe læstygs burar Tryggva vera cvæðr old ur ælli Olaf cominn stala menn geta male sonnu mioc er værr enn sva færri. Oc enn qvað hann þetta 118. Myndot þess er þeghnar þrotharðann gram sotto fær ec meðr liða lifi landhærðar scop værða at mundiokuls munde marghdyr coma styrir geta þyckiat mer gottnar glighlis or hærr slicum. Oc enn qvað hann. 119. Enn sæghir auðar kennir austr or malma gnaustan sæggr fra sarom tiggia sumr æða brot um comnom nu er sannfræghit sunnan siklings or styʀ mycklum kann ec ei mart at manna morð væifunar orðe. Oc enn sagðe hann. 120. Norðmanna hygg ec nænninn nu er þengill framgenginn dyr hne drottar stiore drottinn und loc sottann grams douðe bra gꝍðe goðs ufarar þioðar allr glæps fiðr af falli flughtygs sunar Tryggva. ## Eiríks saga jarls, kap. 1 Eftir oʀastu aðr en hofðingiar skildist iamna þæir með ser Noregs vælldi. hafðe Eirikr oskærðan þann þriðiung lannz er hanom bar til hannda. en Svæinn konongr væitti Æiriki noccon lut Noregs vælldis. þess er hann atte. oc hafðe þo Svæinn konongr Vikena alla undir ser austan til Liðendis nes. sva sagðe Þorðr Kolbæins sunr. 121. En æftir vig fra Væigu vant er orð gram norðan lannz æða længra stundu lagðez suðr til Agða en Svæinn konongr sunnan sagðr er dauðr hinn auðgi fat bilar flestra yta faer hans bꝍar varo. Olafr konongr svænski laut mikit riki i þesso lut skifti um Upplonnd oll. oc noccot norðr af Þrondhæimi oc sætti hann þar til lanz giæzlo Svæin iarl Haconar sun. oc skylldi hann giallda af skatta Olafe kononge hinum svænska. Eirikr oc Svæinn brꝍðr foro þa til Noregs. oc hafðe Eirikr Ormen langa. sem sægir Halldor okristni. 122. Hialm falldenn bar hilmir rings a myklu þingi skæið glæsto þa þioðer þingat Ormenn langa en suðr at gny gunnar glaðr tok iarll við naðre aðr varð ægg at rioða ættgoðr Hæmings broðer. K. 24. Vm Eirik iarl Haconar sun æftir fall Olafs Tryggvasunar. (E)iʀikr lagðe þa undir sec Noregh sva sem aðr var sagt. oc þæir .ii. brꝍðr varo iarlar oc var Eirikr rikare. hann atte Gyðu dottor Svæins Dana konongs. þæira sunr var Hacon. Eirikr var hærmaðr mikill mikla æfe oc langa. oc allra manna sigrsælastr. hann gerðe frægðar værk þat at hann drap Tiðenda-Skofta er fyrr var ritat. oc annat sinni barðez hann austr a Gaulannde oc hæriaðe þar viða. drap mikit folk oc toc sumt honndum oc let læiða til skipa. oc var lꝍyst ut með myklu fe. Hit þriðia sinni barðezk hann við Iomsvikinga. hit fiorða sinni i Ꝍyrarsundi. rauð þar .iiii. skæiðar af Danum. hina .v. orrostu atte hann a Staure suðr við vikinga. drap marga. en suma rak hann a kaf. þar næst for hann austr i Garðariki a henndr Valldamare gamla oc hæriaðe viða um hans riki. hann braut Aldeigiuborg oc toc þar mikit fe. oc ænn længra sotte hann austr i Garða. for allt með hærnaðe brændi borger oc castala. en bꝍndr runnu með byrðar a marker. Enn toc hann i Ꝍystra sallte um haustið .iii. skæiðar vikinga drap allt liðet oc toc skipen oc allt fe þæirra. þar nest giek hann uppa Ꝍystra Gauland oc brændi þar morg þorp for ofan með hærfange miklu. þaðan for hann austr hærskilldi um allar sislur. þar nest atte hann orrastu við Olaf Tryggvasun. Eirikr væitti uppgangu a Skane oc toc þar mikit fe. oc aðr en hann kꝍme til skipa atte hann mikla orrastu við lannz menn oc hafðe sigr. þar nest toc hann knarru .iiii. firir Yggiostaðum af kaupmannum. liopo sumir firir borð en sumir varo hanndtæknir oc bundnir. meðan iarlenn oc hans menn skifto klæðom þæirra. þessar allar orrastur talde Ꝍyiulfr daðaskalld. þa er haun orte um Eirik þat cvæðe er hæitir Bannda drapa. I þann tima heriaðe Eirikr iarl mest um Garðariki i velldi Valldamars konongs. er Olafr Tryggvasun var konongr i Norege. oc gierðe hann þat til hæmndar oc oþocca við Olaf konong oc fiandscapar. æftir fall Haconar faðr sins. Ðesser iarlar hafðu latet skyraz oc helldo kristni. en ængum manne þrꝍngðu þæir til kristni. nema leto gera hværn sem villdi. oc um þæirra daga spilltiz miok kristni. sva at nalega var alheiðit um Upplonnd. oc inn um Þrondhæim. en hellzt kristnin með sionom. Eirikr iarl let ekki hallda upp kaupstaðinum i Niðarose. en hallda upp bꝍnom a Laðum. æftir þema hætte sem þa var er Hacon iarl lifði. en þar sat Eirikr oftaz þa er hann var i Þrondhæimi. oc hann let hæfia kaupstað i Stæinkerum oc let þingat flytia at ser bæðe skatta oc skylldir i hværn stað sem hann sat. friðr goður var þa oc er mikit. væl helldo iarlar log oc varo ræfsingar menn miklir. þæir giftu Berglioto systr sina Einare þambaskælfi oc var hann þæim fulltrui. aller lændir menn varo vinir Eiriks iarls nema Erlingr Skialgs sunr. sva sagðe Þorðr Kolbæins sunr. ## Eiríks saga jarls, kap. 2 Erik Werenskiold: Eirikr iarl gerðe færð sina af Norege væstr til Englanz. oc sætti Hacon son sinn .xii. vætra gamlan lannz at giæta. 123. Uæit ec firir Erling uttan ar at hærsar varo lofa ec fasta ty flestar farlannz vinir iarlle. Þa er Eirikr iarl reð Norege. fecc Svæinn konongr Dana bana sott væstr a Englannde oc hafðe aðr mikit unnit af Englannde i riki Aðalraðs konongs er i þann tima reð firir Englannde. i Danmork toc þa til rikis ungr hofðingi sunr Svæins konongs er Knutr het. hanum var þat i hug er faðer hans hafðe at hafk. oc fam vættrum æftir andlat faðr sins bio hann hær mikinn af Danmorku væstr til Englannz. oc hann senndi orð Eiriki iarle mage sinum. at fara með ser. oc þottez þar æiga mikit traust. þui at Knutr var þa ungr æigi ælldri en .xiii. vætra. en Eirikr iarl var orrastu maðr mikill oc rꝍyndr at viti oc hamingiu. Eirikr iarl gerðe færð sina af Norege væstr til Englanz. oc sætti Hacon son sinn .xii. vætra gamlan lannz at giæta oc skiftu i hælminga rikinu með Svæini en hann for a fund Knuz konongs. þæir foro baðer saman hærskilldi viða um England. oc atto margar orrastur. sva sem sægir Þorðr Kolbæins sunr i kvæðe þui er hann orte um Eirik iarl oc kꝍmr samt með þæim Ottare svarta þar er hann tælr i Knuz drapo. hversso marga barðaga þæir atto aðr en Englannd yrði unnit. Eirikr iarl fecc bana a Englannde þa er hann var comenn fra Rumi oc andaðezk af bloðras er hanum var aðr ufur skorenn. i þenna tima reðo þæir Norege. Svæinn oc Hacon iarlar baðer. oc stoð rikit allt með sama hætte sem fyrr. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 1 (S) U ɴʀ Harallz ens harfagra var Biorn faðer Guðroðar faðr Harallz grænsca þess er atte Asto dottor Guðbranz kulu. þæirra sunr var Olafr digri er for or lande a ꝍsko alldre. oc með hanum Rane fostrfaðer hans. Olafr barðez fyrsta sinni austr við Sota skær. en siðan for hann i Ꝍystra sallt. oc barðez austr i Ꝍysilo oc hafðe þar gagn. þriðia sinni barðezk hann a Finnlannde austr oc hafðe bætr. iiii ða sinni barðezk hann i Suðrvik i Danmorc oc fecc gagn. v ta sinni i Kinnlimafirði við riddara hær oc hafðe þar sigr. þui nest for hann væstr til Englannz oc barðez við Lunnduna bryggiur við Dane er þa hæriaðu oc gerðoz vikingar. sem sægir Sigvatr skalld. 124. Ret er at sokn en setta snarr þængill bauð Ænglum at þar er Olafr sotte uggs Lunduna bryggiur sværð bitu volsk en varðu vikingar þa dyki atte sumt i sletto Suðrvirki lið buðiʀ. þar varðu Daner borgena en Olafr sotte at oc væitti Aðalraðe kononge lið. sem sægir Ottar svarte. 125. Comtu i lannd oc lenndir laðvarðr Aðalraðe þui naut rekka rune riki framr at slicu harðr var fundr sa er fꝍrðoð friðlannz a vit niðia reð atstuðill aðan Iatmundar þa grundu. Vii do orrastu atte Olafr a Ringmarahæiði. viii du er hann vann Kantaraborg oc var þa ænn við Dane barzt oc Vinndr. þæir voro Dana konongs menn. sem sægir Sigvatr. 126. Væit ec at viga mꝍter Vindum hatt ec atta styrkr hellt vorðr at virki verðungar styr gierðe. Niundu orrastu atte hann við Nya moðo oc sægir Sigvatr at hann barðez við Dane. 127. Nu hæfir orrostr austan ognvalldr niu talldar hær fell danskr þar er dorrum dreif mest at Olæifi. Tiundu orrastu atte hann við vikinga a Hꝍle. braut þar castala nocon oc varo þar ænn Daner firir. Elliftu orrostu atte hann i Grislupolle. þaðan for hann vestr i Fetlafiorð oc atte þar orrastu hina tolfto. þa for hann suður oc barðezk i Seliupolle oc þar giek hann upp i Gunnvallzborg oc toc þar hondum Geirfinn iarll. þaðan for hann suðr i Karls ar. oc heriaðe þar tveim megin arennar. þa villdi hann fara ut til Norvasunnda. oc la til lengi. oc gaf æigi byrenn. fekk þar vitron at ɢuð villdi at hann kꝍme eigi sunnar. fꝍre hælldr norðr til Noregs ættlannda sinna. oc sagðe at hann skylldi þar vera konongr at eilivu. Hann gierðe sva. venndi þa aftr liðinu oc kom til Peito. oc giekk upp með Læiru oc barðez þar oc brendi þar kauptun þat er Varrande hæitir. þann vætr æftir sat Olafr i Sygno. oc senndi firir ser Rana fostr faðr sinn til Englanz at æfla sec með fegiofum oc vinmalom. sva gierðe hann. for viða um Englannd oc com allt til Lunnduna oc friðaðe firir hanum. At vare æftir for Olafr vestan skipum til Englannz oc atte þar orrostu við Iungafurðu oc hafðe sigr. xvii du orrastu atte hann væstr firir Vallde oc hafðe iamnan sigr. i þann tima er Olafr var vestr i Peitolannde anndaðezk Eirikr iarll Haconar sunr vestr a Englande. aðr en Olafr kꝍme hit siðara sinni til Englannz. [a þui are voro liðnir .xiiii. vetr fra falle Olafs Tryggvasonar. tvæim vetrom aðr hafðe Eirikr iarl faret or Norege til Englannz. K. 26. Her com Olafr konongr hinn hælgi i Noreg ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 2 Theodor Kittelsen: Olafr konongr enn digri lagðe þa undir sik allan Noreg austan fra Ælfi. oc norðr til Gandvikr. [(Þ)esso næst biozk Olafr sunr Harallz grænsca með .ii. knorrum vestan af Englande. oc hafðe með ser .xx. menn oc .c. alla bryniaða. fengo veðr illt i hafe oc sio storan sva at nesta giek við bana. en firir sacar liðs costar er var innan borz oc hamingiu konongs þa lyddi. þæir como af hafe utan at Staðe oc þar a land sem ꝍy ein litil er oc hæitir Sæla. Ða mællte Olafr oc let þa tima dag hafa land tækit. oc talde þat gott mark. at þæir varo comner i Sælo. þæir giengo upp i ꝍyna oc steig konongrenn oðrum fꝍte þar sem læir var. studdi niðr kneno. þa mællte konongr. fell ec nu. þa svaraðe Rane. æigi fellt þu hærra nu festir þu fot i Norege. konongr lo at oc mælte. vera ma þat ef ɢuð vill. at sva se. þæir giengo þa ovan til skipa oc sigldu suðr með lannde firir Fiorðu oc lagðez inn af læið. þar sem hæitir Sauðungs sunnd. lagðe sinu megin sunzens hvart skipet oc hafðu millum sin kaðal digran. a þæirri samu stundu rere at sunndinu Hacon iarl Eiriks son. með skipaðre skæið. oc hugði kaupmenn vera i sundinu. oc rere iarl fram a mille skipanna. þa vundu þæir Olafr upp strængenn undir kiolenn miðian skæiðarennar. hafðu giort til vinndasa. oc þegar er nocot festi skæiðena giec upp skipet aftr oc stꝍyptiz fram. sva at sior fell inn um soxen. fylldi skipet oc þui nest hvælfði. Olafr konongr toc Hacon iarl af sundi oc alla þa menn er þæir naðo. en sumir hafðu tynzk firir griote oc skotom. Nu var iarlenn leiddr upp a skip konongs. oc var hann þa .xvii. vetra at aldri oc allra manna friðastr er menn hafðu set. hann hafðe har mikit oc fagurt sem silki. oc bundit um havuð ser gullaðe. hann sættiz niðr i firir rumet. þa mællte Olafr konongr. Æigi er þat loget sagðe hann af yðr frendom hversso friðir menn þer eroð sionom. en farner ero þer nu at hamingiu. þa svaraðe iarlenn æigi er þetta uhamingia er oss hævir hænnt sagðe hann. þat hævir længi veret at ymsir hofðingiar hafa sigrat aðra. ec em litt comenn af barns alldre oc varom ver nu ækki væl viðbunir at væria oss. oc æigi vissum ver von ofriðar. kann vera at oss takez annat sinni bætr til en nu. þa mælte Olafr konongr. grunar þic æigi nu iarl at her hafe sva til boret. at þu munir heðan i fra hvarki fa sigr ne osigr. iarl svaraðe þer munuð nu raða hærra at sinni. þa mælte Olafr konongr. hvat villtu til vinna at ec lata þic fara a braut hvært er þu villt hæilan oc osacaðan. iarl spurði hværrs hann bæiddiz. æigi annars sagðe Olafr konongr. en þer fareð or lande. oc gefeð sva upp riki yðart. oc sværið mer æiða at þer bærizk eigi mer i mote heðan i fra. þa svaraðe iarl oc lezt þat gera myndu. Ða vann Hacon iarl Olafe kononge eiða at hann skylldi alldrigi beriazk i mot hanum eða veria Noreg firir Olafe kononge. þa gaf Olafr konongr Hacone grið oc allum mannum hans. let retta upp sneckiuna. oc toc iarl við skipi sinu oc rere a braut. oc um haustet æftir sigldi Hacon vestr til Englannz. oc for a fund Knuz konongs moðor broðor sins. oc sagðe hanum hværsso þæir Olafr digri hafðu skilzk. Knutr konongr tækr væl við hanum oc sætti hann iarll innan hirðar. oc gaf hanum mikit len oc riki. oc dvaldez hann þar langa rið væl metenn. K. 27. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 3 Olafr konongr fær þa suðr með lannde oc austr i Vik. sætr upp skip sin oc for um haustet upp a Ringariki til Sigurðar stiupfaðr sins er þa atte Asto dottor Guðbrannz kulu moðor Olafs konongs. Sigurðr konongr toc væl við mage sinum. oc var hann þar mioc sva til iola framan. oc veitti Sigurðr konongr þæim með mikilli pryði. gaf þæim annan hværn dag slatr oc mungat. en annan hværn smior oc brauð oc miolk at drecka. litlu firir iol for Olafr konongr norðr i Þrondhæim et ꝍfra með liði sinu. en hann spurði at Svæinn iarl var inn a Stæinkærum. oc com at iolom til Stæinkæra. þar hafðe Svæinn iarl þa iola væizlu. en þa er Olafr konongr com i Orkadal. fecc hann þar .iii. snekkiur oc rero þæir inn æftir firðinum. oc hafðu androða. en þa er Einar þamba skælvir varð varr um ferð konongsens Olafs. senndi hann menn sina a skutu æinni til Svæins iarls. oc como þæir til hans at miðri nott með niosnena. stoð þa iarl upp oc hans menn. oc giengo a .ii. skutr. er flutu tialldaðar firir bꝍnom oc rero um nottena ut til Skarnssunnz. en i dagan sa þæir til færðar Olafs konongs. oc vænndi Svæinn iarl þa undir lannd skipum sinum. þar til er Olafr konongr var comenn um fram en siðan rere hann læið sina ut æftir firðinum. Olafr konongr toc alla iola væizluna er Svæinn hafðe buit ser. en siðan atte hann þing við Innþrꝍnde oc toco þæir hann til konongs. oc soro hanum æiða. en siðan for hann ut til Niðaross oc myntizk a þat at hans frende Olafr Tryggvason hafðe þar latet efla til kaupstaðar. þa let Olafr konongr við til flytia. at gæra ser hærbergi. litlu siðar a nott æinni com Svæinn iarl ofan or Gauladale ovart oc hafðe mikit lið. en Olafr konongr comsk a skip sin. oc rere ut or anne. oc leto fa menn. en iarllenn let brenna oll husafongen. sem sægir Þorðr Siarrekssunr. 128. Brunnu allvalz inni elldr hygg ec at sal felldi æimr skaut a hær rimi half gorr við Nið sialfa. Olafr konongr for skipum sinum til Orkadals. oc for þaðan lanndveges a Upplond. oc drozk undir lið mikit. oc for [um varet i Vikina oc Sigurðr magr hans með hanum. Olafr konongr hafðe vingaz við rikismenn i Norege með fegiafum. oc hafðe latet gera langskip um vetrenn. oc a framstamnenom konongs havuð. þat skar hann sialfr. þat skip var mikit oc var kallat Karllhofði. þui styrði hann sialfr. oc þa er skip hans varo buin. hellt hann ut æftir Vikenne. lagðe skip sin við Nesiar firir innan Grenmar. Svæinn iarl samnaðe ser liði þegar æftir er Olafr konongr var a brotto or Þrondhæimi. bauð ut almenningi allt um Þrondhæim oc Halogalannd. oc allt sem hann for suðr atte hann þing við bꝍnndr oc fecc mikit lið. oc for með hærenom til þess er hann com austr firir Nesiar oc lagðe þar til hamnar. Olafr konongr hafðe minna lið en iarll. oc lagðe þo konongrenn til fundar við iarl oc lagðe Karllhofða sinum at skipi iarls oc tengðu saman stamna oc lagðu borð við borð. þesse barðage var palmsunnudag. Sigvatr sægir giorst fra þessom bardaga i Nesia visum. 129. Þat erom kunnt hve kænnir Karllhofða let iarle odda froz firir austan Agðer nær um lagðan. Ðesse orrasta varð long oc slæiz með þui sem ɢuðs forsio var. at Olafr konongr hafðe sigr. oc rudduz miok skip iarlsens. oc sialfum iarlenom hafðe sva ner at skæið hans myndi vera tækin. þui at menn Olafs konongs hafðu komet stafnliom a skæiðar kylvuna. oc var stafnenn hoggvinn af skæiðenne. oc varð sva laust skipet. koms iarl sva a brott með dugnaðe Einars mags sins. þui at hann let kasta stræng i skip hans. þa flyði iarl oc allt lið hans. nema þat er grið varo gefen. Sigvatr hæfr sva Nesia visr. 130. For or Vik a vare valaust konongr austan þæir knyðu bla baðer borð en iarll kom norðan cann ec sigrviðum sægia sunz hve þæirra fyndir ꝍren skil þæim er orom at baruz þar varo. Her gat þess at þa varo þesse tiðendi ny orðen er kvæðet var ort. oc sa orte sialfr er i var barðaganom oc i sama cvæðe sægir hann enn sva. 131. Strong oð gyllt þar er giengom gunnlar serks undir merkium gnys firir gofgum ræse ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 4 greiðendr i skip ræiðir. Oc enn cvað hann þetta. 132. Sialfr bað svartar kylvur Svæin harðlega skeina nær var aðr i oro auðvon roet hanom þa er til goðs við gioða gort fenguz ræ svortum viggs læt hærr um hoggvit ræmfni skæiðar stafna. Her visar til þess er fyrr var sagt. oc enn cvað hann þetta. 133. Fryr æigi oss i are innþrꝍnscr þo at lið minna gort hugða ec sva snertu snotr mær konongs være bruðr man hælldr at haðe hafa drott þa er fram sottec folld ruðum skærs ef skylldi skeggi aðra tveggiu. Oc enn cvað hann þetta. 134. Ne hæfileg ræifa hygg ec drottens svik þotto ellz þæim er allvæl helldo orð sin viðir forðom. Þetta visar til at Þrꝍnder hafðu svaret hanum æiða oc helldo æigi. þuiat þæir barðuzk i mot hanum með Svæini iarle oc enn cvað hann þetta. 135. Hirð Olafs vann harða rið en sva varðk biða peitneskiom fellt ec pasca palmsunnudag hialme. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 5 Svæinn iarl for suðr til Danmarkar. oc þaðan austr til Sviðioðar a fund Svia konongs. oc sagðe hanum þesse tiðendi. Olafr konongr toc væl við iarlenom. oc bauð hanum at vera með ser i Sviðioðo. en hann villdi hæria um sumaret i Austrriki. oc sva gerðe hann. oc er hausta toc var hann comenn austr i Kiriala lannd. for þaðan upp i Garðariki með hærskilldi. toc þar sott oc anndaðezk. Einar þamba skelfir for aftr til Sviðioðar. oc var þar marga vætr i Svia konongs vælde eða a Norðhælsingia lande. oc stundum i Danmork. Olafr konongr enn digri lagðe þa undir sik allan Noreg austan fra Ælfi. oc norðr til Gandvikr. hann var hinn fyrsta vætr austr við Raumælfi. oc let gera iarðborg. oc er þat nu callað Sarpsborg. oc æmnaðe þar til kaupstaðar. [A þæim sama vætri lagðe Olafr konongr stæmnu við hæiðna hæraðs kononga ofan af lannde. oc at þæirra fyndi. þa er Olafr konongr fann þat. at þæir villdu æigi taca við kristni. let hann taca a einum morne .ix. kononga. let suma blinda en suma aðru vis meiða. en suma sendi hann i utlægð. Olafr konongr lagðe sva mikla stund a þat at menn skylldi aller kristnir vera i hans riki at annat hvart skylldi lata lif eða fara or lande. þriðia coste taca skyrn. æftir þui sem konongr bauð. var þa engi dalr sa er eigi bygðu kristnir menn. Milli Olafs konongs Harallz sunar oc Olafs konongs Eirikssunar Svia konongs var usætt mikil. talde Suia konongr Olaf konong hafa tækit skatlond sin. drapuz menn firir. oc brendu hvarer firir aðrum stor hærað. þetta hugnaðe illa hvarotvæggia lanzfolkeno. oc gerðo rikir menn þat rað. at bera sættar orð a milli kononganna oc þui var aleiðis comet. a þa lund at Olafr konongr svænski skylldi gyfta Ingigierðe dottor sina Olafe kononge Harallz syni. Sva barzk at dag noccon at Olafr svænski hafðe ut riðit með haucum sinum oc hundum sinum at scæmta ser. oc com aftr firir dagurðar mal. oc hafðe bæitt .v. tranr. konongren giecc til dottor sinnar Ingigierðar oc syndi henni væiði sina oc mællte til hennar. veiztu noccon konong hafa beitt mæira a einni morgonstundu. en hon svaraðe a þessa lunnd. meiri væiðr var su. er Olafr Harallz son toc a æinum morne .ix. kononga oc æignaðez allt riki þæirra. þa svaraðe Olafr Svia konongr ræiðr mioc. ofsnimma anntu Olafe digra þu hæfir enn alldrigi sett hann. oc virðir þu hann þo meira en mic. firir þetta sama scalltu alldrigi fa Olaf digra. æftir þetta rauf Olafr svænske við Olaf Noregs konong stæmnu oc allt satmal. en þa er Olafr konongr varð þess varr. senndi hann menn sina austr a fund Svia konongs. oc beiddiz af hanum hins sama mals oc sættar. Sviakonongr svaraðe. oc cvað enga von þess vera Olafe digra at fa Ingigiærðar er bæðe var konongs dotter oc drottningar. Ec a sagðe hann aðra dottor er hæitir Aztrið. þa scal hann hafa ef hann vill. með þui liku fe oc eignum. sem aðr hafða ec giefet Ingigierðe. Sendimenn Olafs konongs foro aftr oc sagðu hanum sva buit. I þesse færð hafðe veret Sigvatr skalld. oc orte hann flocc um oc callaðe Austr farar visur. oc sægir i þesso cvæðe mart um þessa færð. Olafr konongr leitaðe raða við vini sina. hvart hann skylldi taca þenna cost. eða hallda vanðræðom við Svia konong. en flester fystu at gera sætt við Svia konong. oc taldu yrit vanðræða vænlegt við Dane. er langa rið hafðu haft mikit valld ifir Norege. Með raðe vina sinna gerðe Olafr konongr sætt við Svia konong. fecc Azstriðar dottor hans oc var þæirra dottor Ulfilldr er gift var Otta hærtogha i Brunsvik. þeðan var Otta keisare cominn sun Hæinrecs hærtogha. Olafr svænski gifti siðan Ingigierði dottor sina Iarizleifi kononge syni Valldamars konongs i Holmgarðe. oc senduzk þau Olafr konongr i Norege oc Ingigierðr margar gersimar sin a millum oc trunaðar menn. þa var Ragvalldr iarl Ulfs sunr i Garða riki frende Ingigierðar drottningar. hann var hinn mesti vinr Olafs konongs sem sagðe Sigvatr. þa er hann var aftr comenn or sendifærð er Olafr konongr hafðe sænt hann austr i Garða riki. 136. Fast scalltu rikr við rikan Ragvalldr konongr hallda hann er þyðr at þinni ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 6 þorf nott oc dag sottom hværr er austr vill sinna iafnmællt er þat stafne þengill þinna drengia þar a halld und Rognvallde. Olafr konongr hafðe oc mikinn otta af Danum. taldu þæir at hann hafðe sæzk i skatlond þæirra. oc þingat var caupfriðr af Norege. Af þesse usætt varð ækki firir þa sok at aller hinir stꝍrsto Dana hofðingiar varo þa i Englannde væstr oc matto æigi fleira annast. Olafr konongr let æfla mioc kaupstaðenn i Niðarose. let þar kirkiu gera oc lagðe til fe. hann let oc kirkiu reisa i hværiu fylki oc lagðe prouendr til. Ða er Olafr konongr var orðenn einvallz konongr i Norege. þa skipaðe hann lagum með raðom hinna vitrastu manna. oc sætti a þa læið sem siðan hafa halldez. þa er Sigurðr syr var anndaður var engi sa maðr i Norege er konongs namn bar nema Olafr konongr. en þat hafðe eigi orðit i Norege. siðan er Haralldr enn harfagre hafðe veret i rikinu. en þess a milli hafðu hæraðskonongar veret. Olafr konongr lagðe undir sek fyrst Noregs kononga oc toc skatta um Orknꝍyiar. oc Hiatland. oc Færꝍyiar. Sva sagðe Ottar. 137. Giegn ero þer at þegnom þioð skiolldungra goðra halldet hefta vælldi Hiatlendingar kændir engi varð a iorðu ognbraðr aðr ver naðom austr sa er ꝍyium vestan ynglingr undir sik þrꝍgðe. Sigurðr konongr syr oc Asta atto .iii. sunu. hinn ællzti het Guðroðr. annar Halfðan. hinn ygnsti het Haralldr. Dotter þæirra het Gunnilldr. er atte Kætill a Ringunese. Olafr konongr var rikr maðr innan lannz oc ræfsingasamr. vitr maðr. stormenni mikit. Rikismenn er þæir sa at konongr gaf iamnan dom rikum oc oricum toco þæir illa at kunna. firir þui at lendir menn varo þa sva kappsamer oc ovægner at sumir villdu æigi lata sit mal firir konongom oc iarlum. þottozk eigi eiga langt at tælia fram i ætter til konongborenna manna eða annarra storra hofðingia. Ða stirðnaðu rikismenn við konongenn. var mest at þui sem Erlingr Skialgssunr var. er þa var rikastr lænndr maðr i Norege. Ðorer hundr var oc rikr maðr. hann hafðe faret til Biarmalannz oc drepet þar riks manz sun er Karle het er faret hafðe með hanum. Olafr konongr senndi menn at taca Þore. oc fecc hann nauðulega sæt firir illvirkit oc for or lannde. Marger aðrer lenndir menn gerðozk kononge otruir i raðom sinum. þui nest anndaðezk Olafr Svia konongr oc toc rikit æftir hann. Onunndr sunr hans. er Iacob var callaðr. hann var enn mesti vinr Olafs konongs mags sins. þæir senndu menn i millum sin. oc gierðo rað sitt. I þann tima styrði Dana vælldi Ulfr sunr Þorgils spracalægs. er atte Azstriði dottor Svæins tiuguskægs. Eitt sumar bauð Olafr konongr leiðangr ut or Norege. oc for miklu liði suður með lannde oc sva til Danmarcar. hæriaðe um Skane oc Hallannd oc Sioland. Onundr Svia konongr for með Svia hær oc Gauta austan i mot oc heriaðu þæir allt þar semm þæir como. oc bioggoz at læggia undir sik alla Danmork. þetta spurði Knutr konongr vestr til Englanz at hæriat var i Danmork. for vestan af Englannde með miklu liði. sem sægir Sigvatr skalld i erfi drapo þæirri er hann orte um Knut gamla. 138. Knutr var und himnum hinn er austan fra frið fylkis lið franꝍygðr Dana skriðu vestan ver var hvært er bar ut annscota Aðalraðs þaðan. 139. Oc baro i byr bla segl viðra dyr var doglings for drecar landreca oc þæir er como kilir vestan til um læið liðu Limafiarðar brim. I þesse samu drapo sagðe Sigvatr fra norðan færð Olafs konongs. 140. Knutr er undir himnum hygg ec æt at frætt Harallz i hær hugleiks duga let lys gatu lið suðr or Nið Olafr iafr arsæll fara. 141. Ðurði norðan namsk þat með gram til slez svaler Selunz kilir en með annan Anundr Danum a henndr hanum hær svænskan færr. 142. Let um lonnd loket liðs gramr saman marberðiom með morg næfbiorgum þar er garðr firir gnoð gram hialmū la þorn heims þrimu þyndr of fyndri. 143. Matto at drottnar Danmork svana aðr sic svicu snarer hærfara hafðe snarpla Skanꝍy Dana hloðr hæriaða hofuð fremstr iafr. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 7 Ða foro konongarner Olafr oc Onundr austr i giognum Ꝍyrarsund. heriaðu um Skane hit ꝍystra oc um Smalond. var þa sem aðr visaðe til i kvæðeno at Knutr konongr var comenn vestan til Limafiarðar. dregr saman ovigan hær. oc for æftir þæim austr. finnazk a Skane austanverðum. þar sem hæitir a en hælga. þar var orrasta mikil. fello marger af hvarom tvæggiu. þui at huarger villdu flya. sva sægir Sigvatr. 144. Let at af iofr ætt manna fanzk Iotlannz etaz i lenndr at þui. villdi folldar fest ran Dana lifskiolldr hafa hafuð fremstr iofr. Ðessarar orrostu mintist oc Ottar er hann orte um Knut. 145. Svium væghðir þu socna siclingr orr enn myckla ylghr þer er oon hælgha ulfs bæitu fec hæita. Þorðr Serekssun orti ærfidrapo um Olaf konong oc gat enn þessar oʀostu. 146. Atte Ægða drottinn Olafr þrimu stala við agætann Iota ouðling þann er klauf ringa skaut ner skaft at moti Sconunga gramr honom Svæins varað sunr at rꝍyna slær þaut ulfr um ræfe. Eftir orrostu for Onundr Svia konongr austr i Sviðioð. en Olafr konongr la æftir við hær sinn i Karlmarnum. oc villdi þess biða ef Dana hær dræifðizk. Knutr konongr venndi aftr liði sinu oc lagðez i Ꝍyrarsunnd. oc ætlaðe at hann skylldi þar sæta Olafe kononge er hann fꝍre hæim i Noreg. þa er Knutr konongr la i Ꝍyrarsundi sendu marger lender menn Olafs konongs hanum orð lꝍynilega oc baðo ser friðar oc traust af Knuti kononge. þa er Olafr konongr spurði at Knutr konongr hellt saman liði sinu oc Dana hærr dræifðiz ækki. syndiz hanum ufꝍra mikil at fara með litit lið i þuilican hær. þo at hann være frꝍkn oc hæfði fritt lið. oc mintiz hann a þat hversso Olafe Tryggva syni hafðe faret. þa er hann trꝍystizt sva skipum storum oc liði frꝍkno at hann lagðe fram skipum fam i hær mikinn. þa toc Olafr konongr vitrlegt rað giecc af skipum sinum þar sem hæitir Barrvik. for sva et ꝍfra um Gautland oc um Smalond. oc sva a Vestra Gautland. oc sva ofan i Vikena. Einn gamall hofðingi vitr maðr er het Harekr or Þiotto sunr Ꝍyvindar skalldaspillis. hann sagðe konongenom sva at lezk æigi mega sva langa leið. kvazk hælldr vilia fara hæim a skipi sinu til Noregs. Hann orte visu þessa. 147. Raðit hæfi ec at riða rinlæyghs heðan minum laðs dynmare læiðar laungum hældr enn ganga þo at læggfiotur liggi lundr i Ꝍyrar sunnde kann þioð kæski minnæ Knutr hær skipum uti. Hann lagðe ut skipi sinu rere norðr firir Skane oc sigldu um nottena æftir. oc i dagan sotto þæir at Ꝍyrar sunndi. þa let Harekr ofan læggia sægl oc viðuna. oc let taca tiolld gra oc breiða a skipet stafna milli. oc let roa i noccorom rumum bæðe aftr oc framme. en allt var auðt at sia til miðs skipsens. hæimtiz sva norðr i sundet firir vinndi oc straumi. þa la flote Knuz konongs a bæðe borð. sumir við Skane en sumir við Siolannd. Ða mællto varðmenn. skip fær her i sunndet. þa svaraðe maðr einn. þat er fornt skip. se hversso gratt er oc skinit. þat man vera sillda feria noccor. skipet er sætt mioc oc faer menn a. for Harekr sva i giognum Ꝍyrar sunnd. oc hær Knuz konongs. oc toc þa sol upp rænna. þui nest vendu þæir undir lannd. ræistu viðuna oc fꝍrðo upp gullspono oc veðr vita. drogo upp segl sitt. þat var sva hvitt sem snior af halꝍyscum vaðom oc stafat með venndi. gieck þa skeiðen fram i sunndet. lið Knuz konongs sa hvar skipet sigldi oc þotte þæim fritt til at sia. Ða var sagt Knuti kononge. at þar myndi Olafr konongr hafa siglt i giognum sundet. er sva væl var buit. Knutr konongr segir. þetta man vera af liði Olafs konongs en eigi hann sialfr. cann vera at þar hafe siglt Harekr or Þiotto. sa hinn same karll sigldi enn um oss i Bælltis sunndi er ver þottomk tækit hafa. Harekr sigldi norðr með lannde. En þa er hann com or Ꝍyrar sunndi orte hann visu þessa. 148. Lætka ec Lunndar ekkiur le baugs at þui læia skiotum eik firir utan ꝍy ne danskar mꝍyar ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 8 iorð at ec æigi þorða ifla flaugs i hausti aflat sloðer lata fara aftr vale krafta. Sigldi siðan norðr til bua sinna. oc fann Olaf konong um varet æftir i Niðar ose. oc var þa comen norðan af Haloga lande. Ðat sama haust for Knutr konongr vestr til Englanz. oc gierðe aðr menn sina i Noreg a vit vinmala þæirra er lendir menn Olafs konongs hafðu sennt hanum. oc sendi þæim þa giafer storar. oc vinatto boð sitt. como senndi menn með þæim tiðendom aftr til Knuz konongs. at mart stormenni hafðe eiða svaret at þæir myndu Knut til konongs taca ifir Norege ef hann kꝍme i lannd. K. 28. Vm varet æftir bio Knutr konongr hær sinn vestan af Englannde. oc var þa með hanum Hacon iarll frende hans Eiriks sunr. oc þat sama var com Sigvatr skalld til Englannz oc ætlaðe færð sina til Rums. oc þa er hann spurði ætlan Knuz konongs oc Haconar. orte hann þetta. 149. Orr tegazk Olaf giorfa allt hæfir sa er fior valltan konongs dauða ma cviða Knutr oc Hacon uti hallez vorðr sem villdu varla Knutr oc iarllar dælla er fyrst a fialle fundr ef hann sialfr kꝍmsk undan. Knutr konongr mintist margra saca er hann þottezk eiga við Olaf konong. Ðesse var hin fyrsta soc at Olafr konongr toc Hacon systr sun hans oc let sværia ser eiða oc toc af hanum rikit oc rak hann or lannde. Olafr konongr hafðe oc tækit þat riki undir sik. er langa rið hafðe veret skattgillt undir Dana kononga. Olafr konongr hafðe oc hæriat a lannd Knuz konongs. Knutr konungr for með hær sinum vestan af Englannde til Danmarcar oc com i Limafiorð. oc sigldi þaðan til Noregs með .xii. .c. skipa. oc hafðe ut boðet almenning af Danmarku oc Englande. hann com liði sinu at Ogðum oc for með allum hær sinum norðr með lannde oc þingaðe við bꝍnndr. oc var hann til konongs tækinn hvar sem hann com. lette æigi færrðenne fyrr en i Niðarose. Ðar atte hann atta fylkna þing við Þrꝍnde oc var hanum þa svaret landet a Ꝍyraþingi. I fra þesse færð Knuz konongs sægir Þorarenn loftunga i cvæðe þui er hann orte um Knut konong. 150. Knutr er unnd himnum hliðnæmr með lið for mioc mikit minn vinr þinnig fꝍrðe or firðe fimr gramr Lima ut ulitinn otrhæims flota. 151. Vgðu Ægðir or bæðrs for svans sighr vana sak rammer mioc allt var gulli grams lið buit voro sion soghu slics licare. 152. Oc firir Lista liðu framm viðir hafdyr i haf hart kolsvartir lact var innan allt brim galltar suðr sæ sciðum sund Æikunda. 153. Enn firi fornan friðmenn liðu haugh Hiornaghla hraust griðfastir þa er stor firir Stað stafn klif drifu varð ꝍgileg orbꝍiðis for. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 9 Ðui nest gaf hann Hacone iarle frenda sinum allt Noregs konongs vælldi firir at raða. þæim er fyrr hafðe værit hanndtekinn af Olafe kononge. oc hafðe svaret hanum eiða. Siðan for Knutr konongr aftr til Danmarcar með hær sinum. En Olafr konongr hafðe veret a Upplanndum. meðan Knutr konongr lagðe undir sik allt með sionom. oc hafðe latet varðveita skip sin i Asloar firði. En þa er hann spurði at Knutr konongr var farenn or lannde. for Olafr konongr til skipa sinna oc sigldi norðr með lannde. oc þa er hann com firir Iaðar. la Erlingr Skialgssunr firir hanum með margar skutr oc æitt mikit langskip. skeiðena er hann hafðe att lengi. hann hafðe tækit fe til af Knuti kononge. at hallda lannde undir Hacon iarl oc beriazk i mote Olafe kononge. oc þa er hann sa sigling Olafs konongs. oc þotez vita hans vilia mælte hann við menn sina at þæir skylldu sigla æftir Olafe kononge oc bæriast við hann. En þa er Olafr konongr sa sigling Erlings mælte hann at halsa skylldi seglen. þa hafðe Erlingr Skialgssunr hæflat a skeið sinni. at æigi skylldi hon ganga hvatare en annur skip. þa mællte Erlingr. Nu lægiazk segl þæirra oc draga þæir nu undan oss slaom við allu segle a skeiðenne oc sva var gort. giek þa skeiðen skiot fram fra skutunum. Olafr konongr stæmdi firir innan Bokn oc lagðez þar i sunndet firir innan Tungr ꝍyiar þæir er sva hæita. Ða giek skeiðen norðr i sundet. finna æigi fyrr en skip læggia at þæim a bæðe borð. var þar viðtaka horð oc æigi long aðr en skeiðen ryddiz. var þar drepet hværtt barn nema Erlingr einn stoð i lyptingu. sva sægir Sigvatr. 154. Oll var Erlings fallen ungs firir norðan Tungr skeið vann skiolldungr rauða skipsokn við þrom Buknar einn stoð sonr a sinu snarr Skialgs vinum fiarre i lyptingu lengi læ trauðr skipi auðu. Ða giek Olafr konongr aftr i firir rumet. sotto þa menn hans at Erlingi en hann varðez drengilega. var manna stærkastr oc bæzt vigr i allum Norege. þa mællte konongrenn. við horfer þu mioc i dag Erlingr. Ia hærra sagðe hann. Anndverðer sculu ernir kloaz. vilið þer gefa mer grið hærra. konongrenn svaraðe. a andværðum man þer þat sia aðr en við skiliumk. þa castaðe Erlingr vapnom giek ofan i firir rumet. Olafr konongr hafðe ꝍxi litla i henndi ser. Erlingr castaðe skilldinum oc tok hialm af hofði ser. Olafr konongr stak oxarhyrnunni a kinn hanum oc mællte. merkia scal drottens svicarann hværn at noccoro. þa liop fram Aslakr Fitiaskalle. hꝍggr tvæim hondum i hafuð Erlingi. sva at fell þegar dauðr a þiliurnar. þa mælte Olafr konongr til Aslaks. hogg allra manna armastr. nu hiot þu Noreg or henndi mer. Aslakr svaraðe. þat er þa illa orðet hærra. ec hugða at ec hoggva nu Noreg i hond þer. engi hæfir iamrikr fiandmaðr þinn veret i Norege sem þesse. þa giek konongr a skip sitt oc festu æftir skeiðina i sunndinu. draga upp segl sin. oc sigldu norðr með lannde. Eggiar-Kalfr oc þæir aller brꝍðr varo þa með Olafe kononge. er Erlingr var drepenn. sva seghir i cvæðe þvi er orti Biarne Gullbrar scalld um Kalf Arna sun. 155. Vas þu þer er vigs bað costa vinræifr með Olæife kynniz kapp þitt mannum Kalfr viðr Bucn austr sialfa oðo brun i bloðe borð firir Utstæin norðann lios varð raun at ræser raðin var fra laðe. Skutna hærrenn kom þa æftir i sunndet. funnu skeiðena oc drepet af hvært barn. toco lik Erlings oc biuggu til graftar. synir Erlings oc frenndr lago i samnaðe. foro norðr æftir kononge með miklum hær. oc hvar sem tiðendi como norðr at Erlingr var dauðr. þa for iamskiot samnaðrenn et ꝍfra oc a Rugalande oc Harðulande. fecc Olafr konongr hværgi uppgangu firir boanda hær. en skipaliðet for æftir hanum. þesse visa er kiænd Olafe kononge. 156. Litt man hælldr enn hviti ramn etr af na getnom ver unnum gny gunnar glaðer i not a Iaðre sva hæfir allungis illa giek ek ræiðr af gram skeiðar iorð velldr manna morðe mit ran getet hanom. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 10 Olafr konongr for skipunum norðr a Mꝍre. spurði þa at Hacon iarl hafðe saman samnat i Þrondheimi liði miklu. oc þat með at landet var þa nalega allt unndan hanum svikit. þa giek Olafr konongr af skipum sinum þar sem hæitir Slygs fiorðr. oc for þaðan a Upplonnd. Aðr en Olafr konongr fꝍre or lannde skilldist Eggiar-Kalfr við hann. oc for norðr til bua sinna. en aller aðrer brꝍðr hans fylgðu Olafe kononge. með hanum for oc Ragnvalldr Brusa sunr. er siðan varð iarll i Orknꝍyium. Menn Haconar iarls toco skip Olafs konongs. oc þa lutaðu þæir skipstiorn með ser. Sa maðr laut at styra Skæggianum er Iocull het. oc hann orte visu þessa. 157. Laut er or Slygs en sæta sið fregn at ec cviða von erom reggs at ræinni lyr vags skipi styra þui er ystettar atte Olafr funa kleifar gramr var sialfr a sumri sigri ræntr enn digri. Ða er [.xiii. vætr varo liðnir fra Nesia orrostu for Olafr konongr or lannde. hann var austr i Neriki. oc dvaldest þar um rið með Sigtryggi faðr Ivars faður Suna faðr Karls iarls. oc þa er vara toc oc isa lꝍysti. for Olafr konongr ut i Sviðioð a funnd Onundar konongs mags sins. hann gaf Olafe kononge skip. oc for hann siðan austr i Garða riki a funnd Iaruzleifs konongs. oc fecc þar goðar viðtakr. [var þar annan vetr oc hafðe þar Magnus sun sinn með ser. hans moðer het Alvilldr. A þeirri stundu er Olafr konongr dvaldest i Garða riki foro marger vinir hans æftir hanum norðan or Norege. oc spurði hann oll tiðendi þau er gerðuz i lanndeno. þat sumar er Olafr konongr for i Austrriki. þa for Hacon iarl vestr til Englanz æftir festar mꝍy sinni. en þa er hann for vestan með langskipi com at hanum stormr veðrs. oc tyndist iarllenn oc oll skipsoknen. oc komo þessi tiðendi um haustet til Noregs. oc sama haust æftir como þau aftr til Englanz. Ðat sumar for Eggiar-Kalfr væstr til Englanz at orðsending Knuz konongs. oc aðr en hann fꝍre væstan andværðan vetrenn fecc hann þat af Knuti kononge at með þui at hann helldi upp orrastu i mote Olafe kononge ef hann cꝍme aftr i lannd oc fengi hann halldet firir hanum rikinu. þa skylldi Kalfr vera iarll ifir landeno. oc hallda af Knute kononge sem Hacon iarll hafðe halldet af Harallde Gorms syni. Sva segir Biarne Gullbrar scald. 158. Enn of iðnir manna æinka er tamr at samna skrꝍke at skilnat yckarn skiot lezt Knut um sottan þer let folld aðr fꝍret frest urðu þess vestan lið a litli stundu Lunduna gramr fundna. Æftir þetta sendu vinir Olafs konongs hanum orð at þa var landet hofðingialaust. oc baðo hann aftr fara til rikis sins. Olafr konongr skipaðez við orðsending þæirra. oc gierðe færð sina æftir iol. sætti þar æftir Magnus sun sinn til forstr með Iaruzleivi kononge. en hann sialfr oc lið hans for austan at isum um vætrenn allt til hafs. en þa er vara toc for hann ifir hafet oc sva til Sviðioðar til Onundar konongs mags sins. oc fecc hann hanum lið. oc þaðan for hann til Hælsingialanz oc var þat mikil vasfærð. foro um marker oc votn. oc baro margum staðum skip sin a herðum ser milli vatnanna oc comoz með miklu ærveðe fram. Ða er Olafr konongr var comenn or Svia velldi leitaðe hann æftir um lið sitt. oc fundust i liðinu .ix. .c. heiðinna manna. oc bað þa alla aftr fara er eigi villdu lata skirast. oc lezk æigi vilia sꝍkia lannd með heiðnum hær. oc toco þa .v. .c. manna við skyrn en .iiii. .c. hurfu aftr. Olafr konongr kom ofan a Sulo i Veradale. for þaðan ut til Stiklastaða. Þar var þa með hanum Haralldr broðer hans. oc var þa .xv. vetra gamall. Sva segir Þioðolfr. 159. Sckildiz hann oc hulde hialm setr gamall vetra tiggi tolf oc þriggia trouðr við Olaf dauðan. ## Ólafs saga helga Haraldssonar, kap. 11 Þar var oc Sigurðr biskup. Ragnvalldr Brusa sunr. Finnr Arna sunr. Þorbergr oc Arne. Kolbiorn .iiii. Arnasynir. Dagr frende konongs var æigi comenn. Ðar com i mote hanum bonda hær. Holꝍygir. Þrꝍnder. Mꝍrer. oc allt firir norðan Stað. þesser varo hofðingiar firir bondom. Kalfr Arnasunr. Harekr or Þiotto. Þorer hundr. Erlendr i Giærði. Aslakr i Finnꝍy. oc mestr lutr lændra manna firir norðan Stað. Olafr konongr mællte til Harallz broðor sins. bað hann æigi vera i orrostunni. þui at hanum þotte sem hann være æigi vapnfꝍr. Haralldr svaraðe oc cvað visu. 160. Ðora man ec þann arm veria þat er eckio munr noccot rioðom ver af ræiði rond en ec i lyt standa giengr a grepprenn ungi gunnbliðr þar er slog riða hærða menn at morðe mot a hæl firir spiotom. Ðar var orrasta horð oc mikil. þar fell Olafr hinn hælgi konongr oc mart lið hans. Biorn stallare. Kolbiorn Arnasunr en marger comozk nauðulega undan. Haralldr Sigurðar sunr var sar miok. Ragnvalldr Brusasunr Dagr Ringssunr dreifðuzk æftir þetta a ukunn lonnd. Mikill fioldi fell oc af bondom. oc marger goðer menn. æftir fall Olafs konongs var lik hans flutt ut til Kaupangs oc þar iarðat. oc urðu þa þegar margar iartegnir hvartvæggia af bloðe hans oc licame. ## Sveins saga ok Alfiva, kap. 1 (I) Ðann tima er Olafr konongr var fælldr i Þrondhæimi. kom sunnan Svæinn sunr Knuz konongs. oc Alfiva moðer hans af Danmork með miklu liði. oc for þegar norðr i land. oc lagðe undir sic allt rikit. þat er Olafr konongr hafðe att. Æinum vætri æftir fall Olafs konongs var upp tækinn licamr hans oc skrinlagðr at augnsiandum allum Þrꝍndom. at raðe Sigurðar biscups. þar varo þau oc Svæinn oc Alfiva moðer hans. Sveinn konongr hafðe haft með ser mikinn Dana hær. þar var hinn fyrsti maðr Ulfr iarll Spracalegs sunr. sem sæghir Þorarinn loftunga. 161. Ðet var dullaust at Danir gerðo dyggva for meðr doglinge þer var iall fyrst at upphafe oc sva hværr er honum fylgðe annaʀ drængr oðrum nytri. Svæinn konongr var mikill ꝍsco maðr. friðr sionom. ækki grimmhugaðr. ne agiarn. Alfiva moðer hans er callað var en rika Alfiva hon reð mest með konongenom oc mælto þat aller. at hon spillti i hværn stað oc for firir þa sok stiornen illa við lannz folket. oc sva mart illt stoð af hennar raðom i Norege. at menn iamnaðu þesso riki við Gunnilldar olld er værst hafðe veret aðr i Norege. um Alfivu olld leigðu fiskimenn sioenn. morg annr odꝍme varo þa gorr með mikilli fegirni. En lifs friðr var gefenn hværium manne utlænskum oc herlenzkum. en nalega var sem hværss mannz fe være i ufriði firir giolldum oc alagum. Ðesso olli riki Knuz konongs at æigi varo ran ne manndrap. en ækki kændu menn þat Alfivu. Knutr konongr Svæins sunr. er kallaðr var hinn gamle Knutr. var þa konongr ifir Englannde. oc hafðe þar stol sinn. var þa hans undir konongr Haralldr sun hans oc Emmu Rikarz dottor. Annar sunr hans var Svæinn konongr i Norege. þriði var kallaðr Horða-Knutr. hanum væitti fostr Ulfr iarll Spracalegs sunr. hann reð þa firir Danavælldi. Ðat var æitt sumar at Ulfr iarl for vestr til Englanz a fund Knuz konongs. Ulfr iarl oc Emma drottning gierðo rað sin a milli. oc komz drottningen at inncigli Knuz konongs. oc leto gera bref þau er iarlenn hafðe brott með ser um haustet æftir. en þa er hann com væstan stæmndi hann þing a Vebiorgum at menn skylldu til coma um allt Danavelldi. þa er sætt var þinget berr iarlenn fram inncigli Knuz konongs. oc bref þau er þar fylgðu. fær til capalinn sinn at lesa upp firir alþyðu. oc varo þar næmndir aller hinir stꝍrsto hofðingiar i Danmork. sendir Knutr konongr þæim cveðiu sina oc þar með allum Danum. Ec vil at tækinn se til konongs a Vebiarga þingi Horða-Knutr sun minn. se hanum svaret allt lanndet. at eign oc ifirsokn. þetta ærendi styrkti Ulfr iarll. talaðe um bæðe langt oc sniallt. oc sagðe hværsso þungt þat var at sitia konongs lausir iammikit land oc rikt sem þæir hafðu. Atto iamnan ofrið við Saxa oc Austr vegs menn. oc enn fyrr við Norðmenn. Sva lauk þesso þingi. at Horða-Knutr var tækinn til konongs ifir Danmork æftir brefa tilvisan oc raðe Ulfs iarls. oc reð hann þa allu rikinu. Nu koma þesse | tiðinde um varet vestr til Ænglanz. hvat Danir hofðo gort. K. 30. Nu fæʀ Knutr væstann oc til Danmerkr Nu er Knutr konongr hafðe þetta sannspurt. þa gerði hann vestann færð sina meðr myklu liðe. af Ænglande. oc kom um sumarit til Danmarcar oc kom til Sialanz i Roskeldu. þar com i mot hanum Ulfr iarl. oc um kvældit vilde konongrenn æcki við hann tala. umm morghuninn villðe konongrenn enn æcki viðr iarlinn tala oc kallaðe til sin scosvæin sinn oc bað hann ganga oc drepa iarlenn. Skosvæinn for oc þvi nest aftr kom. þa mælti konongrenn. draptu iarlenn. æighi heʀa saghðe hann. hvat bar viðr saghðe konongrenn. hann var at ottusaung. Ða mælti konongrenn viðr riddara sinn. tac sværð þitt oc gacc oc drep iarl. hann for oc fann iarlenn i kirkiu oc hio hann þeghar banahogg geck brot siðann meðr bloðoct sværðet oc hirðe ei fyʀ enn hann com inn til konongsens. þa mælti konongrenn. draptu iarlenn. drap ec hann vist. þa er væl saghðe konongrenn. K. 31. Vm dauða iarlsins ## Sveins saga ok Alfiva, kap. 2 Munkar þeir er staðenn varðveittu þenn er iarllenn var drepinn i. læsto kirkiunne oc lysti banne um allan koupstaðenn oc oll heroð þau er þangat lago undir. nu sænnde konongrenn orð til munkanna. oc bað þa taca or banne staðenn oc mennina alla. enn hann lez skula auka prouendo þæiʀa oc læggia til kirkiunnar herat mikit at ollum tækium þæim er aðr atti konongr. oc hæfir sa staðr. meðr þvi aucaz. toco þa munkar konong i sætt oc alla aðra menn firir þessa soc. K. 32. Her talar Knutr um bref sitt Bratt æftir þetta þa lysti Knutr konongr þvi. at hans bref oc innsigle hafðe tækit verit. at uvilia hans. þet er konongs nafn var meðr gevit Knuti syni hans. sænndir hann nu orð Knuti syni sinum oc Svæini Ulfs syne. komo þæir nu baðir firir gamla Knut oc fellu til fota hanum. þa sællde Horða-Knutr fæðr sinum innsigle sitt þat er konongs nafn stoð a. oc sættoz þæir þa meðr þvi at Horða-Knutr vann þess æið fæðr sinum oc meðr hanum tolf mænn hinir rikasto i Dana vællde. at hann sculldi æi hallda Dana vællde a aðra lund. enn i vald faðr sins. skulde hann vera undir konongr Gamla-Knutz. oc gaf hann meðr þvi syni sinum konongs nafn. sculde hann þa sva vera at retto konongr kallaðr. ef gamle Knutr væri æighi i Danmorco. Svæinn Ulfsson var longum i Sviþioðu firir þvi at Olafr svænske var moðor broðir hans oc hafðe hann þer mykit ivirlæti. K. 33. Hvesso Knutr konongr feʀ til Rumaborgar Enn bratt æftir þetta. for Knutr gamle væstr til Ænglanz oc com æighi siðan aftr til Danmarcar. hann gipti Gunnilde dottor sina Hæinreke keisara millda. Knutr konongr gerðe færð sina af Englande suðr um sia. toc þer staf oc skræppu. oc allir hans menn þeir er þar voro. gecc til Rums suðr. oc kom i mot hanum kæisarinn sialfr. oc fylghðe hanum allt til Rumaborghar. Knutr konongr sætti allt spitala a veghenom. oc gaf fe til staða. oc sva er sact. at hann fꝍddi alla þa menn er fe þyrftu a Rumavegh. sva at ængi þyrfti biðia er þen veg for suðr oc sunnan. Knutr konongr hafðe haft meðr ser marga hesta klyfiaða meðr gulli oc silfri. enn af fe kæisarans toc hann slict er hann þurfti. Engi maðr hæfir sa farit af danskre tungu Rumavægh. er meðr þvilicri tighn færi. kæisarinn fylghðe hanum aftr i norðanvert sitt ʀiki a þessa lunnd hæfir sact Sighvatr scald. 162. Komo fylki farlaust þæim er barr hærvigh i hugh hafanda staf ʀauf ræsær af Rums vegh suman ker kæisara clus Petruse. 163. Sva mann farr færil fetom suðr metenn hringdrifr hafa hofuð fræmstr iofur. K. 34. Her kæmr Tryggi vestan af Englande Svæinn Alfivu sun var þa konongr i Noregi þa com vestan af Englande Tryggvi sun Olafs Tryggva sunar oc Gyðu ænsku oc mælltu sumir at hann væri prestsun en æighi konongs sun. honum com i mot Svæinn konongr oc borðuz þeir fyrir norðann Iaðar. þer sem Tungunes hæitir. Tryggvi scaut tveim spiotom senn um dagenn. oc mællte sva kende minn faðir mer at messa sva hældez þvi at hann være þa likare Olafe Trygva syne. enn prestenom þar fell Tryggvi æcki afrec gerði hann meira i Noregi. K. 35. Nu eigu þau þing Svæinn oc Alfiva ## Sveins saga ok Alfiva, kap. 3 Nocoro siðar var þing fiolmennt i Niðarose var a þingino Svæinn konongr oc Alfiva moðer hans. var þar enn talat mikit vanretti bondom. oc vildi ængi hvatke iatta æða næita orðom. þa mælti Æinar þambaskælmir. sva at mioc marghir menn hæyrðu. ecki var ek vin Olafs konongs. enn þo voru Þrꝍnndir ækki þa kaupmænn. er þeir sælldu konong sinn oc tocu viðr mæri oc fyl meðr. konongr þesse kann æcke mæla. enn moðir hans vill illt æitt oc ma auc yfrit. nu umdu allir er hꝍyrðu oc logo at saghðe hvæʀ oðrum. oc þotti væl mællt. þa mælti Alfiva sætiz niðr bꝍndr oc lyði konongs ærænde. enn kuʀi ei sva længr. enn þvi nest þaghnaðo menn. Æinar þambask stoð upp oc mælti. at bꝍndr sculdu fara hæim oc hava menn ill ꝍyrinde hingat sott bæði nu oc fyʀ til fundar Alfivu. megho menn hældr hæima biða vanrettes enn sꝍkea allir i æinn stað oc lyða þer æinnar kono orðum þæir þa æighi villdu lyða konongenom Olafe er nu er sannhæilaghr. hæfir þat værit gort mykit niðings verc oc hæfir nu meðr illu ræfst er sva marct hærfilict hæfir þetta folc þolat. siðan er þetta riki com ivir folkit. sculde þet nu ɢuð vilia at þat væri scamt. oc hæfir þo nu værit yfrit lanet. gec þa Æinar af þinginu oc sva allr mughr for hæim af þæssu þingi. oc þotti þo Alfivu marct vantalat. K. 36. Nu fæʀ Svæinn konongr suðr i land Ðenn sama vetr var bæit i annat sinn at þingit sculde vera. oc vilde þa ænge maðr til þings sꝍkia. nu grunaðe vine Svæins konongs at Þrꝍnndir mynndi snuaz annat sinn a svic við konong sinn oc for af þvi Svæinn suðr i lannd. Knutr konongr hafðe sennt menn til Æggiar-Kalfs at hann skuldi lata gera hanom oxar norrenar. Kalfr svaraðe a þa lunnd. lez ængar muno hanum senda. nema fa Svæini syni hans sva marghar at hanom þꝍtti æighi scorta. ## Magnús saga góða, kap. 1 Eptir brotfærð Svæins konongs or Þrandæimi gerðo Þrondir rað a millom sin. volduz til hinir bæztu menn oc rikasto. foro or lannde voro þessir hinir fyrstu menn Æggia-Kalfr oc Æinar þamb ͛ . foro austr i Garðariki biðia Iarizlæif konong. at hann mætti fa þeim Magnus sun Olafs hins hælga. konongrenn var þess mioc trauðr ræddizt at þæir munnde svikia hann sem faður hans þa soro æiða tolf hinir bæztu menn er i þvi liðe voro. sem sæghir Biarne Gullbrarskalld. 164. Kende Kalfr til lannda kaps fusum Magnuse ollo þer at stillir iorð offect or Gorðum hafa leztu unga iofra ærfð sem til reð hværfa settiz snaʀ eftir þetta Svæin ad Danmorc æinni. þeir soro þess æið Iarizlæifi kononge. at þæir sculdu halda Magnus konong i Noreghi oc fylghia hanum af trunaðe oc styrkia hans riki. K. 38. Hær færðaz þæir austan Kalfr oc Æinar Af þesso foro þæir austan oc gærðuz þæir Kalfr oc Æinar raðgiafar Magnus konongs oc fostr fæðr. þeir voro a færð um vetrinn. alt til hafsins. oc toco þeir scip oc sigldu ivir til Sviþioðar. oc þa er þeir como til Sightuna gengo þeir af skipum oc foro sva um Sviðioð oc sva til Noreghx sem veghar falla til oc comu ofann i Þrondæimi norðr. sva saghðe Arnor iarla skald. 165. Nu hygg ec rioðanda ræiðu roghs hyrs þviat væict gnogar þægi sæims stafar sæghia sæggiom hnæitis æggia varat ællifu alla orm sætrs bati vettra hraustr þa er hærrskip glæsti Horða vinr or Gorðum. K. 39. Her sværia menn æiða syne Olafs konongs Nu þeghar er menn spurðu at sun Olafs hins hælgha konongs var cominn Magnus i Þrondæim. þa como menn til hans oc soro hanum æiða. oc iamvæl þæir er a mot hafðo verit Olafe. var þa stæfnt Ꝍyraping. como þa til menn | af allum fylkium i Þrondhæimi. var þa Magnus til konongs tækinn. oc fecc ser hirð oc skip. Ða spurði Svæinn konongr þesse tiðendi. let þegar upp skera her orfar. stefnir þing. bað ser liðs. næmndi leiðangr. sagðe nauðsyn sina. at þa hafðu Þrꝍnder tækit ser konong annan. bað bꝍndr gera rom at hans male oc svara. þa svaraðu marger bꝍndr at þæir mundu eigi at vilia sinum beriast i mote syni Olafs ens hælga. en sumir þagðu. oc þo letoz faer fara myndu með Sveini. konongren mælte. ec em bænskr mioc kann ec fatt at mæla. en ækki þarf ec at leita æftir vilia þeirra manna er sva segia at ec hꝍyri at æigi vilia beriast við Magnus. sumir þeia. en þæir vilia sem hinir. oc er oss ækki þesse hær til bardaga at telia. lauk konongr sva sinu male at hann myndi eigi beriast við Magnus konong ef hann fengi ser eigi traustari hæʀ. en þar var þa comenn. þa talaðu hofðingiar konongs dansker menn langar talr. oc como allar i einn stað niðr. oc sagðu at Norðmenn hafðu nizk a Sveini kononge. oc callaðu ekki annat rað en fara suðr aftr til Danmarcar oc ætlaz þaðan með trausti Horða-Knuz. eða faðr sins gamla Knuz. oc þat rað var tækit. for þa Svæinn konongr til Danmarcar oc moðer hans. oc aller Daner. þæir er meðr honum hafðu veret i Norege. K. 40. Vm Magnus konong hin goða (M)agnus konongr lagðe undir sic allan Noreg sva vitt sem faðer hans hafðe att. fecc landet orrostu laust oc at villd allra þegna bæðe rikra oc orikra. oc allz mugsens. oc villdu þa vera aller hælldr frialser en þola lengr ifirgang Dana. um þetta orte Arnor iarlaskalld. 166. Flyði fylkir reiði framr þioð konongs ramma stok firir auðvin okkrom arm snællz hate gellir let at Noregs niota nytr þengill gram lengi hann rak Sveinn af sinum sokn diarfr faðr arue. ## Magnús saga góða, kap. 2 Halvdan Egedius: A þessare stæmnu gerðo konongar frið. Magnus konongr sunr Olafs hins hælga. oc Horða-Knutr. [Nesta sumar æftir fecc Sveinn Alfiuu sunr banasott i Danmork. oc [þann sama vetr andaðezk gamle Knutr a Englande oc var hann iarðaðr i Vinncestr. tok þa riki æftir hann a Englande Haralldr sunr hans. en i Danmork var tækinn til konongs Harða-Knutr annaʀ sunr hans. hann hafðe usætt mikla við Magnus konong oc callaðe hann sæzk hafa i sin lonnd er at hafðe gamle Knutr faðer hans. Magnus konongr læzk eiga at hæmna a Danum. oc at upphafe a Knytlingum svikræða við faðr sinn Olaf konong. sva oc lannz ran. er gort hafðe veret þa er hann stokk or lande firir ofriki oc ufriði Knuz konongs. lezk allz þess vilia hæmna með trausti faðr sins. ens hælga Olafs konongs. oc með styrk lannz manna sinna. gerðo þa mikla skaða hvarer tvæggiu a annarra riki. þetta leiddist bæðe Danum oc Norðmannum. volduz til hinir bæztu menn af hvartvæggia liði oc leitaðu til sættar. oc var fundr til lagðr. at konongarner skylldu finnast við Elvi. þar er fyrr hafðu konongar stæmnu hafða. oc frið gort sin a milli. A þessare stæmnu gerðo konongar frið. Magnus konongr sunr Olafs hins hælga. oc Horða-Knutr. þann frið callaðu þæir veralldar frið. sa friðr skylldi standa allan alldr. svoro þa baðer konongar eiða. at hvar skylldi aðrum vera i broðor stað i allum viðrskiftum oc sa friðr skylldi standa milli rikianna. þat var oc undir skillt eiðstafenn. ef Magnus konongr andaðez barnlaus. oc lifir Horða-Knutr lengr. þa scal hann eignazt með sætt oc villd allt Noregs konongs velldi. sva var oc skilt ef Horða-Knutr andaðez barnlaus. þa scal Magnus konongr æighnaz allt riki. oc vera arftacumaðr hans rettr. sem borenn broðer hans. .xii. hinir rikastu menn af hvarotvæggia rikinu svoro æiða at þæir skylldu sætt hallda meðan nockor þæiʀa lifði. oc styrkia þann konong til rikis er lengr lifði. var þesse sætt gorr æftir þui sem þæir gamle Knutr oc Iaðvarðr gierðo a Englannde. oc skildust þa satter. Magnus konongr gerðez maðr rikr. vinsæll oc fullcomenn at vizku oc at afle fyrr en at vætratale. friðr sionom. þæir menn er vinir hafðu veret Olafs ens helga. taldu miok a hendr Þrꝍndom þæim er veret hafðu i mote Olafe kononge. oc varo til þess marger næmndir gofgir menn. var oc sagt Magnusi kononge at þat var litit rað at hann hafðe þa at borðe sinu. oc suma við trunaðar rꝍðor. oc gierðe þa sina raðgiafa. sem var Kalfr Arna sunr. Ðui nest harðnaðe konongr mioc við Þrꝍnde. for þa Kalfr or lande firir konongs reiði oc noccorer aðrer gofgir menn. sumir gulldu mikit fe. en sumir leto allar eignir sinar. þa rꝍddo bꝍndr sin a milli hvart konongr þesse man ekki hof kunna at hafa við oss. callaðuzk gort hafa þa stundum storræðe er minni sacar varo til. oc leto vera harm mikinn ef Þrꝍnder skylldu hafa værra rett en annat lannz folk. taldu mioc vera aldauða forælldra sina. þa er eigi hafðu latet lyða konongom at taca ifir log fram. oc sagðu Þrondhæim hafa veret alla æfe hafuð Noregs. en nu er gort at hærlande. varo fyrst frendr varer rikaster menn i Norege. en nu sculum ver vera þrælar konongs greifa. þessa rꝍðo hꝍyrðu vinir konongs oc ottaðuz um riki hans. giengo saman noccorer vitrir menn oc rꝍddo sin a milli um þetta mal. fysti hværr annan til at segia kononge hvat mælt var. en engi þorðe sialfr. Var þa gort rað oc þa leið. at þeir skylldu luta mann til. leto a leið fara lutfallet. var sa lutr upp tækinn er atte Sigvatr skalld. oc fylgt hafðe lengi Olafe kononge. oc var þa handgienginn Magnusi kononge. Ða orte Sigvatr flokk um Magnus konong oc er þetta þar i. 167. Hafa cvezk log nema liugi lanndhærr bꝍndr værre endr i Ulfa sundum annr en þu hezt manna. Þetta er oc þar i. 168. Giallt þu varhuga vælltir viðr þæim er nu fær heðra þiof scal hund i hofe hollda cvitt um stitta. Oc enn þetta. 169. Hværr æggiar þic hoggva hialldr giegnir buþegna ofraun er þat iofri ## Magnús saga góða, kap. 3 innan lanz at vinna engr hafðe sva ungum aðr bragningi raðet ran hygg ec reccom þinum reiðr er her konongr leiðaz. 170. Hværr æggiar þic harre heiftar strangr at ganga oft rꝍynir þu þinum þunn stal a bak malom fæst orðr skyli fyrða fengsæll vera þengill hꝍfer hitt at riufa hialldr magnaðr þer alldre. 171. Gnæyft er þat er hafðu hnꝍypta hældr oc niðr i fælda slæghit hæfir þogn a þægna þingmenn nasum stinga hætt er þet er allir ætla aðr scal við þvi raða horer menn er ec hꝍyre hot skialdunge at mote. Ðuilica kænning matte hꝍyra i þui cvæðe við konong. at hann skylldi hallda log þau er faðer hans hafðe sætt. oc sva þat hværsso hann hafðe alla menn i sætt tækit. þa er hanum var gefet konongs nafn. þo at aðr hæfði veret i mote Olafe kononge. nu með þvi at konongr var vitr maðr. ennda varo marger til at styðia kiænning Sigvaz. let konongr verða gorfa sætt annat sinni við bꝍndr. hellt lagum rettom oc firir gaf allum lanz mannum þæim er aðr hafðu við hann hatast. toco þa aller lanz menn hanum at unna oc var hann þa callaðr Magnus hinn goðe. hann com Ragnvallde Brusa syni til rikis vestr i Orknꝍyium oc gaf hanum iarls namn. oc um hans daga gierðez missætte milli Ragnvallz oc Þorfins faðurbroðor hans sem getet er i Iarla sagunum. [A setta are rikis Magnus konongs andaðezk Horða-Knutr væstr a Englannde er i þann tima var konongr bæðe ifir Englande oc Danmork .ii. vætrom aðr hafðe anndazt Haralldr broðer hans. toc þa allt riki þat Horða-Knutr. eftir anndlat Horða-Knuz a sama are var tækinn til konongs a Englande Iaðvarðr goðe sunr Aþalraðs konongs broðer Horða-Knuz. moðer þerra var Emma dotter Rikarz Ruðuiarls. Iatvarðr var tækinn til konongs pasca dag enn fyrsta. Ða er Magnus konongr spurði anndlat Horða-Knuz. sat hann i holl sinni. eftir borð stoð upp þegar oc mællte. þat viti ɢuð oc hinn hælgi Olafr konongr at ec scal eignast allt Danavelde. eða falla at aðrum coste. sva sægir Arnor iarlaskalld. 172. Afkærleg varð iofra orðgnott su er laut drottenn fylgði emnd þui er ylgiar angrtæler reð mæla at fram i gny grimmum grams undir klo ramne fus lezk falla ræser fæigr eða Danmork eiga. ## Magnús saga góða, kap. 4 Ðegar sama sumar for Magnus konongr með miklu liði af Norege suðr til Danmarcar oc com i Limafiorð. hellt siðan til Vebiarga oc var þar tækinn til konongs a Vebiarga þingi. hann for um sumaret oc skattaðe lanndet. oc stiornaðe með siðum oc lagum. sætti hofðingia ifir lanndet um vætrenn. þa er Magnus konongr hafðe eignaz Danavelldi æftir svardaga þæirra Horða-Knuz. senndi hann menn með brefom vestr til Englanz a fund Iatvarðar konongs oc var su orðsending i brefom at Magnus konongr oc Horða-Knutr hafðu svaret. at hvar þæirra skylldi taca eftir annan rikit allt. oc nu hafðe sva til boret misdauða kononganna. at Magnus konongr var ervingi allz rikisens eftir Horða-Knut. oc lezt Magnus konongr þat vilia vita af Iatvarðe hvart hann skylldi þurfa at beriaz til Englanz. eða villdi hann gera sem Daner at hallda retto sattmale. oc sagðe sina eign Englannd sem Danmork. Ða er Iatvarðr konongr hꝍyrði þessor bref. gerði hann annr i mot. hann sagðe fra þui at i bærnscu mista ec faðr mins Aþalraðs konongs er reð lannde þesso oc hans ætmenn firir hanum. oc firir ꝍsco sacar minnar tok Iatmundr broðer minn konongs nafn fyrr en ec. vissa ec oc þat log lanz þessa. þa kom her til lannz Knutr með Dana hær oc barðest til ættleifðar varrar. kom þa sva at hann varð konongr ifir Englande með Iatmundi broðr minum. litlu siðar fecc Iatmundr broðer minn bana sott. oc toc þa Knutr við allu rikinu. en þo at ec væra sunr Aþalraðs konongs oc broðer Iatmundar konongs oc sunr Emmu drotningar. þa leifða ec rikit Knuti stiupfeðr minum. oc villda ec hælldr trua a ɢuðs miscun at hann skipaðe mer þat rikit er ec væra maclegr at hafa. en eigi villda ec spilla þar til cristinna manna lifi ne salom. en þa er liðit var lif ok riki veraldar þessar Knuz konongs. komo þa i kosneng hans synir Haralldr fyrst. oc var enn sem fyrr. at ec var eignarlaus. oc af allre eign varra forælldra. oc unda ec þui meðan ɢuð villdi. oc var þat þo skom rið aðr en Haralldr andaðes. Horða-Knutr er þa reð firir Danmork er var sunr hins gamla Knuz þottez eigi vera sva mikill sem hann villdi. aðr en Knutr gerðez konongr bæðe ifir Englande oc Danmork. oc var þa sva hit fiorða sinni kononga skifti at ec het með engri nafnbot annarre en sem riddare einn hværr. oc man engi þat segia at ec þionaða værr. eða með meiru drambe. Knuti brꝍðr minum. en þæir riddarar er af engri æt varo konongborner. þa anndaðest Knutr konongr oc var þa þat rað allra hofðingia a Englannde at gefa mer konongs namn. var ec þa vigður konongs vixlu af erkibiscupi oc stol sættr. vann ec eið i vixlu minni at hallda ɢuðs rett oc lannz logh. oc dꝍyia hælldr firir rettende en þola rangan ifirgang lannz þessa. Em ec nu sva sættr firir lannd þetta af ɢuðs halfu oc lanz lagana at dꝍma hværium sinn rett. en hægna ofrið. Nu með þui Magnus konongr at þu villt taca af mer lannd þetta er mit er ætland firir þa sok at þu þyckiz oflitlar eignir hafa aðr er þu ræðr firir faðr leif þinni Noregs velldi. oc nu hævir þu eignast Dana velldi. villtu nu girnast a mitt riki. oc færr þu með hærr a hendr mer. þa er þess meiri von at ec samna engum hærr i mote. en eigi mantu konongr mega hæita a Englande. oc engi þionasta man þer þar veitt aðr en þu tynir lifi minu. K. 41. Enn um Magnus ɢoða ## Magnús saga góða, kap. 5 (Þ)a er Magnus konongr hꝍyrði þesse orðsending Iaðvarðar konongs oc hversso mikla harmung hann hafðe þolat aðr en hann yrði konongr. oc hversso dyrlegr maðr hann var. oc mikill ɢuðs vinr. lattez Magnus konongr at þesso raðe let þat vera satt at hans riki var þo yrit ef ɢuð villdi unna hanum nytia hælldr en þat æina munde viðr aukaz er hann tynde meira i staðenn. oc myclu var meira vært er hans von var til guðs. ef hann skulde drepa þuilican mann af faðr leifð sinni. þriðia sumar æftir for Magnus konongr i Noregh. oc þa er hann la i Elvi við Konongahellu. kom til hans Svæinn Ulfs sunr iarls oc Astriðar dottor Svæins tiugu skæggs. oc Sigriðar dottor Skoglar-Tosta er fyrr hafðe att Eirikr hinn sigrsæle Svia konongr. Aztrið var samfæðra við gamla Knut Engla konong. oc sammꝍðra við Olaf Svia konong. hann hafðe dvalsk um rið i Svia velldi með Onundi kononge Olafs syni frenda sinum. hann leitaðe vinatto til Magnus konongs. oc bæiddiz nocot len at hafa i riki hans. oc bauð hanum trunað sinn oc lezk gerast vilia hans maðr. sagðe hanum þat hværsso rikir hans frendr hafðu veret. en hann þa eignar laus. oc lezk hanum skylldu vera i alla staðe trunaðar maðr. En konongrenn truði fagrmæle hans. firir þui at hann sialfr var osvikall. oc truði hann orðom Sveins eftir sinum trunaðe. Magnus konongr let Svæin sværia ser eiða at skrini er helgir domar varo i. at hann skylldi vera hanum tryggr oc trur. oc allt hans riki auca i hværn stað. sva sægir Þioðolfr skalld. 173. Sialfr var austr i Ælvi Ulfs mogr oc het fagru þar reð Sveinn at sværia sinar hendr a skrini ʀeð Olafs sunr eiðum att hafa þærra sætter skæmra alldr en skylldi Skanunga gramr hanum. ## Magnús saga góða, kap. 6 Magnus konongr for þat et sama sumar aftr til Danmarcar oc dvaldest þar miok sva framan til vætrar. oc aðr en hann fꝍre af Iotlande. gaf hann Sveini Ulfs syni iarls nafn. oc sætti hann til lanz giæzlo a Iotlande at væria lond firir Saxum oc Vindum er gerðo mikinn scaða a Dana vælldi. þa mællte Einar þambar skælvir til konongs. ofiarll. ofiarll fostre. þa svaraðe konongrenn ræiðr. þat hyggi þer at ec kunna engi rað einn saman. sumt þykkia yðr ofiarlar. en sumt ekki at manna. Magnus konongr var um vætrenn i Norege. Ðann sama vætr let Svæinn iarll stefna Vebiarga þing. oc a þui þingi gaf Þorkæll gꝍysa Sveini konongs nafn um allt Dana velldi. eftir þetta samnaðe Svæinn ser liði miklu oc for ifir lanndet. oc lagðe undir sic. þa er Magnus konongr spurði þesse tiðendi bauð hann ut almenning i Norege oc fecc allmikit lið. þa hafðe Magnus konongr Visundenn er allra skipa var mest. þat hafðe att hinn hælgi Olafr konongr faðer hans. Magnus konongr for þa suðr til Danmarcar. oc þa er Sveinn spurði hversso mikinn hærr Magnus konongr hafðe trꝍystizk hann æigi sinu liði at leggia til barðaga við Magnus konong. oc hellt undan austr i Svia velldi a fund Onundar konongs frenda sins. Magnus konongr for með liði sinu suðr til Iotlanz oc gieck allt folk undir hann. let hann drepa marga menn. sumir flyðu oðol sin. en sumir lꝍystu sik með fe. þæir er aðr hafðu undir Svein giengit. þa senndi Magnus konongr hæim hærr sinn i Noreg. en hann sigldi sinu liði suðr til Vinlanz. at vinna aftr iarls riki þat er Dana konongr hafðe att at Iome. i þæirri færð vann hann Iomsborg. A þui sama sumri sigldi hann aftr til Danmarcar oc hitti firir Re a Vestlande vikinga barðez við þa oc fecc sigr. Ðat sama haust var Magnus konongr staddr a Iotlande. oc spurði at Vinnda hærr gerðez a hændr hanum. hann senndi þegar boð um riki sitt oc for i mote þæim nott oc dag. sem mest matte hann. þui at Vinndr brendu allt þar sem þæir foro. kom Magnus konongr i mote þæim firir norðan Heiðabꝍ. oc var eigi minni liðs munr en .lx. heiðingia varo um einn cristinn mann. var þa illr kurr i Danum oc sagðu at konongr villdi coma þæim i ofꝍro. Norðmannum þotte oc sinn lutr illr at fara i sva mikinn lifshasca oc veria land Dana. þar sem aðr hafðu Daner veret i svikræðom við konong. þa er hann for or Danmork. nu þotte konongenom illa hormung oc ræzla liðs sins. sagðe þo at eigi villdi hann flyia lond sin firir heiðnum mannum. ef hann fengi noccot lið af mannum sinum. eða af lanz hærr. sagðe sva. með þui at hann var konongr i Danmork sem i Norege. þa villdi hann veria Danmorc odde oc eggiu þo at kristnir menn villdu hæria en holfu hælldr firir hæiðnum hær. at eigi være kristnir menn undir vallde hæiðinna manna. þann tima com til hans magr hans Otte hærtoge af Brunsvik með liði sinu. oc fysti hann konongenn til at beriast. oc varð konongrenn þui feginn. oc mest firir þui at hann hafðe aðr raðet at flyia eigi firir hæiðingium. K. 42. Her birtiz hinn hælgi Olafr konongr Magnuse kononge syni sinum a Iotlannde ## Magnús saga góða, kap. 7 Um nottena æftir lago þæir Magnus konongr undir skiolldum sinum a Lyrskogsheiði. þui at þar var þa hærs von. oc sofnaðe Magnus konongr. oc vitraðezk hanum Olafr hinn hælgi faðer hans. oc mællte. statt upp oc fylk liði þinu. yrit lið hæfir þu at beriast við heiðna menn. ec man coma at beriast með þer. oc þa er þu hꝍyrir at ec læt blasa luðri minum. scaltu fara til bardaga. þa vaknaðe konongrenn oc sagðe draum sinn ollum hær sinum. oc mego þer þat til sannz vita at hinn hælgi Olafr konongr man beriast með oss. litlu siðar hꝍyrðu þæir aller upp i loptet sem klukku ringði. oc þottozk aller Norðmenn kenna lioðet at Gloð ringði norðr i Niðarose. Nu huggaðust aller við þessa iartegn. sva at engi rꝍddez hvart er foro firir þæim marger eða faer. Ðui nest sa þæir oc hvar Vinnda hær for. þa for Magnus konongr or bryniu sinni oc var lifðar laus oc i silki skyrtu. hafðe i hændi ser Hæl ꝍxi þa er faðer hans hafðe att. bæið konongrenn þa ækki annars. þui at hann com fyrstr manna i mote hærrenom. en hann hio a baðar hendr ser. þetta var Mikaels messo æftan. litla rið var aðr barzt en Vinndr flyðu. en kristnir menn raco flottann. oc dræifðuz æftir sem mugrenn sotte undan. fell sva þiukt valrenn at rost leiðar var sva at engi maðr naðe fꝍte milli bukanna. oc hværr bækkr stæmndist oc naðo eigi veg sinum. en engi maðr veit manntal hvat fell af hæiðnum mannum. sva sægir Þioðolfr skalld. 174. Hygg ec i hundraðs flokke Harallz broðor sun stoðo ʀamn vissi ser hvassast hungr bann framast manna vitt la Vinnda flotte var þar er Magnus barðezk hoggvinn valr at hylia heiði rastar breiða. Ðesse orrasta hæfir agætast verit a Norðrlonndum af mannfalle oc mest af þæirri sok er sva miklar iartegnir gerðuzk af hinum hælga Olafe kononge. at iamlitit lið sigraðezk við sva mikinn hærr. oc leto engan mann af sinu liði. en konongrenn sialfr gieck undir vopn heiðinna manna lifðar laus oc hio uvini sina. oc engi þorðe i mote hanum vopn at bera sem sagðe Arnor iarlaskalld. 175. Oð með ꝍxi breiða odæsenn fram ræser varð um hilmi Horða hiorði ne oc varp bryniu þa er of scaft enn skifti skapvorðr himins iorðu hel klauf hausa folva hendr tvær iofr spenndi. Magnus konongr var um vætrenn a Iotlannde þa kom Svæinn Ulfssonr með hær sinn i Danmork hellt suðr a fund Magnus konongs. funnuzk firir sunnan Aros a Iotlannde. en þat var litlu firir iol. var su skomm orrasta þui at Sveinn hafðe lið minna. fecc Magnus konongr sigr. en Svæinn flyði oc var meste lutr liðs hans drepenn. en hann for til Sviðioðar. sva sægir Þioðolfr. 176. Flyði iarll af auðu otvinn skipi sinu morð þar Magnus gerðe meinfꝍrt þaðan Sveini rauð hær konongr rioða neitis ægg i svæita sprænde bloð a bryndan brand va gramr til lannda. Her visar til meðr sannendum at Magnus konongr oc hans menn kallaðo Svæin iarl. þo at sialfr callaðe hann sec konong oc hans vinir. Vm sumaret eftir com Svæinn enn til Danmarcar með hærskipum. þa com Magnus konongr i mote hanum við Skanꝍy. funnuz þar sem heitir Hælganes. lagðu saman skipum at bæriast silla um cvælldet. stoð orrastan um alla nottena. oc lauk sva at Svæinn flyði. komsk a land upp oc aller þæir er lifet þago. leto oll skipen oc þo mestan lut liðsens. sva sægir Arnor. 177. Uitt hæfir hꝍyt at heiti Hælganes þar er elgi vags menn viða fræge varg teitir rauð margan rekr andrt bað rannder regn buss saman leggia rogs skya hellt rygiar regne haust nott giognum. 178. Skeiðr tokt Biarnar broðer balldr Skæningum allar þioð rere þæirrar tiðar þingat gramr með ringum. Sveinn flyði þa upp aftr a Gautland a fund Svia konongs. en Magnus konongr giecc þa upp a Skanꝍy með liði sinu. barðez við bꝍndr. oc drap þar marga uvini sina. sem sægir Arnor iarla skalld. 179. Uppgangu vann yngvi arflogande gnoga gerðe hylmir Horða hiorðꝍy a Skanꝍyu. Ða for hann suðr i Falstr. sem Arnor sægir. 180. Svik reð eigi ekklo Allvalldr Danum gallda ## Magnús saga góða, kap. 8 let fullhugaðr falla Falstr byggia lið tiggi. Ða vendi hann aftr lagðezk við Fion oc veitti þar hernað. drap þar marga menn. þa er landet hafðu svikit undan hanum. sva sægir Arnor. 181. Nest rauð fran a Fione folld sotte gramr drottar rans gallt hærr firir hanom ringsærks lituðr merki minntiz olld hværr annar iafn þarf blam ramne snart gat hilmir hiarta hær skylldir tog fylldi. Her visar til þess at Magnus konongr var hit næsta var eftir tvitugr at alldre. [a þui sumri er liðnir varo fra falle ens hælga Olafs konongs .xvi. vetr. þa la Magnus konongr liði sinu við Skane. hafðe hann veret konongr .x. vætr. en .v. vætr af þæim hafðe hann veret konongr bæðe ifir Norege oc Danmorku. þa com til hans Haralldr sunr Sigurðar syrar oc Asto dottor Guðbranz broðer hins hælga Olafs konongs. faðer Sigurðar syrar var Halfðan sonr Sigurðar risa. hann var sunr Harallz ens harfagra. þesser langfæðr .iii. varo hæraðs konongar a Upplondum. Haralldr Sigurðar sunr halðe .iii. langskip oc þat er hann styrði sialfr. þar var ifir þessconar segl. at þat var pell gullskotet. oc lagt tvevallt firir. þuiat hvarger skylldu þæir er aftr være eða framme sia hit ofægra a pellunum. A þui skipi varo dreka hafuð oc oll gulli buin. oc sva er sagt at ekki skip eitt man þat veret hafa a Norðrlondum er iammikit gull man a hafa veret eða dyrleger steinar. eða pell. eða margs konar aðrar gersimar. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 1 (Þ)ᴀ er Olafr hinn hælgi konongr hafðe fallet a Stiklastaðum. foro þæir or lannde Haralldr broðer hans oc Ragnvalldr Brusasunr. oc mart manna með þæim. oc komo um vætren andværðan austr i Holmgarð. a fund Iarizleifs konongs. oc hann toc væl við þæim. sem sægir Valgarðr a Velli er orte um Haralld. 182. Milldingar streytu um mækes munn er lez af gunni hollz vannt rafn of fylldan ræss þaut vargr i ase en gramr ne ec fra fræmra frið skerði þer verða austr vartu aret nesta orðuglynndr i Garðum. Iarizleifr konongr hafðe iamnan haft með ser Norðmenn oc svænska menn. en þa var anndaðr Ragnvalldr iarll Ulfs sonr. en þat riki hafðe tekit Eilifur iarll. hann hafðe oc marga Norðmenn með ser oc gaf þæim mala. sa iarlldomr var væittr til þess at iarlenn skylldi veria riki konongs firir heiðnum mannum. Iarizleifr konongr setti Haralld annan hofðingia ifir hærlið sit. oc gaf mala allum hans mannum. sem sægir Þioðolfr skalld. 183. Eitt hafðez at Eilifr þar er sat hofðingiar tvæir avallt fylgðu þæir. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 2 Ðar dvaldezk Haralldr langa rið oc atte margar orrostr. oc var Iarizleifr allvæl við hann. þa fystiz Haralldr at fara ut til Miklagarðs. nu byriaðe hann færð sina oc mikit Norðmanna lið með hanum. for alla leið þar til er hann com til Miklagarz. þa reð Miklagarðe Zoe drotning en rika er styrt hafðe Miklagarz riki með .vij. stolkonongom. oc reð með henni þa sa maðr. er het Mikael Katalaktus. þa beiddiz Haralldr af stolkonongenom oc af drottningu at hann villdi þar ganga a mala gull oc aller hans menn. oc var hanum þui iattat. oc sagt þæim at þæir skylldu aller a galeiðir fara. þa styrði hærr Girkia konongs Georgius frendi drottningarennar. þann callaðu Norðmenn Gyrgi. en þa er þæir como ut i Girklanz ꝍyiar. for Haralldr oftlega brott fra hærrenom með sinum mannum. oc leitaðu ser fefanga. oc flester aller Væringiar fylgðu hanum. hann lagðe sva hvært sinn til orrastu hvert er var til skipa eða kastala at leggia eða a land at ganga. at annat hvart skylldi falla með allu liðinu eða sigr fa. en þa er hann var með allum hærrenom. let hann sina menn iamnan firsta vera. sva bar at eitt hvært sinni at þæir setto landtiolld sin. þa toc Haralldr með sinu liði tialdstað þann er ifir var uppi aðrum tialldum. þa com til hofðingi Girkia liðs oc bað Væringia flytia tiolld sin a brott. oc let Girki þar tiallda skylldu. Haralldr svaraðe. oc let þat engan rett Væringia vera at flytiaz i dalverpi undir fꝍtr Girkium. en Gyrgir sagðe at hann sialfr skylldi fyrst sætia sitt tialld en uti fra allt lið hans. þa svaraðe Haralldr. ef þu ert hærtoge ifir hær Gyrkia konongs. þa em ec hærtoge ifir Væringium. þa villdu hvarer tvæggiu nꝍyta vapna sinna. þa como til vitrir menn oc baðo at þæir skylldu sættaz oc gera sem iamnast meðal sin. oc baðo þa luta um hvarer fyrri skylldu tiallda. Girkir eða Væringiar. eða fyrr riða eða roa. eða til hamnar leggia. þa varo lutir gorfir. oc marcaðe hvarr sinn lut hærtogenn. þa mællte Haralldr við Gyrgi. lat sia hvat marc a þinum lut er at vit markem eigi a æinn vegh baðer. Gyrgir syndi lut sinn. þa marcaðe Haralldr lut sinn sva lict at æigi matte kænna hvar var. oc castaðu baðom i skaut hærtoganum. oc toc Haralldr til lutanna oc mællte sva er hann toc til. Ðesse scal fyrri tiallda. fyrri riða. fyrri roa. fyrri til hafnar leggia. leit a lutenn oc mællte. þetta er var lutr Væringia. flꝍygir ut lutenom a sioenn er þar var nær. þa mælte Gyrgir. hvi lezto mec æigi sia lutenn. Haralldr svaraðe. ef þu sat eigi þann er ec toc upp. se þann er æftir liggr. hvart þit mark er a þeim eða eigi. þa var lutrenn kændr oc var þar a marc Gyrgis. i þuilicum viðr skiftum fanz hversso framgiarn Haralldr var. oc aburðarsamr. Nu foro þæir um sumaret oc hæriaðu. toco þa Væringiar þat at tala at myklu myndi þat bætr fara ef Haralldr reðe einn saman firir liðinu oc sagðu Gyrgi engan lut vinna til frægðar þegar hann reð einn firir. hann sagðe i mot. at Væringiar villdu ækki veita hanum þionastu sina. oc bað þa fara i annan stað. oc lezk þa myndu vinna þuilikt. er hann mætte. þa for Haralldr ifra hanum. oc með hanum Væringiar oc aller Latinumenn. en Gyrgir for með Girkia hær. syndist þa hvat hvarer matto. fecc Haralldr iamnan sigr oc fe mikit en Gyrgir for hæim til Miklagarz. nema þat lið er ser villdi fear afla. oc foro þæir til Harallz oc hafðu hann hofðingia ivir ser. þa for Haralldr með hær sinn væstr til Affrica. efldist miok at liði i velldi þui er liggr undir Affrica. þat er mællt eftir sagu sialfs hans at hann tꝍke þar attatigu borga. sumar varo gefnar i valld hans. sumar braut hann eða brenndi. sva sagðe Þioðolfr. 184. Tigu mat tekna segia tandrauðs a Serklande ꝍngr heiti ser atta ormtorgs hatoðr borga aðr hær skorðoðr harðan hilldar leik undir skilldi Særkium hætr i slettre Sikilꝍyiu giek hꝍyia. Sva sagðe Hugi Bryndꝍla skalld. 185. Brauztu undir Mikial mætan magom heim sem fragom sunr Buðla bauð sinum sonn lond Haralldr ronndu. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 3 Hær sægir þat at þa var Mikiall konongr i þann tima. Haralldr dvaldezk marga vætr i Affrica. fecc þar gull mikit oc alls konar dyrðlega gripi oc steina mæta. en fe þat allt sem hann fecc oc æigi þurfti hann til nꝍyzlu við lið sitt. senndi hann með trunaðarmannum sinum norðr i Holmgarð i valld oc giæzlo Iarizleifs konongs. dro þar saman mikit fe sem liklegt var. er hann hæriaðe þann luta heimsins er auðgaztr var at gulli oc silfri. oc sva mikit sem hann gerðe at oc aðan var i fra sagt. at hann eignaðez attatigu borga. hann barðez við sialfan konongen i Affrica oc sigraðest oc eignaðest viða hans velldi. sem Þioðolfr skalld sægir. 186. Dolglioss hæfir dase darrlatr staðet fiarre endr en elmi Rinndar omynda tok skyndir var at Affrica iofri Annars mꝍy firir hanom hagl falldenne at hallda lyði samt ne lyðum. Ða hellt Haralldr hærrenom til Sikilꝍyiar. oc vann þar borg eina með þæma hætte at fuglarar hans toco með limi smafugla þa er reiðraðuzk i borgenne. oc flugu um daga i skoga at taca ser fꝍzlo. oc let Haralldr binnda a bak fuglunum lokars spono af tyrui tre. oc stꝍpa a vaxe oc brennu steini. siðan flugu fuglarner aller sænn i borgena til unga sinna. þa laust elldinum af fuglunum. þo at hværr bære litla byrði ellzens. þa kvæiktiz þo þar af husen er rꝍyrþogt varo. oc logaðe siðan huært hus af oðru oc siðan oll borgen. giek þa ut folket með litilæte. bað ser þa myscunnar með ahyggiu oc ræzlo. þæir er drembilega oc neisulega hafðu aðr mællt við Haralld. Aðra borg vann hann með þæma hætte. at hann let segia i borgena at hofðingi hærs Girkia konongs være anndaðr oc beiddiz at grafa lik hans i borgenne. oc heto at væria til miklu fe sem siðr var til firir sal rikra manna. þesse borg var sva stærk at engi von var at hon myndi vapnom sott værða. en er borgar menn hꝍyrðu sagt anndlat Harallz. oc þæir er kirkiur varðveittu villdu giarna þiggia gullet þo at vikingar villdu gefa þæim. bauð hværr til sinnar kirkiu at fara skylldi. hugðuz þa myndu upp taca gull oc silfr oc aðra dyrðlega luti. giengo i mote likinu i borgarlið. baro ut crossa oc hælga doma oc skryddust fagrlega. vikingar baro kistuna hatt oc var tialldat ifir purpura pelli. en menn þæir er fylgðu likinu varo i silkiklæðom. oc hattu siða oc undir hialma oc bryniur. oc þa er þeir como i mitt borgharliðit þa fælldu þæir niðr kistuna um þvært liðet. Ða bles luðr svæinn Harallz. oc var aðr allr hærrenn vapnaðr. skutu upp mærkium oc runnu til borgarennar. en Haralldr hafðe boret sialfr kistuna. bra þa Haralldr sværði oc sva menn hans aller .xii. er giengit hafðu með kistunni. liopo upp i liðet. oc drapo þar marga menn. er vapnlausir stoðo firir. þar varð sarr Halldor Snorra sunr hoggvinn i annlet. Aller varo þeir noccot sarer. oc mest af griote er kastat var at þæim or turrnenom. Haralldr vann þa borg. oc toc þat af fe er hann villdi. eignaðe siðan Girkia kononge borgena. marga staðe vann hann i þesso lannde. undir valld Girkia konongs. aðr en hann kꝍme aftr til Miklagarðz. Litlu siðar gerðe hann færð sina ut af Miklagarðe með hær til Iorsala. oc þa er kom til Iorsala var landet allt upp gefet i valld hans. sva sægir Stufr er hꝍyrt hafðe Haralld fra þessom tiðendum sægia. 187. For ofruginn ꝍfre eggdiarfr undir sik leggia folld var viga vallde virk Iorsala oc Girkium oc með ꝍrno riki obrunnin com gunnar heimil iorð und herðe Harallz ond ofar lanndum. Her sægir fra þui at þetta lannd com obrunnit oc ohæriat i valld Harallz. for þa ut til Iorðanar oc laugaðe sik. sva sem hattr var palmara. hann varðe til grafar drottens vars. oc crossens hælga oc annarra hælga doma i Iorsalalande. Gaf þæim þar til sva mikit fe i gulli oc silfri at engi vissi marca tal at. oc hann friðaðe vegenn allt ut til Iorðanar. oc drap þar raufara oc annat folk þat er ofrið gerðe sem Stufr sægir. 188. Stoðo rað af ræiði rann þat svicamannum Egða grams a ymsi orð Iorðanar borðe en firir afgerð sanna ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 4 illa gat fra stilli þioð fecc visan vaða vist um alldr með Cristi. Eftir þetta for hann aftr til Miklagarðz. oc þui nest gierðest osætte af drottningu Zoe til Harallz. var su soken fyrsta gefinn Haralde. at hann hafðe gull þat er atte Girkia konongr. oc eigi upp greitt sem log stoðo til. oc hafðe sialfr meira af eignaz en konongr hafðe veitt hanum. sagðu sva at a þeirri stundu er hann var ifir konongs hær. hafðe ekki gull comet af galeiðum. Annr soc var su at Zoe drotning kiændi Harallde. at hann tiðcaðest Mariu sonar dottor hennar. Haralldr bað hennar oc fecc eigi. Ðat sægia menn þeir er veret hafa i Miklagarðe. at Væringiar minnaz sva frasagnar. at Zoe drotning villdi siolf hafa Haralld. Zoe drotning oc Munakus keisare leto taca Haralld oc leiða bundinn til myrkvastofo. oc .ii. menn með hanum. Ulf er siðan var stallare hans. oc Halldor Snorrason. oc ner myrkva stofonne a stræteno syndist hanum hinn hælgi Olafr konongr var þar siðan gorr kapella hinum hælga Olafe kononge oc stændr su kapella enn. oc þa var þæim runndit i dyflizuna. Nesto nott eftir com ekkia ein oc opnaðe dyflizuna. þat er turn einn oc openn ofan. oc er nu callat Harallz dyfliza. Tva þionastu menn hafðe su kona með ser. leto þau siga ofan snꝍre oc drogo Haralld upp. oc þa er með hanum varo. þesse kono hafðe hinn hælgi Olafr vunnit bot. oc hafðe hann vitrazk henni at hon skylldi lꝍysa broðor hans. þa for Haralldr þegar til Væringia skiftar. sva calla þæir þa garða er þeir ero i. en er hann com þar. bað hann þa upp standa oc taca vopn sin. oc giengo siðan til konongs palata. þar er hann svaf. oc drapo noccora Væringia er vorð helldo ifir kononge. toco konongenn sialfan oc stungu ut bæðe augun hans. sva sægir Þorarenn i drapo sinni. 189. Naðe giỏr en gloðom Griklanz iofr hannda stolþengill giecc strangu steinblindr aðal meini. Sva sæghir oc Þioðolfr. 190. Stolþængils bauð stinga styriolld var þa byriað ꝍyðr oughum bæðe ut hæiðingia sutar. Valgarðr sægir fra drape varðmanna. 191. Helmingi bauð þu hanga hilmis kundr af stundu skift hafe þer sva at eftir ero Væringiar færre. I morgum kvæðom Harallz er getet þessa storvirkis. oc æighi er at gera orð i hia þvi. nema sialfan Girkia konong blinndaðe hann. næmna matte greifa noccon eða hærtoga. en i allum cvæðom Harallz sægir a æina lund at þetta var sialfr stolkonongr. A þeirri samu nott toc hann holl þa er inni var iungfrua Maʀia oc hafðe hana með ser. toco siðan .ii. galeiðr oc rero inn i Sæviðarsund. þar varo ifir sundet iarnrekændr. þa mælte Haralldr. at skipast skylldi til ara a hvarre tvæggiu galeiðenne. en þæir aller er eigi þurftu at roa. skylldu laupa aftr a hvarre tveggiu galeiðenne. oc hafa hværr huðfat sitt i fange. oc rænndu sva galeiðarnar upp a iarnen. en þegar er festi oc af toc skriðenn bað hann þa laupa fram i. þa stꝍyfti galeiðenne fram af iarnom þæirri er Haralldr var a. en su annr er hann var eigi a. sprakk er reið a iarnonom. oc tyndist þar mart af. en sumt var tækit af sunndi. með þesso komsk Haralldr braut or Miklagarðe oc for sva inn i Svarta haf. oc aðr en hann sigldi i hafet setti hann upp a land ungu fru Maʀiu oc fecc henni gott faru nꝍyti aftr til Miklagarz. oc bað hana segia Zoe drotningu at Harallde þotte sem hon hæfði litit valld þa a hanum. eða hvart er hennar riki myndi noccot þa firir standa at hann fenge ungu fru Maʀiu ef hann villdi. þa sigldi hann norðr i Ellepallta. for þaðan aftr um Austrriki. i þessom færðum orte Haralldr gamanvisur oc ero .xvi. oc eitt niðrlag at allum. þesse er einn. 192. Sneið firir Sikilꝍy viða suð varom þa pruðir bryn skræið væl til vanar vengis hiortr undir drengium vætte ek miðr at motte myni enn þinnig nenna þo lætr Gierðr i Garðum gullrings við mer skolla. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 5 Þui veik hann til Ellisifiar dottor Iarizleifs konongs. Haralldr for til Holmgarðs a fund Iarizleifs konongs oc fecc þar goðar viðtacr. toc þa til sin gullet mikla er hann hafðe aðr sennt firir ser utan or Miklagarðe. aðr en Haralldr fꝍre or Garðum austan. gifti Iarizleifr hanum dottor sina. er het Elizabeth. en Norðmenn callaðu Ellisif. Ðat sægir Stufur hinn blinndi. 193. Mægð gat eðlingr eiga ognar milldr þa er villdi. gullz toc gauta spialle gnogt oc bragnings dottor. At vare byriar hann færð sina austan or Holmgarðe. oc for með .iii. skip til Sviðioðar. Sva sæghir Valgarðr. 194. Skauzt þu und farm enn friðsta fram veitiz þer bæiti farðir gull or Gorðum grunlaust Haraldr austan styrðir hvatt i horðum hugdyggr iofur glyggvæ sattu þar er sædrif letti Sightun enn scip nighðu. oc funnuz þæir þa Svæinn Ulfs sunr oc Haralldr. þeir varo magar. þui at Ellisif er Haʀalldr atte var dotter Ingigierðar Olafsdottor hins svænska. hans systir var Aztrið moðer Sveins Ulfssonar. Litlu aðr hafðe Svæinn flyit af Danmorc firir Magnusi kononge. þa bæiddiz Svæinn sambanz við Haʀalld um vanðræðe þæirra Magnus konongs. oc teðe hanum at Magnus konongr sat ifir hvarstvæggia þeirra riki. Haʀalldr svaraðe a þa lunnd at eigi villdi hann synia Svæini sinnar vinatto. en þo vil ec fyrr hitta Magnus konong frenda minn en ovingast við hann. eða hylla sik fiandmannum hans. for Haralldr þa til Danmarcar sem her sægir. 195. Eik slong undir þer yngui ognbliðr i haf siðan rett varð yðr um ætlat oðal fra Sviðioðo hynd bar rif þar er renndo rett a stag firir sletta skeiðr en skælgðut bruðir Scan ꝍy Danum nanar. K. 44. Her fundust þeir frendr Magnus konongr oc Haralldr (Þ)ᴀ urðu þau tiðendi er aðr var til visat. at þeir funnuz Magnus konongr oc Haʀalldr faðr broðer hans. toco tal a millum sin. oc spurði Haʀalldr hværsso Magnus konongr villdi iamna rikit milli þeirra. en Magnus konongr lezk vilia gera eftir raðe stormennis sins. oc hermanna sinna eða lanzmanna. Ða varo tilheimtir rikismenn oc raðgiafar konongsens oc let Magnus konongr uppbera firir þa hværss Haralldr beiddist. Ða svaraðe Einar þambarskælvir. oc let fiarre Haʀalld verit hafa þa er þæir vunnu lanndet af Knytlingum oc ecki fysumk ver at tviskiftaz milli kononga. havum ver oc iamnan æinum senn þionat. oc sva man enn væra meðan Magnus konongr hæfir valld sitt. þesso samþyktuz aller rikismenn þo at sina læið hꝍfe hværr sitt mal kom þo i einn stað niðr at þæir villdu hava Magnus einn konong ifir ser. for við þat Haralldr a brott. oc þottez fa enga sꝍmnd af frenda sinum. veik þa aftr til Sviðioðar oc stæmdi a fund við Svein. gerðo felag sitt a þa lund. at Haralldr lagðe Noreg til en Sveinn Danavelldi. oc skylldu þæir baðir vinna bæðe lond af Magnusi kononge eflðuz at liði oc foro viða um Siolond. oc Fion. brenna oc hæria. oc toco folk mikit. sem sægir Valgarðr. 196. Haʀalldr gorfa leztu heriat nyggr þu andscotum tyggi hvatr rann vargr at vitia valfallz Selunnd alla giecc a Fion en fecc at fiolmennr konongr hialmum brast rikulega ristin rit erveðe litit. 197. Brann i bꝍ firir sunnan biartr elldr Roskelldu ronn let raser nenninn rꝍyk væl ofan fella lago lanz menn gnogner lo hel sonum frælsi drosk harmvesallt hyski liott til skogs a flotta. 198. Dvoldum daprt of skilda drifu þæir er eftir lifðu ferð en fengin urðu fogr sprund Daner unndan lass hellt liki drosar leið fyrir yðr til skeiða bitu fikula fiotiar flioð mart harund biartra. Ða er Haralldr oc Sveinn hafðu vunnit þuilikt sem her visar til. skiftu þæir liði. sigldi Haʀalldr utleiðis til Noregs. sem Valgarðr sægir. 199. Inn var i sem brynni iðlikt sia miðian elldr þa er yðrum hellduð orms munn skipum sunnan skeið bar skolltenn rauða skein af gulli reinu dreke for dagleið mikla dufu braut undir hufi. 200. Ræðr þu en ræser ꝍðre ristr alldum sio kalldan sveit ter sinum drottne ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 6 snioll Norege allum. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, avsnitt 7 Her sægir hværsso Haralldr kom til Noregs. fra þui er hann for or lande ut til Miklagarz. Ða er hann com i Vikena. giecc hann af skipum sinum oc for a Upplond til oðala sinna sem faðer hans hafðe riki haft. oc beiddist at bꝍndr skylldu gefa hanum konongs nafn eftir þui sem hann var borenn til. þat þorðe engi maðr at gera firir riki Magnus konongs at lata heita annan mann konong i lande at hanum lifanda. þa for Haralldr norðr i Guðbranz dala atte þar þing. oc beiddiz þar konongs nafns. Ðar var til einn maðr af bondom er þat gierðe Þorer a Steig. er siðan var mikill hofðingi. þa var hann .xv. vetra er hann gaf Harallde konongs nafn fyrst i Norege. Haʀalldr konongr gaf hanum þegar i stað masur bolla. gyrðan meðr silfri. oc ifir kilpr gylltr. oc var bollenn fullr af brendo silfri. hann gaf hanum oc .ii. gullringa oc stoðo baðer saman mork. oc þar með skikkju sina. þa er i var brunn purpuri. het hanum oc miklum metnaðe ef hann yrðe raðande rikisins. þa for Haʀalldr konongr með flokke um Upplond. var þa callaðr konongr af bondom. Sveinn for þa oc með hærskipum um Smalond i Dana velldi. oll þesse tiðendi er nu var i fra sact spurði Magnus konongr. oc með raðe allra hofðingia. snere hann hærenom til Noregs. oc villdi þat land fyrst veria. hann com i Vikena oc spurði at Haralldr konongr for ofan i mote hanum með liði. Nu como við beggia vinir oc frendr. oc baro sættar boð i millum. kom sva at þeir frendr skilldu finnast i griðum. oc var þa stæfnd veizla rik þar sem Akr hæitir. skylldi Magnus konongr veita Haʀallde .iii. daga oc .lx. manna meðr hanum. hinn fyrsta dag er konongr veitti oc siðan er borð varo upptækin. þa giengr Magnus konongr ut or stofunne. oc litlu siðar com hann inn aftr giengo menn firir hanum oc æftir með storom byrðum. menn Harallz skipaðu annan pallenn. þa giecc Magnus konongr at yzta manne. oc gaf þæim sværð gott. aðrum skiolld. þriðia kyrtil. þui nest klæðe. eða gull eða vopn. þæim stꝍrre er tignare varo. Siðan com hann firir Haʀalld frenda sinn. oc hafðe i hendi ser .ii. rꝍyrteina fagra oc mællte. frende hvarn teinen vilið þer þiggia af oss at giof. þa svaraðe Haʀalldr. þann er oss er nærre. þa mælte Magnus konongr með þessom rꝍyrsprota gefom ver yðr halft Noregs velldi. með allum skattum oc skylldum oc allre eign. með þessom formala at þu skallt vera iamnrettr konongr i allum staðum sem ec. En þa er ver erom aller saman skal ec vera firir maðr i allre heilsan oc þionastu. oc sæte. en ef .iii. ero tignir menn. skulum ver i miðiu sitia. Uer skulum hafa konongs læge oc konongs bryggiu. þer skuluð oc styrkia oc styðia vart velldi firir þat at ver hofom gort yðr þann mann i Norege er ver hugðum at eigi skylldi vera meðan varr hauss være firir ofan molld. þa stoð Haʀalldr upp oc þaccaðe væl frenda sinum sꝍmd oc goða giof. oc varo þa aller kater. at liðnum þeim .iii. dagum hæfir Haʀalldr konongr veizlu buna með allu liði sinu. bauð til Magnusi kononge með .lx. manna. oc veitti af kappe miklu. En fyrsta dag sinnar veizlu valde Haraldr giafar allum Magnus konongs mannum. oc kom þar þa inn margr fasenn gripur. er siðan var gefenn. þa er allum var gefet nema Magnusi kononge. þa let Haʀalldr taca stola tva. hann sættiz a annan. oc bað Magnus konong sitia a aðrum. þa varo bornar inn i stofuna margar taskr storar. oc bræitt niðr i halminn klæðe. oc let Haralldr konongr þa upp luca fehirzlunum oc mælte til Magnus konongs. þer veittuð oss fyrra dags mikit riki er þer hafðuð aðr vunnit með sꝍmd af ovinum yðrum oc varom. oc tocoð oss til samlags með yðr. oc var þat væl gort oc somasamlega við oss. nu er her i annan stað at sia. Uer hafum veret i utlandum oc stundum i noccorom mannhættom. aðr en ver hafum samnat þesso gulli. en nu skulum ver skifta i tva staðe. skulu þer frende eiga halft gullet með þui at þer vilið at ver eigim halft landet með yðr. let Haʀalldr konongr þa bera upp allt gullet. en siðan skifta millum sin. þykkir þetta nu hværium manne mikil furða er ser at i Norðrlond scal sva mikit gull vera comet. þetta var þo raundar Girkia konongs auðr. sva sem aller menn segia. at þar ero hus full af rauðu gulli oc ero nu konongar alkater. Nu kom upp staup eit mikit sem mannz hofuð. Toc Haʀalldr konongr upp oc mællte. frende. hvar er þat gull er her scal i mote þessom knapp. Ða svaraðe konongren. sva hæfir ofriðr hagat oc storer leiðangrar. at allt gull oc nalegha allt silfr er gefet hærmannum. oc er nu eigi meira gull i varre varðveizlu. en ringr þesser. toc af hendi ser oc fecc i hond Harallde. hann leit a oc mællte. þetta er litit gull frende þæim kononge er a tvinni konongriki. oc enn munu sumir ifazk i hvart þer eiguð þenna ring. þa svaraðe Magnus konongr ahyggiusamlega. ef ver eigum eigi þenna ring at retto. þa veit ec eigi hvat ver hafum ret fengit. þui at Olafr hinn hælgi konongr gaf mer ringenn at hinum ꝍfsta skilnaðe. Ða svaraðe Haralldr konongr leiande. satt sægið þer konongr. faðer yðar gaf yðr ring þenna. oc toc aðr af varom fæðr firir litla sok. ecki var þa gott smakonongom i lande. er faðer þinn var sem rikastr. skildu veizlu með þui at .xii. hinir rikastu menn af hvarss liði unnu sættar eiða. skilldust siðan með vinatto. styra baðer rikinu um vetrenn i Norege. oc hafðe sina svæit hvarr. Með þema hætte sægir Þorgils Snorra sunr. vitr maðr. oc cvað ser sægia Guðriði dottor Guðþorms er var sun Steigar-Þores. oc hann lezt sia masur bollann oc mattulenn er Haʀalldr gaf Þore. oc var þa skorenn til alteres klæðes. þetta sannar Bolværkr broðer Þioðolfs skallz. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 8 201. Heima varð er ec hꝍyrða hoddstriðir þer siðan grꝍn er gull bauðt hanum grund oc Magnus funduð enndist ykkar frenda allfriðlega milli sætt en siðan vætte Sveinn romolldu einnar. K. 45. Nu tækur Haʀalldr harðraðe konongdom i Norege (Ð)ᴀ er Haralldr Sigurðar sunr tok konongdom i Norege með Magnusi kononge frenda sinum. var liðit fra þui er Haralldr hinn harfagre hafðe andazk. .c. vetra tolfrꝍtt. oc .ii. vetr. A þesse stundu hafðu styrt Noregs velldi þæir hofðingiar er aller varo komner af ætt Harallz konongs. nema þa er Dana konongar eða Sviakonongar reðo firir. oc varo þo þesser hofðingiar af ymsum ættkvislum. þæim fra Harallde kononge varo komnar. Ðetta haust bar at sva. at Magnus konongr oc Haralldr konongr foro með hirð sinni austan or Vik. oc lago i hofn einni. Vm dagen æftir var Haʀalldr buinn at sigla en Magnus konongr æigi. sigldi þa Haʀalldr norðr firir um dagenn. oc er þæir koma til hafnar lagðe hann skipi sinu i konongs læget. Magnus konongr sigldi siðar um dagenn. como svo til hafnar at Haʀalldr hafðe tialldat oc la i konongs læge. þa mælte Magnus konongr er lagt var seglet. take menn oc sætiz viðr roðr með endilangum borðom. en þeir er æigi roa briote upp vopn manna. en með þui at þæir vilia æigi brott leggia þa skulum vær bæriast. Sva gerðo þæir sem hann mællte. þa er Haʀalldr konongr sa at Magnus konongr frendi hans rere at með alvæpne oc buinn at beriazk mællte Haralldr hoggvi landfestina. oc latum sla skipinu. reiðr er Magnus konongr frendi minn nu. sva var gort. slo þa skipinu inn i fra. en Magnus konongr lagðe sinu skipi i læget. en þa er hvarer tvæggiu hafðu umbuiz. giek Haʀalldr konongr a skip Magnus konongs með noccora menn. Magnus konongr bað hann vælcomenn. Ða svaraðe Haralldr. þat hugðum ver at nu værem ver með vinum comner. en noccot grunaðe oss aðan um rið hvart þer mynduð sva vilia. oc er þat satt er mællt er. at bærnska er bratt gieð. vilium ver oc æigi virða a aðra lund. en þetta være ꝍskobragð. þa segir Magnus konongr. þetta var ættar bragð en eigi ꝍsko bragð. ec ma muna hvat ec gaf yðr. eða hvat ec varnaða. ef þessi litli lutr være tækinn firir vart lꝍyfi þa myndi vera bratt annar. Alla sætt vilium ver hallda þa er gorr var. oc þat sama vilium vær af yðr hafa. er ver eigum skilt. Ða svaraðe Haʀalldr konongr. þat er forn siðr at hinn vittrare væger. oc giecc siðan aftr a skip sitt. I þuilicum viðrskiftum kononganna fanzk þat at vannt var at gæta þeirra sættar. sagðu menn Magnus konongs at hann hafðe rett at mæla. en þeir er uvitrare varo taldu at Haralldr være noccot svivirðr. en Haʀallz menn sagðu þat at eigi være skillt a aðra leið. en Magnus konongr skylldi læget hafa ef þæir kꝍme baðer iamsnimma. en Haʀalldr være eigi skylldr at leggia brott or lægeno ef hann kꝍme fyrr. toldu þæir Haʀalld hafa gort bæðe vitlega oc væl. en þæir er værr villdu um rꝍða sagðu at Magnus konongr villdi riufa sætt. oc at hann villdi gera osꝍmd oc rangt Haʀallde kononge. þuilicar græinir gerðost bratt at umrꝍðo uvitra manna. en ænn hafa veret flæiri lutir. þeir er noccor græin hæfir i orðet. Reðo þæir landeno um vetrenn baðer saman. K. 46. Vm anndlat Magnus konongs hins goða sunar Olafs hins hælga ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 9 En at vare buðu konongarner ut leiðangr oc biugguz suðr til Danmarcar. þat var æinum vætri æftir fall Ragnvalldar Brusa sunar. þæir foro með hærenom suðr til Danmarcar a hendr Svæini Ulfssyni er þa hafðe veret um vætrenn i Danmorku. þa stok Sveinn or lande. oc upp a Sviðioð. oc þa er konongarner lago liði sinu suðr við Iotland. fecc Magnus konongr braða sutt. oc þa er hann var comenn at andlate. gaf hann upp allt riki sitt Harallde frenda sinum. en þui nest anndaðest Magnus konongr. oc eftir þessor hin miklu tiðendi. atte Haralldr konongr þing við lið sitt. sagðe ætlan sina at hann villdi fara með hærenom til Vebiarga þings oc taca þar konongs nafn ifir Dana vælldi. oc vinna siðan landet. sagðe þat sina eign vera sem Noregs konongs velldi eftir Magnus konong frenda sinn. bað þa liðit æfla sic. let at þa myndu Norðmenn vera ifirmenn Dana allan alldr siðan. þa sægir Æinar þambaskælvir. let ser vera skylldra. at flytia lik Magnus konongs fostr sonar sins til graftar. oc fꝍra hann fæðr sinum hinum hælga Olafe kononge en beriast utanlannz eða agirnast annarra manna eign. lauk sva sinni rꝍðo at hælldr villdi hann fylgia Magnusi kononge dauðum en hværium kononge annara lifanda. toco siðan liket Magnus konongs oc biuggu um virðulega. sættu umbunaðen i lypting a konongs skipi. biugguz þa aller þeir er firir norðan varo Stað. at fylgia hæim til Noregs liki Magnus konongs. Raufs nu leiðangrenn. sa Haʀalldr konongr þa þann cost sinn fyrst at sinni at fara aftr til Noregs. oc eignast fyrst þat velldi oc æflaz þaðan með liði oc styrk. oc sva gerðe hann. var Haʀallde kononge þa svaret allt Noregs konongs velldi. fyrst a Borgarþingi en siðan for hann at þingum norðr. giecc til handa hanum allt folk i Norege. Einar þambaskælvir með Þrꝍnda hær for með liki Magnus konongs norðr til Niðar oss. oc iarðaðe hann at Kristkirkiu firir utan korenn. ifir hans grof gret margr dyrlegr drengr. Sva sæghir Oddr Kirkina skalld. 202. Fælldu menn þa er milldan morg taor i grof boro þing byrðar var su þængill þæim er hann gaf sæima dæildiz hughr sva at hælldo huskarllar grams varla siglings þioð enn siðan satt opt nipinn vatne. Ðat sægia aller menn a eina lund. at engi konongr hafe veret iam vinsæll i Norege sem Magnus hinn goðe. oc varo þui þesse tiðendi margs manz harmr. þa er Haralldr konongr kom norðr i Þrondhæim stefndi hann atta fylkna þing a Ꝍyrum. var hanum þar eignat allt land. oc var hann siðan einvallz konongr i Norege alla stunnd meðan hann lifði. þa er Sveinn konongr spurði andlat Magnus konongs var hann comenn til hest sins. þat var a Skane i anne helgu. villdi þa stiga upp oc ætlaðe at riða upp a Gautland. oc skiliazk ifra Danavelldi. þa com maðr til hans oc sagðe andlat Magnus konongs. Sveinn konongr svaraðe. þau ero mikil tiðendi ef þat er satt. en þat viti ɢuð oc aller Daner skulu þat til spyria. at nu scal ec annat hvart fa riki Dana velldis. eða dꝍyia her a oðalum minum. steig a hest sinn. veik aftr þegar ut i Danmork. dræif þa lið til hans. lagðe þa Danmork undir sik. for um haustit suður a Iotland stefndi þa Vebiarga þing oc beiddist af Danum konongs nafns. oc var hann þa tækinn til konongs af allum Danum. oc þaðan i fra calla menn hann konong i Danmorcu en æigi fyrr. Þorkꝍll gꝍysa gaf hanum konongs nafn annat sinni. leto þa Daner haðolegt um Norðmanna konong. sva mikit spott var um gort at dꝍtr Þorkels gꝍysu skaro akkeri af oste. oc sagðu at þat myndi yrit traust firir skipum Noregs konongs. þæim er hann myndi Danmork með vinna. Nesta sumar æftir hafðe Haʀalldr konongr halfan almenning or Norege at liði oc vistum. for suður til Iotlanz. hæriaðe þar um sumaret oc brendi viða. lagðe skipum sinum i Goðnarfiorð. þa orte hann visu þessa oc Þioðolfr. 203. Latum ver meðan lillar lineik veri sinum gierðr i Goðnarfirði galldrs akkerin hallda sumar annat scal ec sunnar sægi ec eina spa fleini ver ꜹkum kaf kroke kalldnefr furu hallda. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 10 Þessar farar getr oc Bolværcr. 204. Læiðangr biottu af laðe loghr gec um skip foghru gialfr stoð er rꝍistu græðe glæstu mar hit nesta skockr la dyr a dockri Danir voro þa boro skæiðr sa hærr firir houðri laðnar illa staðner. Ða brendi Haralldr konongr bꝍy Þorkæls gꝍysu. oc varo þa dꝍtor hans leiddar bundnar til skipa þa var þetta ort. 205. Skoro oss or oste eybaugs Dana mꝍyiar þat angraðe þengil þing akkeris ringa nu ser morg i morgon mær lær at þui færre ernan krok af iarne allvallz skipum hallda. Sva sægia menn at niosnarmaðr mællte sa er sett hafðe skip Harallz konongs við dꝍtr Þorkæls gꝍysu. þat sagðu þer Gꝍysu dꝍtr. at Haralldr Noregs konongr myndi æigi coma til Danmarcar. eða hværsso ætle þer nu vera monu. hon svaraðe. sva var i giærna. Þorkæll gꝍysa lꝍysti ut dꝍtr sinar með mikklu fe. Sva saghðe Grane skalld. 206. Let alldrighi uti usvifr craka drifu lock i harða þyckum Hornskoghe bra þorna Fila drottenn rak flotta fianda grams til strandar auð varð ut at græiða allskiott faðer Dotto. Haʀalldr konongr hæriaðe allt sumaret i Danavelldi oc fecc orgrynni fear. en ecki varð hann ilendr i Danmorcu at þui sinni. for aftr i Noreg um haustet oc var þar um vætrenn. Nesta sumar æftir hæriaðe hann ænn i Danmorc. oc hvært at aðru. gerðe morg storvirki viða i rikinu. Sva sægir Stufr. 207. Aut varð Falstr at frettom fecc drott mikinn otta glaðr var rafn en rædder hvært ar bꝍndor varo. Þa var Sveinn konongr ilendr i Danmorcu. sat um kyrt um vetronom oc la uti um sumrum með leiðangre oc het at fara með Dana hær norðr i Noreg oc gera þar æigi minna illt en Haʀalldr konongr i Danavelldi. Sveinn konongr bauð Haʀallde kononge um vætrenn at hann skylldi coma norðan með liði sinu. en Svæinn sunnan. oc hittaz við Ælfi. oc bæriast þa til þrautar. skifta sva með ser rikiunum. toco þa hvarertvæggiu allan vætr at bua skip sin. oc hafa uti almenningar hærr um varet. Þetta sumar com utan af Islande Þorleifr fagre oc toc at yrkia flokk um Svæin konong. oc spurði er hann com til Noregs at Haʀalldr konongr var farenn suðr til Ælvar i mote Svæini kononge. þa orte hann þetta. 208. Uon eromk visa kꝍnom vigs a Rakna stigu orr i odda snærru Innþrꝍnda lið finni þui ma enn hværr annan anndu nemr eða landum litt hyggr Svæinn a sætter siald festar guð vallda. 209. Fꝍrer reiðr sa er rauða ronnd hæfir oft firir londum breið a Buðla sloðer borð raukn Haralldr norðan en lauks um sio sꝍkia Sveins fagrdrifinn steini glæsedyr þess er geiri gullmunnuð ryðr sunnan. 210. Fiors man flestom herssi feng sæll Dana þengill reiðr hæfr hann firir hauðri habryniuð skip synia er hun ferils hreina lunn tamda rekr sunnan við Horða gram harðan hundrat sex til fundar. 211. Styrir Ulfs til Ælfar oskmogr skipum fagrum sa er ræ kastu hesta læðr i gunnar veðre skollo vꝍ þar er vollo vapnlauðri drifr rauðu regn drepr Gauz i giognum gullmarkuð Holfs særki. Ða com Haʀalldr konongr til acveðinnar konongs stemnu með hærr sinn. oc spurði þa at Sveinn konongr la suðr við Iotland. þa mællte Haʀalldr konongr við Þioðolf. þa svaraðe Þioðolfr. 212. Loget hævir Balldr at Balldre - brynþings fetil stinga linz sa er land a sunnar laðbriotr firir raða sia man Niorð hinn nꝍrðre norðr glymriðar borða gramr ertu frꝍkn oc fræmri fastmalare hala. Ða skifti Haʀalldr konongr liði sinu. let aftr fara almenning bonda hærss. for með hirð sinni oc lendum mannum. oc hafðe þat af bonda liði er nest var lanz enda austr. for þa suðr til Danmarcar. oc firir sunnan Vendils scaga. oc sva suðr um Þioðo. for þa ivir herskilldi. brendi oc drap menn. Sva sæghir Stufr. 213. Fluðu þæir a Þioðo þængils fund a stundo stort reð hugprutt hiarta Haralz ond ufar lonndum. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 11 oc allt for hann suðr til Heiðabꝍar. toc kaupstaðen. rænnte oc brendi allan. Ða orto menn hans þetta. 214. Brændr var upp með endum allr en þat ma kalla raustlekt bragð er ec hꝍyrða Heiðabꝍr af reiði von er at vinnim Sveini verk i nott firir otto gaus hor loge or husum harm a borgar arme. Ðessa minnizk oc Þorleifr fagre. þa er hann spurði at Sveinn konongr var eigi comenn til moz við Haralld konong. oc eigi hafðe tækiz bardagenn við Elfina. 215. Hversso hæfir til Heiðabꝍar heiftgiarn konongr arnat folk rogner gietr fregna fylkis sveit hin er veit at þa er til þengils bꝍar þarflaust Haralldr austan ar þat er on um være endr byr skiðum renndi. Þa for Haralldr konongr aftr norðr oc hafðe .lx. skipa. oc varo stor. oc laðen af hærfange er þæir hafðu tekit um sumarit. oc þa er þeir sigldu norðr firir Þioðe. kom Sveinn konongr ofan af lande i mote þæim með hær miklum. bauð þa Haʀallde kononge at beriast við sic a lande. en Haʀalldr konongr hafðe lið halfu minna. oc bauð þo Sveini kononge at beriast a skipum við sic. sva sægir Þorleikr. 216. Bauð sa er bæztrar tiðar borenn varð und Miðgarðe rikri þioð at rioða rannder Sveinn a lande þo lezk hælldr ef hellde hvatraðr konongr laðe a byriar val beriast bil trauðr Haralldr vilia. Eftir þetta sigldi Haʀalldr konongr norðr. oc veik enn austr til Limafiarðar þui at sva bægðe þeim veðr til oc hæriaðu enn hvar sem þæir varo. toco sunnan roðr oc logðuzk við Sams ꝍy um nottena. oc þegar i solar uppras la miorkvi mikill allt um ꝍyna. þa sa þæir annan vegh i hafet hia ser. sem ælldar noccorer være. var þa sagt konongenom. þa mællte hann. late af tiolld af skipum. oc tacum norðr með roðre. her er comenn at oss miorkvinn með landeno. en ut i hafet man skina sol biart oc munu þesser ælldar ekki vera af aðru en morgen sol man skina a skipabunað stafna oc a gyllta veðrvita. sva var sem hann sagðe. þar var þa comenn Sveinn konongr með ovigan hær. æggiaðe fast lið sitt til eftir roðrar. þegar er þeir sao lið Norðmanna. toco þa Daner eftir at roa. þæir hafðu skip miklu fliotare oc sætt miðr. Ða sa Haralldr konongr at Daner sotto þa. oc æigi mindi sva buit lyða. siðarst for skip hans drekann er hann hafðe sialfr. þa mællte Haralldr at casta skylldi firir borð viðum oc lata a coma klæðe dyr oc aðra goða gripu. þa var logn fagrt oc hof þetta firir straumi. þa er Daner sao fe sitt reca a hafeno. viku til þeir er fyrstir foro. þotte þat dælla at taca er laust flaut en at sꝍkia innanborz af Norðmannum. oc dvalldest með þui æftir roðrenn. Ða er Sveinn konongr com at með sinu skipi. eggiaðe hann liðet oc tallde skomm vera at með sva miklum hær sem Daner hofðu er þæir skylldu lata fara Norðmenn i friði. þar sem þæir hafðu fat lið. þa toco Daner annat sinni at roa. þa sa Haʀalldr konongr at meira giengo Dana skip bað þa enn letta sin skip. baro þæir þa firir borð mallt oc hvæiti. oc stendr þa i stað um rið. Ða let Haralldr konongr casta fir borð viggyrðla oc værpla toma. oc let casta hærtekna menn. fæstiz þa folket við oc klifra upp a. hof þa allt saman firir straumi. Ða rero Daner at oc toco mennena. oc bar við þat Haʀalld norðr undan i hafet. er hinir vicu skipum sinum til at taca folket er a hafeno var. venndu þa Daner aftr. en Haʀalldr til Noregs. um þetta orte Þorleikr. 217. Allt fra hitt hvi ællti Austmenn a veg flausta Sveinn þa er siklingr annar snarrlunndaðr hellt undan fengr var Þrꝍnda þengils þæir letto skip fleiri allr i ele sollno Iotlanz hafe fliota. Sveinn konongr lagðe skipum sinum suðr unndir Sams ꝍy. oc hitti þar .vii. skip af Vikverium. þat var leiðangrslið oc bꝍndr. þa er konongr com at þeim. baðo þæir ser griða. oc buðu fe firir sik. sva sagðe Þorleikr. 218. Sætt buðu sæggia drottne siklings vinir mikla snofðu hælldr þæir er hafðu hugstinnir lið minna oc snarrraðer siðan socner orðom tocost onnd var yta kindum ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 12 o fol bꝍndr dvaldu. K. 47. Enn um Haralld hinn harðraða (H)aʀalldr konongr var maðr rikr. stiornsamr innanlanz. oc þat er allra manna mal at engi konongr have veret vitrare a Norðrlondum. hann var stærkr maðr oc væl vigr. framkꝍmd hans værca var sva sem lengi hefir veret fra sagt. oc liggia þo niðri osagðer myklu flæiri lutir hans afreks verca. kꝍmr til þess ufrꝍðe var. oc þat at ver vilium æigi skrasætia vitnislausa luti þo at ver hafem hꝍyrða. þa þykkir oss bætra at heðan a fra se við aukit. hælldr en þetta sama þurfi or at taca. er saga fra Harallde kononge mikil sætt i kvæðe þau er islenzkir menn forðo hanum siolfum. var hann firir þa sok mikill þeirra vinr. hann hæfir oc veret allra Noregs kononga vinsælastr við Islendinga. þa er þar var hallære. þa lꝍyfði Haralldr konongr .iiii. skipum miol lꝍyvi til Islanz. oc cvað a at ecki skippund skylldi dyrra en firir .c. vaðmala. oc hann lꝍyfði utan færð ollum fatꝍkom mannum þæim er ser fenge vistir um haf. oc þaðan i fra nꝍrðez miok þat lannd til arfærðar oc batnaðar. Haʀalldr konongr senndi klukku þingat til kirkiu þeirrar er hinn hælgi Olafr konongr hafðe sendan viðenn til oc sætt er a Þingvelli. þui lik minni hafa menn þar Haʀallz konongs. oc margar aðrar storgiaver er hann veitti þeim er hann sotto heim. Ulf Ospaks sun islenzcan mann gerðe hann stallara sinn. oc veitti hanum hinn mesta metnað. oc fecc hanum kvanfang Ioronne dottor Þorbergs Arna sonar. Ða hafðe Haʀalldr konongr gort brullaup til Þoro Þorbergs dottor systr Ioronnar. Ulfr var maðr kynsæll. hans sunr var Ioan faðer Erlennz himalda. faðr Eysteins erkibyskups. Haralldr konongr oc Þora atto .ii. sono. het hinn elldri Magnus. en hinn yngri Olafr. Haʀalldr konongr let gera Mariukirkiu norðr i Niðar ose. oc lagðe til prouendr micclar. oc hann efldi oc staðenn miok i Niðarose. um hans daga varo Arnmꝍðlingar rikaster lendir menn i Norege. Haʀalldr konongr varð usattr við Einar þambaskælvi firir þa soc at Einar villdi iamnast at riki við Haʀalld konong i Þrꝍnda logum. hann com alldrigi sva til Kaupangs þar sem Haʀalldr konongr var firir at hann hafðe eigi mikit lið. oc þat capp gerðe hann i Kaupange at hann toc af mote þiof sannan. oc naðo menn eigi at dꝍma. oc var þo Haʀalldr konongr sialfr a moteno. þa mællte konongrenn þetta sva at marger hꝍyrðu. 219. Rioðande man raða randa bliks or lande oss nema Einar kyrssi ꝍxar munn enn þunna. Ðat sægia menn at Haʀalldr cvæðe oc þetta er hann sa ut um loftsvaler hvar Einar giecc eftir langstræteno. oc hafðe eigi minna lið en .v. .c. manna. 220. Her se ec upp enn aurva Einar þann er kann skæina þialma þambar skælvi þangs fiolmennan ganga fullafle biðr fyllar finn ec oft at drifr minna hilmis stols a hæla huscarla lið iarle. Litlu æftir þetta let Haʀalldr konongr drepa Einar oc Einriða son hans er allra manna var vaskastr oc giorviligastr. leið sva at Einare long heift er Haʀalldr konongr hafðe við bundizk oc stillt sic aðr langa rið. sva sem visar til fyʀ i þesso male. oc var þo morg aminning milli þeirra aðr. en þessa lund lykiz. I þenna tima varo lendir menn sva ofkater. at þegar er þeim licaðe eigi allt at skape við konong. liupu þæir or lannde til Sveins konongs i Danmork. oc gerðe hann þa mikla menn. sumum gaf hann gull. sumum aðra sꝍmd mikla. sæm Þioðolfr sæghir. 221. Fran hefir sveit nað Svæini sinni skipt til minna doð oc drotne goðom dreng spæll er þat lenge. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 13 þa for Finnr Arna sunr fra Haʀallde kononge suðr til Danmarcar. oc gaf Sveinn konongr hanum iarls dom. þui nest bauð Haʀalldr konongr ut leiðangr or Norege. oc for liði sinu til Danmarcar at hæria. hann la suðr við Halland i Lofofirði. oc hæfir aðr mikit hæriat af Hallande. þa hafðe Haʀalldr konongr halft annat .c. skipa. þer com at honom Svæinn konongr með .iii. hundrað skipa. Ða luktu Daner Norðmenn inni i hofnenne. aðr en Haʀalldr konongr yrði varr við. þa spurði Haʀalldr konongr sina menn hvart þæir skylldu bæriast með halfu minna liði eða hallda undan. aller svaraðu a eina lund oc baðo konong raða oc sagðu þat þo aller at nalega være ofꝍrt. þa svaraðe Haʀalldr konongr. se ec at þer vilið biða vars atcvæðes oc sva scal vera. ver hafum sva mikit lið oc fritt. at engum coste vilium ver flya. hælldr scal hværr var liggia um þveran annan. sva sægir Steinn Herðisar sonr. er þa var a skipi Ulfs. 222. Sagðe hitt er hugði hauklyndr vera myndu þar cvað þengils eirar þrotna von fra hanom hælldr cvað hværrn varn skylldu hilmir frægr en vægia menn brutu upp of annan oll vopn þværan falla. Steinn sægir oc hværsso mikit lið hvarer hafðu. 223. Hætte hær sa drottenn hugstrangr skipa langra hinn er með halft beið annat .c. Dana funndar nest var þat er reð rista reiðr at seti Leiðrar þanks laðmarum þingat .iii. hundraðum sunnda. Ða let Haʀalldr konongr blasa til samlagu skipunum. oc let vikia ut i mote liðinu dreca sinum fyrst. þa callaðe Ulfr stallare a sina menn. leggi fram vart skip hit nesta konongs skipinu. sem sægir Steinn skalld. 224. Het a oss þar er uti Ulfr hakesior skulfu roðr var græiddr a grꝍðe grams stallare alla væl bað skip með skylia skeleggiaðr fram leggia sitt en sæggir iatto sniallz landreca spialla. Let Haʀalldr konongr þa saman tengia stafna a skipum sinum. þa rero Daner at. oc giengo luðrar með ope oc æggian. þottoz Daner þa hafa valld Norðmanna. þetta var Lafranz messo æftan. oc var sið um kvælldet til tækit at beriast. oc var barst um nottena. var Haʀalldr konongr i firir rumino a skipi sinu. oc skaut. sva sem sægir Þioðolfr. 225. Alm dro upplenzkr hilmir alla nott hinn snialle remsr let a hvitar hlifr lanndreke drifa. Ða varð orrastan snorp. lagðe Sveinn konongr skip sitt oc sitt mærki i mote Haʀalldz konongs mærki. þar var Finnr iarl a annat borð Sveini kononge. Þesse orrasta var annan veg en Daner hugðu. Stoðo Norðmenn þiukt um Haʀalld konong. oc barðuzk væl sem Steinn sægir. 226. Unndr er ef æigi rꝍyndu armoz viðir gorfa barðumk ver oc varðum viða grund um siðir hvart hugfylldir hallda ramn fecc gnott i otto nas firir Nizar ose Norðmenn Haralld þorðo. Ða veik mannfalleno a Dane. giengo Norðmenn uppa Dana skeiðir. sumir fello en sumir flyðu. var skip Sveins konongs allt roðet meðal stafna at skilnaðe sem segir Þioðolfr. 227. Flest var hirð su er raustum ramms fꝍðe væl teðe dauð aðr en doglingr naðe doks a lannd at stꝍkva skop furðu þa skærði skipon oll var þa sniallum rings til heliar gengin hvern fotr konongr Iota. Her segir at Sveinn konongr flyði a land upp með skutu er flotet hafðe við lyftingina. i þessom þyss hiuggu Daner tengsl oc lagðu i fra. var þvi hvær fægnastr er fyrstr komk a brott. en roðnar varo Dana snekkiur eigi færre en .lxx. sem sægir Þioðolfr. 228. Sogns cvaðo gram gegnan glæst siautigu hit fæsta senn a sviftu æinni Sveins þioðar skip rioða. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 14 Ða flyði Dana hærr a brott. en Norðmenn sotto æftir. minnaz þa a roðrenn i Iotlanz hafe. raco þa flottann. allt þar til er sumt liop a land upp. sumt dreifðizk i fiorðu inn. en sumt i haf ut. var þetta sva mikit mannfall. at engi fecc talt oc allt nalega af Danum. Finnr iarll varð handtekinn oc var nalega þa orðenn blindr hann sættiz i lypting sinne. þa er flottenn brast. var þa tekinn oc leiddr firir Haʀalld konong. sva er sagt at Sveinn konongr hafðe haft með ser .vi. iarla til orrostunnar sem sægir Þioðolfr. 229. Sveinn a sigr at launa sex þeim er hvot vaxa innan eina gunni orleiks Dana iarlom varð sa er villdit forða vigbiartr snaru hiarta i fylkingu fenginn Finnr Arnasunr miðri. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 15 Louis Moe: Þora drotning oc hennar synir Ða var iarlen sættr niðr i firir rumet firir Haʀalld konong. var þa konongr allkatr oc mællte. her funnumk vit Finnr. en næst i Norege. hæfir nu hirðen dansca eigi staðet firir þer allfast. oc hafa nu Norðmenn illt at orko at draga þic blindan eftir ser oc vinna þat til lifs þer. Þa sagðe iarlenn. mart værða Norðmenn illt at vinna oc þat værst allt er þu byðr þeim. þa svaraðe konongrenn. villtu hafa grið þo at þat se omaklegt. þa sagðe iarlenn. eigi af hundinum þinum. villtu hafa grið af Magnusi frenda þinum. hann styrði þa skipi. Iarlenn sagðe. hvært man hvælpr sa raða griðum. þa lo konongrenn oc þotte gaman at eiga við hann. oc mællte uilltu taca grið af Þoro frendcono þinni. Iarlenn spurði. er hon her. konongrenn sagðe. her er hon. þa mællti Finnr æitt orðskrꝍk. þat er siðann er uppi haft hvæssu rvæiðr hann var er hann feck æghi stillt orðum sinum. eigi er undarlegt at þu hafer væl bitiz i dag. er mærren hæfir fylgt þer. Finni iarle varo gefen grið. oc var hann með Haʀallde kononge um rið. með Haʀallde kononge varo i Nizar orrostu synir hans baðer Magnus oc Olafr. Ꝍysteinn orre oc Hacon Ivarssun. Sveinn konongr flyði upp a land með annan mann. oc koma þæir til kotbꝍar eins firir þa soc at Norðmenn leitaðu hans allt um storbꝍana oc um þorpen. Ðar var ein gamul husfrꝍyia. hon spurði hvat mannum þæir være. konongrenn bað þann svara er hanum fylgði. sa maðr svaraðe kerlingu. vit erom nu farande menn oc þurfum beina yðarn. þa svaraðe kerlingen ero þit sva miklir sem þit latest vera oc lateð rikulega. þit munuð kunna sægia tiðendi hvart konongar þesser hafa barzt noccot. eða hværiu giægnir um brak ok lam. þat er ver hafum hꝍyrt i alla nott. þa sagðe maðrenn meiri von at þæir muni barzk hafa. þa spurði kerlingen hværr hæfir bætr haft. hann svaraðe Norðmenn hafa sigrazt fostra. þa sægir kerlingen. er drepenn var konongr. hann svaraðe. a flotta er hann comenn en eigi drepenn. þa mællte kerlingen eitt mikit fꝍlsko mal. Uesol erom ver oc væi er oss firir þui at ver eigum konongenn bæðe ragan oc halltan. þa svaraðe sa er aðr hafðe færra mællt. ætlom hit kerling er liklegra er. at eigi man hann ragr vera. en æigi er hann sigrsæll. Aðr en þæir fꝍre til matar tok kerling þæim handlaug oc þvozk sa fyrri er siðar giecc. toc þegar dukenn miðian oc þærði ser. kerlingen þræif til duksens. oc nykkir af hanum. tak endann handklæðesens. oc ger æigi allt senn vatt. Ða svaraðe sa hinn þogli maðrenn. þat ma enn vera fostra ef guð vill. at ver faem sva mikinn soma at ver þerrim oss a miðium duk. Þetta er gaman frasogn. oc eigi miok sagulegt. nema firir þa sok at her er lyst grein speki oc ovizku. oc i annan stað er sagt i fra Haʀallde kononge oc Finni iarle. þer vægðe sa er valldet atte. var hanum þat vegr en eigi litilræðe. Iarlenn syndi þat hværsso hann var i skaplyndi. en ekki matte hann þa annat en mæla væl til Sveins konongs er aðr hafðe hann þionat. oc hartt til þeirra er aðr hafðe hann i mote veret. En konongrenn virði þat sem barns orð. hafa aller oc sva virt siðan. þa um haustet for Haʀalldr konongr aftr til Noregs með sigri oc hærfange. en Sveinn konongr æfldizt oc fecc riki sitt. Litlu siðar for til Danmarcar mikill hofðingi. Hacon iarll Ivars sun er þa atte Ulfilldi dottor Magnus goða. oc dvaldest þar um rið með Sveini kononge. hann barðest i mote Haʀallde kononge suðr a Iotlande. þa hafðe Hacon merki þat er att hafðe Magnus konongr. fecc þar Haʀalldr konongr sigr. en Hacon flyði oc tyndi mesta luta liðs sins. Nizzar orrasta var a [.xvi. are rikis Haʀallz konongs. Litlu aðr en Nizar orrasta være varð Haʀalldr konongr usattr við Upplendinga. toldo þæir at Olafr konongr hafðe gefet þæim rettar bꝍtr i margum staðum firir aðrum lanzmannum i Norege. bæðe um utgerðer. oc morg landrað undir bꝍndr mællt. þau er eigi varo aðrum staðum i lande. taldu Olaf konong hafa veitt ser þessa sꝍmd eftir Nesia orrostu. firir þa sok at Upplendingar hafðu veitt hanum lið. þa er hann vann undir sic allan Noreg. oc Sveinn iarll stok or lande. þetta likaðe Haʀallde kononge ekki oc sagðe at einn skylldi konongs rettr um allan Noreg. sem sægir Þioðolfr. ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 16 230. Leto lystir sleitu landcarlar gram varla gerðe olld a iorðu odꝍme log sꝍma en þui raðe þioðar þæim brutu troll er ollo hæls i lꝍypi kiola ris andscotum visa. Haʀalldr konongr for með liði upp a Raumariki oc brendi viða bygðena. sva sægir Þioðolfr. 231. Tok Holmboa nꝍykir harðan taum við Rauma þar hyggek fast ens frægsta fylking Haʀallz giengo elldr var giorr at giallde gramr reð en þa teðe har i hof at fꝍra rot garmr bꝍndr arma. Ðaðan for hann upp a Ringariki oc brendi þar. fra þui sægir enn Þioðolfr hværsso þæir vikuz undir konongenn. 232. Lifs baðo ser lyðar loge þingaðe Ringum nauðgan dom aðr næðe niðr fall Hafs galla. Eftir þetta sættuz bꝍndr við konong. helldo log æftir konongs orðom. oc oll hans boð. sva sægir Þioðolfr. 233. Lytr folkstarra feiti fat er til nema iatta þat sem þa vill gotnum þioð oll konongr bioða. [A eno þriðia are æftir Nizar orrostu. gierðest friðr a milli Haʀallz konongs oc Sveins konongs. með raðe allra Norðmanna oc Dana. með þema hætti at hvarr kononga stiorna sinu riki. oc hafa i frælsi Haʀalldr konongr Noreg. en Sveinn konongr Danmork. oc bꝍta þa hvarge aðrum. Skylldi þar hærnaðr læggiast sem hafzk hafðe. oc sa hafa happ er lotet hafðe. sa friðr skylldi standa meðan þæir være konongar. sem sægir Þioðolfr. 234. Fꝍrðe fylkir Horða friðr namsk ar et þriðia renndr bitu hart firir strondu starf til krox at hvarfe. K. 48. [(A) ɴitianda are rikis Harallz konongs andaðezk Iatvarðr goðe a Englande fimta dag iola. en setta dag iola toco Englar til konongs Haʀalld son Goðena Ulfnaðrs sonar. oc Gyðu dottor Þorgils spracalægs. hann var vigðr til konongs i Lundunum i Palskirkiu atta dag iola. Iatvarðr konongr hafðe atta Gyðu Goðena dottor. oc atte Iatvarðr ekki barn. þa hvarf konongsdomr a Englande or ætt Aþalsteins goða. Toste iarll annar sunr Goðena þottez æigi vera | værr til komenn rikisens enn Haralldr. oc villde hann vera i kosnenge firer ollum lannz monnum viðr broðor sinn. Bæiddiz hann at allir lanz hofðingiar oc allr lyðr sculde kiosa þenn til konongs er þæir villdi hælldr hava oc var þet marghra manna mal at Toste være vittrare maðr oc æighi vær til konongs fallinn. enn Haralldr þottiz nermær konongdomenom er hann hafðe nafnit oc stolsættr. þeghit auc konongs vixlu. hann hafðe haller oc fehirzlr konongs oc villde hann firir þvi æighi lata rikit at hann hafðe alt afl lanzens. K. 49. Hvæsso Tosti fluði or Ænglannde Nu fann Haraldr uþocka broðor sins. þa þrꝍngðe hann hanum or lannde oc for Tosti iarl til Danmarkr a fund Svæins konongs frenda sins oc bað hann fa ser traust oc afl at fa sꝍmd sina. Svæinn konongr bauð hanom at taca af ser riki i Danmarku. þa svaraðe Tosti vili þer eighi fa oss styrk oc afl til af yðru riki at ver faem vara sꝍmd oc vilium af yðru afle oc varre forsio vinna Ænglannd sæm Knutr gærði moðor broðir yðar. oc þet riki er oss er hollazt i Ænglande. þa svaraðe Svæinn konongr sva. Micklu minne em ec raða maðr enn var frende gamle Knutr at varla fæ ec halldit Dana vælldi firir Norðmonnum. Enn gamli Knutr æighnaðiz at ærfð allt Danavællde. enn meðr hærr oc hamingio Ænglannd oc var um rið æghi þet uvenna at hann munde þer æftir ligghia. enn Noreg fecc hann orrosto loust. nu kunnum ver ætla oss hof mæira æftir voro litilræðe enn æftir framkꝍmd vars frenda gamla Knutz. þa mællti Tosti iarl. Frendr varer geraz oss fiandr. þeiʀa fiandmenn scolu þa vera varir frenndr. skildiz iarlinn sva fra Dana kononge at þæir voro baðir ræiðir. K. 50. Vm færð Tosta iarls til Noregs oc viðrtaku Harallz konongs ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 17 Enn nu vænndir Tosti færðinne aftr til Norex oc hitti þer Haralld konong. oc kærir firir hanum sinn vannda oc bouð honom sina þionosto oc sitt samlagh. finnaz þer nu miklir spækingar talar hvær til annars bliðligha talaðe konongrenn um mickla hormung iarlsins oc hann skulde fra væra spærðr sino riki at saklousu. Iarlinn hof þer upp er Horða-Knutr sun gamla Knutz styrði Ænglannde oc hværsu farit hafðe svardaghe milli Magnus konongs oc Horða-Knuz. oc þer nest at Magnus konongr var orðenn rettr arve Horða-Knutz oc hvæssu hann gærðe mykla miskunn viðr Æðvarð konong er hann hæimti æighi æighn oc riki þet er var i Ænglannde. sva sem þat er var i Danmorku. nu hugðu ver engan annan arva Magnus konongs alenn enn yðr hærra. eða hvessu ætla þer at satt se saghðe iarlenn. i þessa rꝍðo hugðe Haraldr konongr vandlegha. atto marghar stæfnur oc lauc sva þæiʀa tale at Tosti iarl sor sec i halld Haraldz konongs. oc het kononge fylhð oc forunꝍyti vestr til Ænglannz. konongr het hanum i moti riki oc yfirlæti þvi mæira er riki æfldiz hanum mæira. þesse rꝍða var i hværs manz husi oc þo optazt i konongs hirð hvæssu færð Harallz konongs munnde værða til Ænglannz. telia menn þet upp hværsu morgh storvirki Haraldr hafðe unnit oc saghðu at hann munnde nu sem fyʀ ængann lut finna ufꝍrann firir ser. sumir mælto þet. at England er riki fiolmennt. þer var oc þet lið er kallat var þingamenn. þat hafðe valz af morghum lonndum oc þo mest af danskre tungu. oc sva ero þæir rꝍyndir oc vanir viðr oʀastu at æins lið þingamanz var bætra enn tvæggia Haraldz manna. enn a þvi sumre anndaðez Ulfr stallare oc þa er konongrenn gec fra græft hans þa mælti hann. þet er dyrlect vitni var Ulfe. Her liggr nu sa er drenglyndastr var oc drottenhollastr. þa gerðiz Styrkar stallare æinn. enn aðr hofðu þæir baðir værit. K. 51. Nu byz hærr or landeno Vm vætrenn ovanværðann oc moti vareno sænndir Haraldr konongr boð um allt riki sitt. at hærr skal buaz or lande um sumaret at liðe oc skipum. næfnde or hværio fylke hværir fara skulldu. Nu sæghia sva allir þeir er þæsse frasoghn oc færð var kunnig at æi hafe bætra manna val værit buit til æinnar færðar or Noreghe. konongr let bua byrðinga. oc sva scutur meðr utal vista. enn Magnus sun sinn sætr hann aftr til lanz gæzlo. enn Olaf sun sinn hafðe hann meðr ser. þa er Haraldr konongr bioz til þessar færðar. þa urðo morg visenndi synnd monnum i droumum. K. 52. Vm droum Haralz konongs Nu er Haraldr konongr hafðe lagt til hafs meðr albunum skipum oc hærr þa drꝍymdi hann sialfann at hanum þotti maðr koma at ser oc þottez hann kenna Olaf broðr sinn. sa maðr cvað visu þessa fyrir konongenom. 235. Gramr va frægn til fræmdar flæstan sighr hinn dighri hlaut ec þvi at heima sotum hæilact fall til vallar uggi ec at tyggi yðr er fꝍygð um byriað trollz gefit frꝍknom fylke fiks vældr atgerð slicu. Enn þa drꝍymde stafnbua hans at hann þottiz sia konu æina oc mæiri enn mænzkir menn. hon ræið varghe oc hafðe rauðan sciolld oc cvað þetta. 236. Scꝍð lætr skina rauðan sciold enn dreghr at hialdre bræiðr ser aurnis ioða ufor konongs gorva suipt hefer svæiflandgæfta svanne hollde manna ulfs munnr litar innan oðlot konan bloðe. K. 53. Nu siglir Haraldr til Orknꝍya ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 18 [Nu sighlde Haraldr konongr fyst til Orknꝍyia. let þar æftir Ællisif kono sina oc Mariu dottor sina. hann hafðe þeðann meðr ser Pol iarl sun Þorfinz iarls. oc Ingibiarghar dottor Finz iarls Arnasunar. þeðann hellt Haralldr konongr suðr hærrinom til Ænglanz. com at sva at hann hof lannd gongu þer sem hæita Kliflond. fluðe allt undan hann toc af lanndinu gisla oc skatta oc for sva suðr til Skarðaborghar. vann hana mæðr ællde. lagðe under sec allt lannd norðann. þeðann hellt flotanum suðr til Humro. oc laghðe upp æftir aonne. til Uso. þer com i mot hanum Norðimbra iarlar Motokari af Handatune. oc hafðe hærr uvighann er saman hafðe dregez allt houstit. Haraldr konongr væitti viðrtocu oc geck upp a arbackann. oc fylcti þer. oc let horva fylkingar arminn at onne. enn annan at dike nocoro. enn þet var diupt oc fult af vatne. þæir iarlanner leto sigha fylking meðr ollum mughinum meðr aonne. firir ofann konongs mærkit. var þer þyckvast enn þunnast meðr dikinu. þa er litla rið hafðe verit barz. þa veik sa firir armrenn er til dikisens vissi a fylkingu Haralz oc sottu þa fast ænscir menn at i þvi er þæir ætlaðo at Norðmenn mundu flyia. Haraldr konongr meðr sina fylking geck at sva fast at allt stock firir a tva vegho. gerðez þa flotti i lanz hærrenom oc væic þa sa armrenn ut i dikit er nest var. en Motokare iarl hafðe faret með þvi mærki er nest var dikinu. Enn Valðiofr iarl fluðe or orrostonne oc upp meðr aonne oc þat æitt com undann er honom fylgði. þer fell Motokare oc sva þyct um hann at dikit var fult af douðum monnum sva sæghir Stæinn. 237. Þioð forsk morg i moðo menn druknaðo socner drengr la ar um ungann ufar Morokara fira drottinn rac flotta framr toc hærr a ramri ras firir roscom visa riklundaðr hellt undan. Þetta orti hann um Olaf oc var þetta Matheus messo aftan oc stoð hun þa a Þosdæghi þæir Motokare oc Valðiofr voro brꝍðr Haralz Goðvina sunar. K. 54. Nu liggr Haraldr um borghina Iork Enn æftir þessa orrastu gecc undir Harald konong lið allt um hin nesto heroð enn sumt fluðe. nu byriar Haraldr konongr færð sina at vinna borghina Iork. oc lagðe hann hærrenom scamt i fra Stannforðe bryggiu. firir þvi at konongrenn hafðe unnið sva mikinn sighr viðr stora hofðingia. at mæsti luti hærs hafðe orðit sva ræt at æighi þorðe gagnstoðu veita oc gerðo borghar menn þet rað fyrir ser at sænda boð Haralde kononge meðr liðe. at bioða i valld hans sialfa sec oc sva borghena. var þetta alt boðat sva at sunnudaghinn iattaðoz allir hinir rikasto undir Harald konong oc fengo þæim gisla sunu tighinna manna fyrir þvi at Tosti iarl kunni þæiʀa allra skyn. er i voro borghenne enn um cvælldit æftir for Haraldr konongr til skipa meðr sialfgorum sighri oc allir þæir voro þa i mykille kꝍte. enn um morghunen manadaghenn var stæfnt þing i borghenne. skulde þa Haraldr konongr skipa staðenn. með rikismonnum oc gæfa rettu oc læn. K. 55. Her kꝍmr Haraldr Goðvinasun sunnann En com sunnan þet sama cvæld at borghenne Haraldr Goðvinasun með uvighann hæʀ oc ræið þeghar i borghina at villd oc þokca allra borgarmanna. voro þæghar tækinn oll borgharlið oc allir veghir firir þvi at æighi skyllde niosn coma Norðmonnum oc var þesse hærr um nottina i staðinom Manadaghenn siðann Haraldr konongr hafðe mataz at dogurðe þa let hann blasa til landgongu oc byr þa oc skiptir liðinu hværir fara skulu. eða hværir æftir vera. lætr hann upp ganga or hværri sveit tva þer sem æinn var æftir. nu byr Tosti iarl sec til uppgongu. meðr Haralde kononge oc sveit sina enn aftr voro til scipa gæzlo Olafr konongs sun oc Ꝍystæinn orre sun Þorberghs Arnasunar. er þa var agætastr oc i mesto ivirlæti konongsens allra lændra manna. þa hafðe Haralldr konongr hæitit hanum Mariu dottur sinni. enn þenn dagh var veðr hæitt af solu oc logðu æftir bryniur. enn gengo upp meðr scioldum oc sværðum hialmum oc spiotum enn sumir hofðo bogha oc voro allir i mykilli kæti. K. 56. Nu spyr konongr raðz ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 19 Nu er þæir voro nesta at comnir borghinni þa sao þæir riða moti ser lið mikit. oc so þeir þer margha faghra hesta oc undir faghra skiolldu oc hvitar bryniur. nu stadde konongrenn lið sitt oc let calla til sin Tosta iall oc spurðe hvat liðe þet munnde vera. Iarlinn svaraðe oc lest þyckia mæiri van ufriðar. saghðe auc at vera munde nocrer frendr hans ælla þæir er læita meðr vægð oc vinatto til konongs oc bioða yðr i moti troust oc trunat. þa mælti konongrenn ver scolum hallda kyrru liði varo firir þvi at oss forvitnar at vita hvat liði þetta se. Nu syndiz þæim þetta lið þess at mæira er naleghre com. oc var allt at sia sem a ismol er vopnen gloðo. þa mælti Toste iarl tocum nu nocot gott rað oc vitrlect firir þvi at æcki er at dyliaz. at ufriðr er oc man vera konongr sialfr. þa spurðe Haraldr konongr hvat er yðart rað. iarlinn svaraðe þet hit fyrsta at snua aftr til scipa sem sciotast. æftir liði varo oc vapnom. oc væita þo viðrtocu æftir æfnum enn at oðrum kosti gæta skipanna at æighi æighi riddarar þæiʀa valld eða var þa svaraðe konongrenn annat rað viliom ver hafa. sættiom hina skiotasto hesta undir þria vaska drængi oc riði þæir sem hvatleghazt oc sæghi sem fallit ær. oc mun oss þa coma lið af varom monnum. firir þa soc at Ænglar sculu enn æigha snarpar riðir aðr enn ver berem lægra lut. þa svaraðe Tosti þer scolut raða þesso sem oðru. lez oc æighi vilia giannare flyia enn æinnhværr annaʀa. K. 57. Her ræisir Haraldr konongr mærki sitt Nu let Haraldr konongr uppræisa mærki sitt. þat er Lanndꝍyða het. enn Friðrekr het sa er mærkit bar. Enn i annann stað sætti Tosti iarl sitt mærki. þa mælti Haralldr konongr. þæghar er Ænglar riða at yðr saghði hann þa scioter niðr spiozholum yðrum i iorð. enn sætir sva hoot oddana at gæghni miðium manne. enn þæir er æftir standa i fylkinginne sæti ouc sina spiotzhala i iorðena oc oddana firir briost hesta þæirra. nu sætium sva allir kæsiur varar firir þa. oc bogha menn veri i armana a bac fylkingunne oc stondum fast. oc miðlum æcki fotsporum. nema mundum æ fram enn þa er fylct var þa var oc cominn hær Ænghla. stoddu þæir færðina er i fyrsto riðu oc biðaðo þæiʀa er æftir foro. K. 58. Her skipar Haraldr fylkingo sinne ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 20 Haraldr konongr Sighurðar sun ræið svortum hesti blesottom firir framan fylking sina oc sa hværsu liðit stoð. oc skipaðe þæim framar er þa villde hann. oc i þesse ræið fell hestrenn undir hanum oc konongrenn framm af. oc mællti fall er farar hæill. þa mællti Haraldr Ænghla konongr viðr Norðmenn þa er með hanum varo kenndo þer þenn hinn myckla meðr þæim bla kyrtli oc hin faghra hialm. er þer skaut ser af hestinum frem. þæir svaraðo kennom ver. þet var Norðmanna konongr. þa mællti Ænghla konongr mikill maðr oc hofðinghleghr er hann. oc hitt er nu venna at farinn se at hamingiu. nu riða fram xx riddarar fyrir fylking Norðmanna oc allir albryniaðer. þa mælti æinn riddarenn hvar er Tosti iarl hvart er hann i liði eða æighi. hann svaraðe æighi er þvi at lꝍyna her munu þer hann finna megha. þa mællti enn riddarenn. Haraldr konongr broðer yðar sændi yðr kvæðiu oc þer meðr þet. at þer skulur hafa grið oc Norðymbraland allt. oc ænn vill hann hælldr enn þit bæriz gefa yðr þriðiung rikis sins meðr ser. þa svaraðe iarlenn. boðet er þa noccot annat enn ufriðr oc svivirðinginn sem i vetr. oc en þetta være fyʀ boðet. þa være marghr maðr sa hæill oc meðr lifi er nu er æighi. oc þa mun æighi verr standa riki Englanz. nu takum ver þenna kost. Enn hvat vilir þer nu bioða Haraldi kononge firir sitt starf. þa svaraðe riddarenn. sact hæfir hann þer nocot af hværs hann mun hanom unna af Englande. hann scal hafa vii fæta længð. oc þvi længra sem hann er hærre enn aðrir menn. þa svaraðe iarlenn farit nu oc sæghit Haraldi kononge at hann buiz til orrosto firir þvi at annat skal sannaz enn þet sem Norðmenn soghðu at Tosti iarl munde svikia Harald konong oc skiliaz viðr hann þeghar hann skulde bæriaz um oc fylla þa flock fiandmanna hans enn hældr skulum ver nu taca allir æitt rað dꝍya hældr með sꝍmd eða fa Ængland með sighri. nu riðu riddarar aftr. þa mælti Haralldr konongr Sighurðar sun til iarlsens hvær var þessi hinn snialli maðr. þa svaraðe iarlenn. þer var Haraldr konongr Goðvina sun. þa mælti Haraldr konongr oflængi var ec þesso lꝍyndr. þæir varo sva comnir firir lið vart. at æighi munde þesse Haraldr kunna sæghia douðar orð varra manna. satt er þet hærra saghðe iarlinn uvarlegha for þvilicr hofðingi oc væra mætti þetta er nu sæghi þer sannum ver þat. enn hann vilde þo bioða brꝍðr sinum grið oc mikit valld. oc væri ec vist þa callaðr værri hofðingi. þo at þenn cost tꝍkem ver. hældr enn ec biðaðe sva ælli at ec være bana maðr broðor mins enn þo er bætra at þiggia bana af brꝍðr sinum. enn væita honom bana. Litil konongr var þesse saghðe Haraldr konongr oc stoð væl i stigræip sin þet sæghia menn at Haraldr konongr kvæðe visu þessa. 238. Fram gengom ver i fylkingu bryniulausir meðr blar æggiar hialmar skina hæfkaðek mina nu liggr scruð vart at scipum niðri. Emma het brynia hans. hon toc ofan i mitt bæin hanum oc sva stærk at æcki festi vapn a henne. þa mælti Haraldr konongr. þetta er illa ort. oc scal gæra nu aðra visu bætri oc cvað þa þetta. 239. Kriupum ver firir vopne valtæigs brokom æighi sva bauð hilldr at hialdri haldorð i bugh skialdar hott bað mec þer er mꝍtozt menn skurð bera forðom lackar is at housum hialm stal i gny malma. Þa orti Þioðolfr þessa visu. 240. Scalkat ec fra þo at fylkir falle niðr til vallar gengr sem guð vill ungum grams ærfingium hværfa scinat sol a sinni snarraðrs enn þa baða Haralz ero houkar gorvir æfnændr konongs æfni. K. 59. Vm orrosto Haralz konongs oc Ængla konongs oc fall Haralz konongs ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 21 Nu væita Ænglar Norðmonnum areið oc varð a mot viðrtaca horð oc sva varo sættar kæsiurnar sem fyʀ var sact oc koms þat mest viðr hestana. bæriaz þo hvarir tvæggiu meðr sinu afle oc reð seint mannfallit a oc var sva liðsmunr at mykyl fiolde Ængla gerðo ring um þa oc riðo flockom at þæim. oc þa er þæir komoz at bac þæim. þa losnaðe fylkinginn oc gerðe mannfall mikit i hværtvæggia liðit. oc i rofino geck Haraldr konongr fram meðr skiolld sinn oc sværð oc hio a baðar hænndr bæðe menn oc hesta sva at æcke fæstiz viðr. sva sæghir Stufr scald. 241. Geck sem vind sa er væcte varðande fior sparðe gæira hreggs i glyggiu glaðr orrostr þeðra gramr fluðe at sa siðan sꝍm ef þess være dꝍme els und ækki stoli ælld ne iamet fælda. En þetta cvað Arnor iarla scalld. 242. Hafðeð briost ne bifðiz boðsvart konongs hiarta i hialm þrumu fylkir liðstyggr firir ser litit þars til þængils hærsa þat sa hærr at skatna bloðoghr hiorr ens barra bæit doghlenga næitis. Ða var Haralldr konongr skotenn framan i ostena sva at þeghar com ut bloð at munninum. þetta var hans bana sar. oc þvi nest fell hann til iarðar. nu er þesse tiðinde voro orðenn. þa sotto Ænglar at sva fast at þa fell allt liðit þet er nest hafðe staðit konongenom. K. 60. Vm orrostu þa er Tosti iarl atte viðr Harald Ængla konong Enn nu varð Tosti iarl þess var at konongrenn var fallenn. veic þeghar þer til er hann sa mærkit Landæiðuna. oc æggiaðe fast til frammgongu oc bað enn bæra þat sama mærki firir ser oc varð þa snorp orrasta firir þvi at allir Norðmenn aæggiaðo oc saghðe hvær oðrum at æighi villdi flyia. þa let Haraldr Goðvina sun blasa luðri sinum oc bað stoðva orrastona oc bouð Tosta iarle brꝍðr sinum grið oc ollu liði hans enn allir Norðmenn ꝍpto upp senn oc letoz ængi grið af honom þiggia vilia letoz hælldr skula sighraz a uvinum sinum eða liggia þer allir um konong sinn sva sæghir Arnor. 243. Eighi varð hins ꝍghea auðlegr konongs douðe hlenna sæfi hlifðut hoddom reknir broddar hældr curu mæir ens mæra mildings enn grið vildi um folksnaran fylki falla liðs menn allir. I þessare dvol aðr enn fylkingar genge saman orte Þioðolfr visu þessa. 244. Old hæfir afrað goldet illt nu cveð ec her stilltann boð þessa for þioðum þarflaust Haraldr austan sva lauc siklingns æfi snialz at ver erom aller lofðungr feck hinn lꝍyfðe lifs grand i stað vondum. hofz þa orrostann i annat sinn. oc varð hin harðasta. oc æighi long aðr enn Tosti iarl fell. K. 61. Hvæssu Ꝍysteinn orre barðez viðr Harald Ængla konong hit iij sinn ## Haralds saga harðráða Sigurðarsonar, kap. 22 Nu i þvi bili com til Ꝍysteinn orre. meðr þvi liðe er a skipum hafðe veret oc þæir allir voro albryniaðir oc var þa orrastann hit þriðia sinn oc feck Ꝍysteinn Landꝍyðuna mærke konongsens oc var þa orrastann myklu harðaz oc fellu ænskir menn mest oc var viðr sialft at þæir mundu flya. Nu varð oc Ꝍysteinn oc hans menn mioc moðer. firir þvi at þæir hofðu gengit langa rið undir ringhabrynium oc gærðiz veðrit mioc heitt af solu. at þa varo þæir nalegha ufꝍrir oc stꝍyptuz þa allir or brynium sinum. enn þesse orrosta for sem von var at. at þæir hofðu bætra lut er aflit hofðu mæira oc bunat bætra með vopnum oc fell þar nu Ꝍysteinn orri oc nalegha allt stormenni. enn þessi orrasta var callat Orrahrið. enn þet var ꝍfro lut dagsins. var þetta sem mælt er at æi kemr æinn hvaðann. oc firir þvi at sumum var ouðit længri lifdagha. oc komuz meðr þvi undan. Styrkar stallare coms þer undan hinn fræghaste maðr þviat hann fec ser hest. oc ræið a brot um cvældit. oc gerðez þa a vindr kalldr. enn Styrkar hafðe verit i skirtu æinni klæða oc hialm a hofðe oc i hænde brughðit sværð nu dvaldez hann er hann ratt mꝍðenne af ser. oc i þvi com at hanum vagncarl æinn i kossunge siðum. nu spurðe Styrkar villtu sælia kossung þinn bonde. hann svaraðe vist eighi þer þu munt vera Norðmaðr kenne ec mal þitt. þa svaraðe Styrkar hvat villt þu þa ef ec em Norðmaðr. hann svaraðe ec villde drepa þec oc er nu sva illa at borez at ec hæfi ecke vapn þat er nyt se. þa mælti Styrkar ef þu matt ei mec drepa bonde þa scal ec fræista ef ec meghi þec drepa ræiðir þa til sværðit oc sva a hals bonda at fauc af hofuðit. toc hann siðan þer ser skinniup oc liop siðann a hest sinn oc lꝍypti sva til scipa. ## Ólafs saga kyrra, kap. 1 Gerhard Munthe: Olafr Haralz sunar Olafr sun Haralz konongs hafðe æi gengit upp a lannd. oc var með honom Skuli sun Tosta ialls. nu er tiðindin como til þæiʀa þa bioggo þæir sec til brotfærðar meðr þvi liði er æftir var ufallit af Norðmonnum loghðu skipinn sinum til hafs. oc þeghar er byriaðe um haustit sighldu þæir til Orknꝍyia oc varo þer um vetrenn. þenn sama dagh er Haraldr konongr fell a Ænglande. þa andaðez Maria dotter hans i Orknꝍyium þet mælto menn at þou hafe haft æins manz fior bæðe. enn [hit nesta sumar æftir foro þæir Olafr ollu liðe sinu til Noregs. toc þet sama sumar Olafr konongdom i Noreghi meðr brꝍðr sinum Magnuse voro þæir tvæir konongar um rið aðr enn Magnus konongr fecc banasott oc var hann vanhæill nockra rið firir þvi at hann hafðe þess kyns sott er menn calla reforma. hann atti sun þen æftir er Hokon het hann var a fostre upi i Guðbranzdolum með Steighar-Þore. K. 63. Magnus hafðe haft hinn norðra lut lanz meðr Olafe broðr sinum. enn Olafr hinn ꝍystri. nu var Olafr æinn konongr i Noreghe æftir andlat Magnus broðor sins. hann var mikill a allan voxt. oc þet er allra manna soghn i Noreghi at ængi maðr hafe seet friðare mann eða tighurleghri sionum. gult hafðe hann har oc biartan licam ꝍygðr manna bazt oc limaðr. famaloghr oftazt oc æcki margroðen a þingum. glaðr við ol oc fagrmæltr viðr vini sina oc hofsmaðr um alla luti. K. 64. Vm ættartal Ænglanz kononga A þvi sama sumri nest æftir er Haraldr konongr Sighurðar sun fell a Englande. þa com til Ænglanz meðr hær sinn Vilialmr bastarðr Ruðu-iarl hanns faðir var Rottbærtr lougha ipe. enn hans faðir var Rikarðr sun annas Rikarðar enn hans faðir var Vilhialmr sun Gongu-Hrolfs. hann vann þet riki i Vallande. er siðan var kallat Norðmandi oc var þar ifir iarl siðan oc allir þæir langfæðr. Gongu-Rolfr iarl var sun Rognvallz Mꝍra iarls. broðir Þoris iarls þegianda oc Torfæinars i Orcnꝍyum oc Rollaughr het æinn. sva sem Æinar sæghir þa er hann hafðe drepit Halfðan halegg sun Haralz ens harfaghra. er aðr hafðe drepit faðr hans. 245. Sekaðek Rolfs or hænnde ne Rollaughi fliugha dor a dꝍla mænge dughir oss feður hefna enn i kvæld meðan knyium um kerstroumi romu þæghiande sitr þesse Þorer iarl a Mꝍre. 246. Rekit hævi ec Rognvalz douða enn roðo þvi nꝍrer nu er folcstuðill fallinn at fiorðunge minum lyðe snottrir sæggir þvi at sighri ver roðom scatt væl ec honom harðan at Hofꝍto grioti. 247. Æ mun ec glaðr þvi at geirar gott er vinna þrec manne boðfikinna bragna bitu þængils sun ungan þꝍygi dyl æc nema þycki þær flo ar af sarom rꝍfa valr um holma holunda vals gꝍli. K. 65. Vm fall Haralds Goðvinia sunar Vilialmr bastarðr oc Æddvarðr hinn hælghi Ænghla konongr voro syzkina synir. Rotbertr iarl oc Æmma drotning. þau voro Rikarz born bæðe. Emmo atte aðr Aðalraðr Ængla konongr þæirra synir voro Iatmundr oc Æddvarðr hinn hælghi. siðan atte Emmo Knutur gamle. þæiʀa sun var Haraldr oc Horða-Knutr. xix nottom æftir fall Haralz konongs Sighurðar sunar borðuz þeir suðr a Ænglande Haraldr konongr Goðvinasun oc Vilialmr bastarðr. þer fell Haraldr konongr oc Gyrðr iarl broðir hans oc mestr luti liðs hans. þa hafðe Haraldr konongr veret holvan tiunda monoð. Valþiofr iarl Goðvinasun com undan a flotta meðr sina svæit. oc þa somu nott þa reið iarlenn meðr æinum æikiscoghi þa riðu valskir menn i moti oc borðuz þæir oc fluðu Valir i skoginn. oc let iarlenn þeghar leggia ælld i scoghinn oc brann þer meir enn hundrat manna. enn hann gætte at ænge cǫmez a brott or skoghinom. K. 66. Hvæssu Valþiofr iarl var svikinn af Vilialme bast ## Ólafs saga kyrra, kap. 2 Ðeghar æftir þætta var tækinn til konongs i Ænglannde Vilialmr bastarðr. Litlu siðar for Valþiofr a fund konongs. oc hafðe aðr latet taca ser grið af kononge oc riðu meðr honum tvæir riddarar. Vilialmr konongr fagnaðe hanum væl oc at skilnaðe veitti konongr honum iarldom a Norðimbralande. þer hafðe hann ifir fyʀ verit iarl oc þa er iarlinn hafðe tækit bref oc innsighle þa for hann a brout oc com a hæiðe nocora. þer como a mot hanum xii riddarar | alvapnaðer oc marger svæinar. Ðessa ʀiddara hafðe Viliamr konongr sennt æftir hanum at lata drepa hann. Iarlenn liop af hestenom þui at hann hafðe engan hærbunað. hann bra sværði oc varðe sic um rið. En firir þui at marger velto um varð iarlenn handtækinn oc biosk ʀiddare einn til at hoggva hann. En þa er iarlenn vissi hværr hann skylldi hoggva þa firir gaf hann þeim ʀiddara vannlega oc sva konongenom. oc allum oðrum þæim er æftir hanum hafðu faret. oc til iartegna gaf hann ʀiddara silkikyrtil sinn þeim er hoggva skylldi hann. Ðui nest lagðe hann sik til iarðar i cross oc rette baðar hendr i fra ser. oc var hann þa hals hoggvinn. oc af hans bloðe fengo marger menn bot. oc er Valþiofr sann hæilagr maðr. Fra þessom tiðendum sægir innilega Þorkæll sunr Þorðar skalla. hann var hirðmaðr Valþiofs iarls. oc orte hann cvæðe eftir fall iarlsens oc er þetta þar i. 248. Uist hæfir Valþiof raustan Viliamr sa er rauð malma hinn er haf skar sunnan hellt i trygð um velltan. | Þeta sama houst let Haralldr konongr lif sitt Goðvina sun oc fiorer brꝍðr hans. K. 67. Ættartala Dana kononga hæfr her Eftir þessa fimm hofðingia lifði æcki flæira af ætt Goðvina iarls sva at ver kunnum fra sæghia enn dottir Haralz konongs Gyða enn sun Tosta iarls var Skuli konongs fostri. Gyðu dottor Haralz konongs feck Valldimar konongr sun Iarizlæifs konongs i Holmgarðe oc Ingigærðar dottor Olafs konongs svænska. sun Valdimars oc Gyðu var Haraldr konongr er fecc Kristinar dottor Inga konongs Stæinkælssunar. þæira dꝍtr voro þær Malfrið oc Ingibiorgh. Malfriðe atte fyʀ Sigurðr konongr Iorsala fare. enn siðan Eirikr æimuni Dana konongr Eirikssun. Ingibiorghu Haralz dottor systr Malfriðar feck Knutr lavarðr broðir Æiriks æimuna. þæiʀa born voro þau Valdemar konongr oc Kristin oc Katerin oc Margareta. Valdemar Dana konongr fec Suffiu dottor Valaðz konongs a Pulinalande oc Rikizu drotnengar. born þæiʀa Valdimars konongs oc Suffiu var Knutr konongr oc Valdimar konongr oc Rikiza drotneng. Margareta dottor Knutz lavarðar. atte Stighr hvitaleðr. faðir þæirra Nikulos oc Kristinar er atti Karl konongr Sværkis sun. þæiʀa sun var Sværkir konongr faðer Ioans konongs. moðer Karls konongs var Ulfildr drotneng dotter Hoconar Finnz sunar Hareks sunar or Þiotto. Vlfilde atti fyst Niculos Danakonongr enn siðann Ingi Svia konongr Halzstæins sun enn siðazt Sværkir konongr Kolssun. Rikizu drotningu atte Eirikr konongr i Sviðioð Knuz sun. K. 68. Vm giafir þær er Olafr konongr gaf Skula konongs fostra ## Ólafs saga kyrra, kap. 3 Ða er Skuli konongs fostri sun Tosta iarls com i Noregh. þa gifti Olafr konongr er kallaðr var bonde honom Guðrunu frenkono sina dottor Nefstæins. hennar moðir var Ingirið. systir hins hælgha Olafs oc Haralz konongs oc dottir Sighurðar syr oc Asto. Sculi konongs fostri var allra manna vittrastr oc sniallaztr. hann talaðe oll konongs ærende a þingum oc a moti firir þvi at Olafr konongr var æcki talaðr maðr. oc æcki var hann sva diupvitr maðr sem faðir hans var. oc hann litti þvi i margha staðe er Skule konongs fostri reð. Olafe kononge var sva mikil virct a Skula. at hann bouð at gefa honom æitt fylke allt i Noreghi meðr ollum sculdum oc scottum oc skꝍyta hanum þet oc hans ærfingium. hann svaraðe a þessa lund lez æighi þyckia uliclect ef hofðingia scipti gerðez i at þat munde riufaz. oc enn i annann stað sagðe hann meðr þvi at hann var iamnan meðr kononge. þa var honom bætr hænt at þiggia veizlur af kononge ner þeim koupstoðum er konongr var vanr at sitia i um vetrom. nu bað konongr hann næfna þær iarðir | er hann villdi þiggia oc sva gerðe hann. ɴemndi sumar i Vik austr. sumar a Horðulande sumar i Þrondheimi. sva at i hverium kaupstað er konongr var. þa atte Skuli nalega hinar bæztu iarðer oc gnogar landskylldir til allz starfs oc kostnaðar i kaupstaðum. Tillæg IV. K. 69. (E)ftir fall Haʀallz konongs Sigurðar sunar taldi Sveinn Danakonongr slitit vera friði milli Norðmanna oc Dana. oc at eigi hæfði lengri friðr veret sættr. en þæir Haʀalldr konongr lifði baðer. varo þa utboð i hvarotveggio rikino. hafðe Olafr konongr uti almenning firir Norege at liði oc skipum. sem Steinn sægir. 249. Sin oðal man Sveini soknstrangr i Kaupange þar er hæilagr gramr hvilir hann er rikr konongr banna æitt sinni man unna Olafr konongr hala Ulfs þærf at þar arue allz Noregs til kalla. Ðess minnizk oc Steinn at Olafr konongr varðe lannd sitt með leiðangrum oc hærskipum. 250. Mætr hilmir værr malme man ec skiolldungs lof kolldum Rauma grunnd oc ronndu riklundaðr vellt undir. Oc ænn þetta. 251. Oll biðr Ægða stillir æggdiarfra lið sæggia sund firir sinu lannde sokn orr skipa dorrum iorð man æigi værða auðsott Fila drottens song hærðundum sværða sik bæztan gram miklu. Ða sendi Olafr konongr Sveini kononge sættar orð. lagðu stefnu með ser i Kononga hellu. sem siðr var til kononga. sagðe þa Olafr konongr Dana kononge at hann villdi hallda þui lica sætt sem faðer hans tok af Danum en ekki auka. en at aðrum koste let hann von at Norðmenn myndu ænn fræista at kæppaz við Dane. oc let þess meiri von at Daner myndu meiga minnaz. at sva var giorr sætten at þæir baðust en Norðmenn iatto. sagðe oc þess vera von at Norðmenn myndu ænn gefa af sinni henndi ꝍrenn storm Danum. þo at Haʀalldr konongr være frafallenn. I þesso tale gerðo konongar sætt annat sinni. oc fastnaðe Sveinn konongr þa Ingiriði dottor sina Olafe kononge. þar vikr Steinn sva maleno i sinni drapo. 252. Lond vill þengill Þrꝍnda þat licar væl skatnum oll við ꝍrna snilli æggdiarfr i frið leggia hugnar þioð þat er þegna þralyndr til friðmala kugar Engla ꝍger Olafr borenn solo. ## Ólafs saga kyrra, kap. 4 Ðesse friðr stoð langa æfe milli Dana oc Norðmanna. hafðe þa Olafr konongr kyrseto oc hꝍglifi oc aller hans menn meira en fyrr hafðe veret i Norege. þa pryddist landet allt oc æfldist. gerðest folket auðigt oc rikt. þa sættiz sa staðr i Norege er einn er vegsamlegstr oc fyrr var getet Niðar os. Caupstaðren i Biorgvin gerðest þar bratt mikit setr auðigra manna. oc gerðez mikill flutningr til af aðrum londum. I þann tima miklaðust aller kaupstaðer. en sumir sættuz at upphafe. hofozk þa dryckiur oc skytningar i kaupstaðum miklu meir en fyrr hafðe veret. þa hafðu menn drambhosor lærkaðar at beini. oc sumir spenntu um gullringum um fotlæggi ser. þat var forniskiu siðr i Norege. sva oc i Danmorc. oc i Sviavelldi. þar sem varo konongs bu. oc veizlu stofor varo dyrr a hvaromtvæggia enda stofonnar. en konongs hasæte var a miðian langbæk þann er vissi mote solo. sat þa drotning a vinstri hond kononge. var þat þa callat andvege. oc hin agiætaste sess ut i fra hvarn tvæggia veg til cvænna oc carla er næst var andvege. en hinn uveglegastr. er nestr var durum. hinn gofgaste maðr sa er gamall var oc vitr var callaðr konongs raðgiafe. sem i þat mund var konongum titt at hafa með ser gamla spækinga til þess at vita forna siðu oc dꝍme forælldra sinna. þesse maðr skylldi sitia a annan langpall gagnvært kononge. oc het þat eð uꝍðra andvege. varo konor a hꝍgre hond hanum. en a vinstri hond sato callar. var þa titt hofðingium at bera ol um ælld. oc drecca a andveges mann sinn. þotte þat vera mest virðing at sitia firir konongs adrykkiu. til þess at eigi se þetta lygi sægir Arnor iarla skalld hversso hann sat með Þorfinni iarle. 253. Het ec þa er hvæirn vætr satom rams værð giafa iamnan lið drakk gramr a gegnar gegn vært skipa sagner. Olafr konongr let sætia hapall i væizlustofom sinum. sætti þa hasæte sitt a miðian þværpall. skipaðe firir ser skutilsvæinum oc kærtisvæinum. let hann oc hallda kærti firir hværium tignum manne. er sat at borðe hans let oc skutilsvæina standa með iammargum borðkærum sem tignir menn varo at borðe hans. hann let oc gera stallara stola. oc sætti þar a stallara oc spækinga. Olafr konongr hafðe með ser .c. hirðmanna. en forn log varo til þess. at konongr skylldi hafa .lx. hirðmanna. hann hafðe auc .lx. gesta. en faðer hans hafðe .xxx. oc ænn .lx. þeirra manna er eigi varo handgiægnir. oc i minnu ifirlæte. fluttu þæir þat er konongr þurfti eða armenn hans. eða foro kaupfærðir. oc varo skylldir i allt konongs starf. oc þa er bꝍndr spurðu konongenn firir hværia soc hann hafðe mæiri hirð en fyrr hafðe veret. þa svaraðe hann a þa lund. lezk vera þui minni raða maðr en hans faðer. at eigi fecc hann bætr stillt eða stiornat rikinu með .cc. manna. en Haʀalldr konongr með .lxxxx. manna eða .c. Olafr konongr sat longum austr a Ranriki at einu riku konongsbui. Olafr konongr gifti systr sina Ingigiærði Olafe Svæins syni Dana konongs. er konongr var i Danmarcu siðan æftir Knut broðor sinn. Olafr konongr gat sun við frillu sinni Þoro dottor Arna laga. sa het Magnus er kallaðr var bærfꝍtr. en sumir callaðu Styrialldar-Magnus aðr en lette. hann var manna friðastr sionom. oc manna hæstr. oc var mark gort um hæð þeirra þriggia langfæðra. Haʀallz konongs. oc Olafs konongs oc Magnus berfꝍtz. a Mariu kirkiu norðr i Kaupange. þeirri er Haʀalldr konongr let gera. var við dyrnar a steinvæggenom marcaðor cross. þar er Haʀallde kononge var hꝍct at kyssa a. en annar þar er Olafr konongr kysti a. en hinn þriði var neztr. oc þo allra iamlangt a meðal. þann atte Magnus konongr. hann var manna kurteisastr. Olafr konongr toc banasott. þar sem heitir Haukbꝍrr oc var lik hans fꝍrt norðr til Niðar os. oc iarðat at Kristkirkiu. þa varo liðnir fra falle Haʀallz konongs faðr hans .vii. vætr oc .xx. ## Saga Sigurðar jórsalafara, Eysteins ok Ólafs, kap. 1 Gerhard Munthe: Þa er þesser konongar .iii. hafðu styrt rikinu .iii. vætr. hafðe Sigurðr konongr buit færð sina af lande með myklum costnaðe. hanum fylgðu marger lender menn oc marger rikir bꝍndr hann hafðe allz .lx. skipa. (Þ)a er þesser konongar .iii. hafðu styrt rikinu .iii. vætr. hafðe Sigurðr konongr buit færð sina af lande með myklum costnaðe. hanum fylgðu marger lender menn oc marger rikir bꝍndr hann hafðe allz .lx. skipa. oc urðu ækki snembunir um sumaret. sigldi Sigurðr konongr um haustet af Norege oc vestr til Englanz oc com þar með allu liði sinu. Heinrekr Engla konongr sunr Viliams bastarðs fagnaðe hanum væl. dvaldest Sigurðr konongr um vætrenn i Englande. en um [varet æftir byriaðe hann færð sina til Vallanz. oc for vestr alla leið. þar til er hann com a Iacobsland. þar var hann annan vætr. þa varð hann osattr við iarll noccon. oc for sva þæirra viðrskifti at iarlenn rauf þa sætt um haustet. en Sigurðr konongr drap marga menn firir iarlenom. oc iarlenn komsk nauðulega undan. þar toc Sigurðr konongr mikit fe sumt með ranfange en sumt með utlausn þæirra manna er hann hafðe tekit i orrostu. at [nesta vare eftir byriaðe hann færð sina vestr til Spanialanz. oc þa er hann com til borgar þæirrar er heitir Lizibon. lagðe hann þar til hær sinum. oc atte þar orrastu oc vann borgena. oc fecc þar mikit fe. Ðaðan for Sigurðr konongr ut a Span hitt heiðna. þar gecc hann a land upp með allu liði sinu. oc atte þar aðra orrastu oc hafðe sigr. sva barsk at litlu siðar. at einn dag foro a mote Sigurði kononge oc liði hans vikinga galeiðir margar. oc lagðu at þæim. oc barðust við þa. var þar mikit mannfall oc nalega allt af heiðnum mannum. þar toc Sigurðr konongr atta galeiðir. oc drap af hvært manz barn. fiorðo orrostu atte Sigurðr konongr við castala noccon. þar sem heitir Alkasse. hann vann | þenn castala oc feck mikit fe. Nu er Sighurðr konongr sighlði i gioghnum Norvasund. þa com i mot honom hærr hæiðinna manna oc atti hann þer ena fimtu oʀastu oc hafðe sighr. noccorre rið siðan com Sigurðr konongr þer sæm hæitir Forminterra. þar funnu þæir hælli æinn i bærghi noccoro oc sat þer mikit folc bæðe blamenn oc Særkir. þet var vighi mikit firir þvi at þet var beðe hoot oc bratt til at ganga. enn steinmur stoð ivir þværann hællin. þæir skutuz a um rið. oc þa sa konongrenn at þæir mundu æcki sysla at sva bunu. þa let konongrenn taca skip noccor er barkar hæita. oc let drængia með stærkum koðlum um hvarntvæggia stafnen siðan let han dregha scipin up a bærghit ivir hællizs dyrnar. oc gengo menn i skipinn meðr vopnum sinum oc boro griot i. enn siðann leto þæir ofann sigha skipinn firir bærghit. enn þæir er i voro skiponum boro ofan a hæiðna menn bæðe vopn oc griot oc rukku hæiðingiar af stæinvæggiumum þa geck Sigurðr konongr neðann i hællinn oc comuz up a stæinmurinn. sva sæghir Haldor skaldre. 260. Boðstyrcer let barka braghnengs værk a Særkium færg hafa gerðz firir gyghiar gagnstigh ovan sigha þar er i hall at hælli hær nænnin fiolmennum gonlar þings með gengi gnydrott þeðan sotti. Hæiðingiar sottu þa innar i hællin a þet vighi er þer hofðu þæir gort ser. en Sighurðr konongr let flytia upp i hællinn viðu stora oc gerðo mikit bal. oc slogho i ælldi. varð þa sa ælldr sva mikill at allt hæiðinna manna þa brann. nema þat er up geck a vopn kristinna manna þetta hævir verit callat æitt hit mæsta fræmdar værc. K. 73. Vm færð Sigurðar konongs til Sikilꝍyiar ## Saga Sigurðar jórsalafara, Eysteins ok Ólafs, kap. 2 Nu for Sighurðr konongr suðr til Sikilꝍyar oc var þer þa hofðingi ivir Rogæir iarl þer dvaldez Sighurðr konongr um vettrinn með iarlenom. oc hinn attanða dagr iola þa læiddi Sighurðr konongr Rogæir iarl til hasætis meðr ser oc gaf honom konongs nafn. Rogæiʀ konongr hellt siðann længe konongdome oc ꝍghslaðe mioc sitt riki i margha staðe. hann var kallaðr Rogæir riki. hans sun var Vilialmr konongr i Sikilꝍy. dꝍtr Vilialms konongs voro .iii. feck æinnar Hæinrekr kæisare. aðra dottor Vilialms konongs atti iallinn af Kapr. hina þriðiu dottor hans atti Margariz kusare. K. 74. Nu kꝍmr Sigurðr konongr til Akrs Sighurðr konongr for siðan ut ivir haf oc hellt skipum sinum til Akrsborghar for þeðann landvegis ut til Iorsalaborghar fann þer Balldvina er þa var konongr ivir Iorsalalannde var þer Sighurðr konongr i goðum faghnaðe. oc sialfr Baldvini konongr fylghðe honom ut til arennar Iorðanar. oc aftr til Iorsalaborghar. Gaf Baldvini konongr með raðe patriarchans af crossenom hælgha noccon lut oc margha aðra hælgha doma. K. 75. Nu fara þæir baðir til Sættar Sigurðr konongr oc sva Baldvini A þæiʀi somu tið for Balldvini konongr meðr hæʀ sinn til borghar þæiʀar a Syrlande er Sætt hæitir. Sigurðr konongr for auc meðr konongenom til þæiʀar somu borghar meðr herr sinn oc i þæiʀi ferð unnu þæir borghena Baldvini konongr oc Sigurðr konongr. Enn þeghar gaf Sighurðr konongr Baldvina kononge borghina oc sætti til varðvæizlu ivir borghina kristna menn sva sæghir Haldor scvaldre. 261. Borgh hæiðna vann bræðer bæmia tikr af riki haðuz hværr við pryðe hilldr enn gaft af millde. K. 76. Nu fær hann til Garðz Siðan for Sighrðr konongr aftr til Akrsborgar oc toco þer scip sin. foro brot af landeno oc for þa Sighurðr konongr með liði sinu til Myclagarz oc aðr enn hann sighlde upp i sund. þa la hann halvann manoð raðann byʀ. fyrir þvi at hann villdi þa sighla. er seghlum hans være æket fram at skipe. firir þvi at þa matte sia af hvaro tvæggia landeno i oll sæghl hans firir þvi at þou voro oll af pellum. oc þa er hann sighlde at Miklagarðe let Alæxius kæisare uppluka borghliði þvi er hæitir Gullvarta. gecc þa Sighurðr konongr inn i borghina oc voro oll stræti firir hanum dreghinn með pællum Sighurðr konongr mælti við menn sina at þæir skylldu lata ser fatt umm finnaz. þo at þæir sæ þa luti er æighi væri oftsenir i Norðlondum oc sva gerðo þæir gengo sva a pellinn sæm þa at bært være strætit. Alæxius kæisare faghnaðe Sighurðe kononge væl oc feck hanom dyrleghar hallir oc liði hans. K. 77. Vm paðrhæims læik Nu bauð Alæxius kæisare Sighurðe kononge hvart hann villde at æfnat væri til læiks þess er kallaðr er paðræims læikr. eða villdi hann þiggia iammikit gull af hanom sæm læikr costaðe enn þet var vi scippund gullz. Sighurðr konongr kous læikinn oc likaðe þet kæisaranum væl oc let nu bua læikinn oc hafðe sa læikr falegha aðr sen veret eða læikinn. þer var mikill fiolde þæira Norðmanna er gek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . | . . . . . . . . . gort veret i Norege. hann let oc gera virkit við Agðanes. oc kirkiu norðr i Vagom. oc lagðe eignir til. Ꝍysteinn konongr let oc gera skip i Niðarose. æftir þui sem var Ormrenn lange. let þar gera a dreca hafuð oc bua gulli. oc callaðe Dreca. Ꝍysteinn konongr com Iamtalande undir sik. fyrstur Noregs kononga. K. 78. Vm andlat Sigurðar konongs oc þæirra brꝍðra. oc um skyrsl Harallz gilla ## Saga Sigurðar jórsalafara, Eysteins ok Ólafs, kap. 3 [(A) þrettanda are rikis þæirra brꝍðra Sigurðar konongs. oc Ꝍysteins konongs. toc sott Olafr konongs broðer þæirra oc andaðest. var lik hans iarðat i Niðarose at Kristkirkiu. en [.vii. vætrum siðar fecc Ꝍysteinn konongr sutt oc andaðest suðr a Stimi a Hustaðum. var siðan lik hans fꝍrt norðr i Niðaros oc iarðat at Kristkirkiu. hans dauða harmaðe hværr maðr i Norege. en siðan reð Sigurðr konongr einn landeno. Fam vætrom æftir andlat Ꝍysteins konongs com vestan af Irlande sa maðr er callaðr var Haralldr. oc lezk vera sun Magnus bærfꝍz. hann hafðe veret callaðr a Irlande gillikrist. oc þa er Haʀalldr kom til Sigurðar konongs. oc bar sitt mal firir hann. oc beiddist at gera skirslr til faðernis ser. en Sigurðr konongr bar þetta mal firir vini sina oc var lengi aðr um raðet en lofat være. at Haʀalldr skylldi troða skrar. oc sanna sva faðerni sitt. en þat varo .vii. plogiarn gloande. oc þar giecc Haʀalldr æftir berom fotom. oc .ii. biscupar leiddu hann. oc hæfir þesse skirsl frecost veret gorr i Norege. Haʀalldr varð væl skirr. oc syndi þa Sigurðe kononge heila fꝍtr sina. oc allum þeim sem við varo stadder. Sigurðr konongr toc þa væl Haʀallz frenzemi oc hafðe hann með ser innan hirðar. oc let væl ifir hanum. en Magnusi syni Sigurðar konongs var þungt til Haʀalldz. oc marger aðrer vicu æftir Magnusi um þat sama mal. Magnus sunr Sighurðar konongs fecc Kristinar dottor Knuz lavarðar oc Ingibiorgar dottor Harallz konongs. systur Malmfriðar drotningar er Sigurðr konongr faðer hans atte. þa er Sigurðr konongr var staddr i Vik austr. fecc hann sott oc andaðezk. oc hafðe þo lengi aðr haft mikit vanheilendi. var lic Sigurðar konongs flutt til Asloar oc hvilir hann i Hallvarzkirkiu i steinvæggenom syðru megin firir utan korenn. þa hafðe Sigurðr konongr raðet Norege [.vii. vætr oc .xx. siðan Magnus konongr bærfꝍtr faðer hans fell i fra. ## Magnús saga blinda ok Haralds gilla, kap. 1 (E)ftir andlat Sigurðar konongs varo þæir til kononga tæknir. Magnus sunr Sigurðar konongs. oc Haʀalldr Magnus sunr broðer Sigurðar konongs. oc hafðe sina hirð hvarr þæirra. oc eigi hafðu þeir lengi baðer veret konongar. aðr en usætte gerðezk a miðli þæirra. oc sva mikit var at þui at hvarr þæirra hio bu firir aðrum. oc þui nest drapust þeir menn firir. [a fiorða are rikis þæirra var Haʀalldr konongr i Vik austr austarlega. oc samnaðest at liði. Magnus konongr dro saman hær mikinn oc for a mot Haʀallde kononge frenda sinum. þeir funnuz þar sem heitir Fyrirleif. hafðe Magnus konongr lið meira myklu. þar barðust þeir oc varð mikit mannfall. þar fell Kristrꝍðr broðer Haʀallz konongs sammꝍðra. oc eigi færra hirðmanna hans en .lx. En Haʀalldr konongr komsc sialfr a flotta. Haʀalldr konongr flyði suðr til Danmarcar a fund Eiriks Danakonongs Eiriks sunar. þeir hafðu aðr giorzk eiðbrꝍðr. Eirikr konongr veitti Haʀallde kononge allt Halland til ifirferðar. oc gaf hanum .vi. langskip reiðislaus. Eftir Fyrirleifar orrastu lagðe Magnus konongr allan Noreg undir sik. oc for um haustet norðr til Biorgviniar oc foro þa hæim lendir menn flester | til bua sinna. þetta sama haust com Haʀalldr konongr sunnan af Danmorcu. oc þa er hann com til Konongahellu var firir hanum samnaðr noccor. oc varð þo engi bardage firir þui at bꝍar menn gafozk upp oc toco við Haʀallde kononge. Byriaðe þa Haʀalldr konongr færð sina norðr um Vikena oc drap marga menn. en af sumum toc hann fe mikit. Ða fecc Haralldr konongr ser skip oc dreif at hanum lið mikit. oc þa er hann com austan Borgar toc hann þa brꝍðrna Nerið oc Asbiorn. bað þa kiosa hvarr þæirra villdi vera hængðr eða hvar fara i Sarp. Neriðr var hængðr en Asbiorn for i Sarp. hann var elldri oc sa þotte dauðinn enn grimmlegre. Siðan for Haʀalldr konongr norðr með lande oc lagðe land allt undir sik þar sem hann for. Ða er Magnus konongr spurði þessi tiðendi. gierðe hann boð æftir lendum mannum sinum. oc bauð ut leiðangr. en flester lendir menn dvaldust heima. sva com oc fatt af hæraðom til hans. þa kallaðe hann til sin Sigurð Sigurðar sun Nefsteins sunar hann var mikill hofðingi oc allra manna vitrastr. oc spurði Magnus konongr hann raða hversso hatta skylldi. en hann svaraðe a þa lund. Hærra sagðe hann. til þessa kann ec goð rað læggia ef þer vilið nyta. gereð mik eða annan lendan mann mote Haʀallde frenda yðrum. oc lateð bioða hanum sætt. sva sem hinir bæztu menn leggia rað til i baða staðe. bioða hanum þat riki er hann a at retto at hafa. oc ero sva marger menn vitrir oc goðviliaðer með Haʀallde kononge. at þetta ærende munu flytia giarna við hann. Ða svaraðe Magnus konongr. litla rið niotom ver þa þess sigurs er ver vunnum landet allt undir oss i haust. ef ver sculum nu upp gefa. at orꝍyndu. oc eigi vil ec þat. gef til annat rað hværsso ec scal hallda landeno. þa svaraðe Sigurðr. þat er þa mitt rað at fara a brott heðan or Gulaþingslogum. oc norðr i Þrondheim. oc freistið ef þer faeð styrk af Þrꝍndom. þa svaraðe konongren man eigi þa Haʀalldr konongr læggia allt landet undir sik austan ef ver flyum undan. þa svaraðe Sigurðr. enn er eitt rað til oc er illt. gereð til gesti oc lateð drepa einn lendan mann eða tva þa er nu sitia hæima. oc vilia æigi nu coma til yðar. oc gefa þær veizlr er þæir hafa hafðar. þæim noccorom er her ero með yðr oc þer truið væl. kann þa væra at aðrer se við oc vili eigi biða heiman þuilicra hæimsokna. þa svaraðe konongrenn. þetta rað man verða uvinsællt. oc cann vera þo at ec lata drepa lenda menn mina oc fæ ec aðrum len þæirra. kann vera at þæir se mer eigi bætri. þa stoð Sigurðr upp oc giecc brott oc mællte. hvi scal ec eigi gefa yðr þat rað hærra. er ec se at þer vilið hafa. sitia her i Biorgvin þar til er Haʀalldr kꝍmr með allu liði sinu. oc mantu þa verða annat hvart at flya. eða þola meizlr. eða dauða at þriðia coste. ## Magnús saga blinda ok Haralds gilla, kap. 2 K. 80. Enn um Haʀalld gilla oc Magnus (H)ᴀʀalldr konongr com þa með allu liði sinu til Biorgyniar iola æftan. oc villdi eigi læggia til bꝍiarens firir hælgar sacar at beriast. oc lagðe i Floravaga oc la þar um iolenn. oc hafðe mikit lið. oc enn como til hans ur hæraðum .xi. .c. manna um iol. þesse var callaðr muga vetrenn. Magnus konongr hafðe oc viðrbunað mikinn i bꝍnom. oc let alla daga i iolonom hafa mikit starf. hann let gera valslꝍngio ut i holme. oc hann let gera allt utan fra Kristkirkiu oc ifir til munka bryggiu með viðum oc sumt með iarnrekendom. sva at eigi matte fara skipum i vagenn. hann let oc gera hærspora marga oc casta ifir a Ioansvallu. oc hann atte þing við bꝍiar menn oc bað ser liðs. oc heto aller goðo um þat. Affara dag iolanna lagðe Haʀalldr konongr at bꝍnom allum hær sinum. oc hamlaðu þæir skipunum at Norðnese. En Magnus konongr hafðe fylkingar sinar ut i holme. en þa hugðu þæir Magnus konongr. at þæir Haʀalldr konongr villdu upp ganga i Norðnese. vændi þa Magnus konongr allu liði sinu inn æftir bꝍnom. oc þa er þæir como inn i vags botnenn. sa þæir at Haʀalldr konongr hafðe lagt allum skipum sinum at holme. oc lið hans var þa allt a land comet. sotte þa Haʀalldr konongr otan æftir bꝍnom. en marger bꝍar menn skruppu inn i garða sina oc i hus. þa er Magnus konongr for inn eftir bꝍnom oc var þa eigi gott til þæirra at taca. en þa er Magnus konongs menn sa hvat ofrefli hærss er Haʀalldr konongr hafðe. flyði allt lið Magnus konongs. sumt upp i fiallet en sumt aftr i bꝍenn. oc sumt a hærsporana. en Magnus konongr giecc þa ut a skip sitt oc sættiz i lyfting. oc fatt manna með hanum. en með þui at þæir hafðu ængan liðs kost at fara brott a skipinu. oc sva bannaðe umbunaðr sa er gorr var um þværan vagenn. sva sægir Einar Skulasunr. 262. Luku vag viku var at costr fara bryns Biorgyniar braut haskrautum. Ða como menn Haʀallz konongs a skipet oc varð þa Magnus konongr handtekinn oc var hann i giæzlo Harallz konongs um rið. oc var þa um raðet hans mal. i þessom fyndi fell ekki mart manna. oc flestom varo grið gefen. sva sægir Halldor svalldre. 263. Mattuð olld þa er otta ognfyrstr konongr lysti liop firir hilmis vapnom hær flotte by veria. Eilif Peterssen: Reinalldr biscup or Stafangre var hængndr ut i holme við valslꝍngiuna. Eftir þetta var Magnus konongr bæðe blindaðr oc gialldr. en Reinalldr biscup or Stafangre var hængndr ut i holme við valslœngiuna. Magnus konongr for þa norðr i Þrondheim. oc tok þar munka klæðe. en Haʀalldr konongr lagðe þa allt landet undir sik. Haʀalldr konongr fecc Ingiriðar dottor Ragnvallz Inga sunar. Steinkælssunar. Ingiriði hafðe fyrr atta Heinrekr skotulær. sunr Sveins Sveinssunar Dana konongs. þæirra synir varo þæir Magnus Svia konongr oc Ragnvalldr iarll. oc Buriz. Haʀalldr konongr atte sun við Þoro Guðorms dottor ɢrabarða. sa het Sigurðr. Tveim vætrom siðar atte hann annan sun við Ingiriði drotningu. sa het Ingi. K. 81. Vm Sigurð slæmbidiakn (S)igurðr er callaðr var slæmbidiakn com til Noregs vestan um haf. hann for suðr til Danmarcar oc bar þar iarn til faðernis at hann var sunr Magnus berfꝍz. oc varo við þessa skirslu .v. biscupar oc varð væl skirr. sva sægir Ivar Ingimundar sunr. 264. Gerðo skirslu um skiolldungs kyn fim biscupar þæir er framast þotto sva bar raunir at riks konongs þess var ens millda Magnus faðer. ## Magnús saga blinda ok Haralds gilla, kap. 3 Ðaðan for Sigurðr slæmbidiakn til Noregs. oc com a fund Haʀallz konongs broðor sins. en við hanum var þunglega tækit. oc lagðe Haʀalldr konongr oc hans raðgiafar engan trunað a skirslu hans. oc var Sigurðr þa hanndtekinn oc leiddr a skutu eina. oc rero menn a braut með hanum. oc þa er þæir como langt fra bꝍnom Biorgyn. sat Sigurðr i firirrumi oc hafðe ifir ser mattul skinnlausan. horfðe niðr a þiliuna firir sik. oc hafðe hændrnar a mattuls bondunum oc flutti upp a hals ser. oc þa stoð hann upp oc beiddist at ganga til borðs. stoðo upp með hanum .ii. menn oc helldo a klæðom hans. En þegar er hann kom til borzens. toc hann henndi sinni hvarn þæirra oc stꝍyptist firir borð með baðom þæim. en með þui at skutan renndi skiott oc þæim varð sæint at snua henni. bar firir þui i sundr þæirra fyndi at sinni. Sigurðr toc eitt kaf furðu langt. oc þa er hann com upp var hann ner lannde. oc fyrr var hann a landeno en þeir giæte tækit sina menn a skutunni. var Sigurðr allra manna fothvatastr oc fengo þæir ækki natt hanum at þui sinni. foro aftr Biorgyniar a fund Harallz konongs oc sagðu hanum sva buit. oc var þæirra færð litt lꝍyfð. Sigurðr for þa a launungu til vina sinna. oc hafðe með ser þa noccora menn. oc þa er miok leið at iolom com hann til Biorgyniar a launungu oc lꝍyndu hanum bꝍyar menn. nesta eftan firir Luciu messo þa er Haʀalldr sat ifir matborðe. mællte sa maðr til hans er nestr hanum sat. hærra sagðe hann ver hafum þrætt um þar til er ver hafum veðiat um eitt mark. oc fær þetta engi maðr lꝍyst nema þer einir oc sagðe hanum einum saman. Ec sagða þat hærra at þer mynduð liggia i hia Ingiriði drotningu i nott. en þæir segia at þu mynir liggia hia Þoro. þa svaraðe konongren. lata mantu veðfeet. oc urðu þæir sva þess varer at hann myndi liggia i hia Þoro. þessa menn hafðe Sigurðr slæmbidiakn til niosnar sætta innan hirðar. A þesse samu nott gilldraðe Sigurðr sva til Haʀallz konongs. oc menn hans. at havuð vorðr Haʀallz konongs var firir þui hærbergi er aller hugðu at hann svæfe i. en hinnug var varðlaust sem hann var sialfr inni. kom þar Sigurðr um nott oc menn hans til hærbirgisens oc komoz inn fyrr en konongrenn vaknaðe oc baro þegar vopn a hann. let sva Haʀalldr konongr gilli lif sitt. at hann hafðe morg sar. þetta var ofarlega a nottenne. Siðan giengo þeir Sigurðr oc hans menn oc toco ser skutu eina. oc þa er dagaðe um morgonenn. rero þeir ut a vagenn firir Biorgyniar bryggiu. oc lysti Sigurður vigi Haʀallz konongs broðor sins a hændr ser. oc beiddist af lendum mannum oc hirðenne oc bꝍiar mannum at þeir skylldu taca hann til konongs eftir þui sem aðr hafðe broðer hans veret. en aller svaraðu senn. at hann skylldi alldrigi konongr vera. oc sagðu sva at tveir lutir ganga til at þu matt alldrigi konongr verða. sa er einn at ver hyggium at þu ser eigi sunr Magnus konongs. en sa er annar ef sva illa hæfir veret. at Magnus konongr hæfir getet sun við Þoro Saxa dottor systr Sigriðar. þa hæfir þinn getnaðr veret ogiæfosamlegr oc sva hæfir nu gefezk er þu hæfir nu myrðan broðor þinn. oc þa er Sigurðr sa at myndi ekki þar sysla at sinni rere hann a brott. lik Haʀallz konongs var iarðat i Kristkirkiu hinni forno. eftir þetta toco Biorgyniar menn Inga til konongs Harallz sun. oc var hann þa a fyrsta vetr. en þa er Þrꝍnder spurðu dauða Haʀallz konongs. þa toco þæir til konongs Sigurð sun Haʀallz konongs. var hann þa a þriðia vætr. Ða hafðe Haʀalldr veret konongr .vi. vætr. er hann fell .iv. með Magnusi frenda sinum. en .ii. siðan einn saman. Einar Skula sunr getr þess oc at Haʀalldr konongr hafðe barzt .ii. sinnum i Danmarcu. annat sinni undir Hveðn við vikinga noccora. 265. Otryggum læztu æggiar eliun þrar undir harre Hveðn a hauldum roðnar rams munn bruðr þunnar. Enn sægir Einar sva. 266. Attuð socn við slettan særkrioður hærs merki harðr þar er rægg um virðum Lesꝍyiar þrom bleso. ## Magnús saga blinda ok Haralds gilla, kap. 4 Sva er sagt at Haʀalldr konongr hafðe sigr i hvarretveggiu orrostu. Eftir fall Haʀallz konongs. for Sigurður slæmbidiakn a Norðhorðaland oc inn i Sogn oc drifu til hans menn. Sigurðr atte þing við Sygni oc Norðhorða. oc a þui þingi var hanum gefet konongs namu. oc þar giengo marger hanum til hannda. oc gierðoz hans sværðtacarar. sva sægir Ivar Ingimundar sun. 267. Toco við milldum Magnus syni Horðar oc Sygnir eftir Haʀalld fallenn sorost marger menn a þingi buðlungs syni i broðor stað. Ða fecc Sigurðr eina tvitugsesso oc noccorar skutr smar. vendi þa norðr með lande. oc þegar hann com norðr risu Mꝍrer við hanum. firir þui at þæir hafðu iattað með Þrꝍndom lyðni til Sigurðar konongs. for þa Sigurðr skyndilega oc ætlaðe at coma ovart norðr i Niðaros. oc com um nottena undir Niðarholm. var hanum þar sagt at niosn myndi comen vera firir hann i bꝍenn. Ða toc hann ut or klaustranom Magnus konong er blindaðr var oc hafðe með ser. oc hugði at þa myndi lið meira at hanum drifa en aðr. oc sva var. vendu siðan ut or Þrondheimi. oc litlu siðar skyldust þæir Magnus oc Sigurðr. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 1 . . . . . . . .ostilling mugsens at þat odꝍma værc være tiltekit. hann var manna sniallaztr. oc com su tala miok i æinn stað niðr. Erlingr væitti um vetrenn i Tunsberghi. oc hann gaf mala um Kyndils messo. Sighurðr for meðr [hit friðasta lið sitt ovan i Vikina. oc geck undir hann mikit lið firir ofrikis sacar. enn margher guldu fe oc for hann sva viða. þæir varo sumir i flockenom. er ser leitaðo griða til Ærlings a laun. enn þar fengoz svor at allir menn þæir er þes læitaðo skyldu hava lifs grið. enn þæir i mestom socom varo skylldi engi fa lanz vist. oc er þæir spurðo þet. þa helt þat saman folkenom firir þvi at þeir voro marghir er sek vissu at þvi sanna at Ærlingi mundi þyckia sacbitnir viðr sek. Philippus Gyrðrsun gec til sættar viðr Ærling oc fec aftr æignir sinar oc for til bua sinna. K. 89. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 2 Litlu siðar comu þæir Sighurðar menn oc dropo hann oc morg slogh veitto hvarir aðrom i eltom eða i aftocum manna. enn ecki voro hofðingiar viðr þet er firir þvi slict ecki ritat. um fastu andværða com niosn Ærlinge at Siguðr iall mynndi koma með hærr sinn a hans funnd. oc var stundum spurt til hans ner enn stundum fiare. Erlingr gerði þa niosnir firir hvar sem þæir kvæme fram. oc let blasa ollu liðinu hvært cvæld or bꝍnum. oc lagho um netr i | safnaðe oc var allt skipat til fylkingar. þa com Ærlingi niosn at þæir Sigurðr iall varo upi a Re. byr þa Ærlingr færðina or bꝍnom oc hann hafðe með ser allt [byar liðit allt þet er vapnom matte orka. nema xii menn varo eftir at gæta bꝍarens. hann for or bꝍnum Tyssdaghenn i annare viku langafostu eftir non. foro þa um nottina oc varo ii menn um æinn [hest oc um einn skiold xiii tigi manna var talet. oc þa com niosn i moti þæim su at iall var a Dinnduxstaðum með ᴅ. c. manna. let þa iall calla saman liðit oc sagðe þat er hann hafðe spurt. liðit eggiaðe at þæir skyllde skunda oc biargaz þar um nottena. Erlingr talaðe ærende oc mælti sva at þat man yðr þickia licare. at var fyndr bere saman. ero þar i þæiʀa flocke marghir menn þæir er oss mætti minni samt vera þæiʀa handa værc er þæir hiuggu niðr Inga konong eða aðra vini vara oc er sæint a þet talu koma. Gerðo þæir þat með fiandans værcum oc fulltinge oc niðskap. þvi at þat stendr her i lagum varom. at engi maðr hevir sva firirgort ser at æighi hæiti þat niðingskapr eða morðingia verk. at menn drepazk um nætʀ. oc hever þesse flockr leitað ser þæira hæilla at tilvisan fiolkunigra manna at beriazk um netr enn æighi undir solo. hava þæir oc meðr þvilicri framkvæmd unnit þann sighr at stigha ivir þvilicann hofðingia. sem nu hava þæir við iorðu lagðann. havum ver oft sact slica luti ennda er nu at sionom orðit um þæiʀa hatto. skulum ver hældr hava þet raðet er oss er kunnare at beriazk um liosa dagha meðr fylkingu oc stelaz eighi a menn um netr. havum ver lið ꝍret æighi moti mæira liði skolum ver biða daghs at oc lysingar oc hallda saman fylkingum ef þæir vilia. eftir þat settizk liðit niðr toko sumir i sundr hꝍyhialma oc gerðo ser af bol. sumir sato a skialldum sinum. enn veðrit var svalt oc vata drif a. þæir Sigurðr fengo niosnina oc sva freme er liðit com mioc sva at þæim. oc stoðo upp oc vapnaðoz oc visso æighi hosso mikit lið er Erlingr hafðe. villdu sumir flya enn flestir vildo biða. Sigurðr æinn var malsniallr callaðr oc æighi mykill tilræðesmaðr. hann var þa oc æighi ofusare at flya oc feck hann af þvi mykit amæle af liðino. enn er lysa toc þa hafðe iallinn fylct liði sino a breku nocore firir ovan bruna oc millim byarens. þar fell aa æin litil. enn þæir Erlingr fylctu annann vegenn arennar. oc a bak fylkingo þæiʀa varo menn a hestum. Iallz menn sa at liðs munr var mykill oc toldu rað at læita a skoga. Iarlenn svarar. þat segeð þer at [með fylcingenne er ænge kiærkr oc skal þet nu rꝍyna. gæte hværr sin at enge flyi ne falme fyʀ enn ec. ver havum vigi gott latum þa ganga ivir bruna. enn er mærkit kꝍmr ivir bruna. þa stꝍypumk a þa oc flyi nu ængi fra aðrum. Sigurðr hafðe brunaðan kyrtil oc rauða | skickiu fitskva a fotum. hann hafðe skiold a lið oc sværð i hennde er Bastarðr het. oc mælti þat væit guð hældr enn þiggia gull mikit. villda ec na Bastarðe at koma æinu sare a Erling skacka. K. 90. Lið Ærlings villde ganga fram at brunne [hann Sigurðr bað þa vænda upp með anne þar var sva gort. ialls lið geck upp með breckunne oc a backana. er ivir gannga ana ut. þa bað Erlingr at lið hans skyllde syngia pater noster. oc biðia at þæir hæfðe gagn er guð villde. oc sungu þa allir kyrialinn hatt oc barðu vopnum sinum a skiolldu sina. enn við þann gny skutuz i brot oc flyðu ccc manna af liðe iallsens Erlingr oc hans menn fylgðu þæim ivir ana þa braz framlaupet firir breckona oc mꝍtoz menn a breckobruninne. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 3 K. 91. Her rꝍðer enn um oʀostꝍ Þa tocz orrasta mikil varo fyst spiotalogh oc þegar brat eftir hoggorasta oc foro a hæli merki iallsens oc komuz Erlings menn upp a breckona. varð skomm orostan aðr enn iallens menn flyðu a skogenn er a bac þæim var. þa baðo þæir iarlenn flyia. þa svaraðe hann. fram ver nu meðan er ver meghom oc hio a tvær hendr oc fell hann þer oc meðr hanum Ion Svæins sun oc ner lx manna. Ðeir Ellingr leto fatt manna oc rako flotann a skogenom. þa stoðvaðez Erlingr oc hans lið er þæir como at skoginum. þa hvarf liðit aftr oc komo at þær er þrælar villdu draga fot af Sighurðe oc var hann æighi ærændr oc vissi þo ecke oc hafðe folget sværðit i umgærðinne oc la þat þar i hia hanom. Erlingr toc þet upp oc laust þa þar með oc bað þa a braut skriða æftir þat hvarf Ellingr aftr með sinu liðe oc settiz i Tunsberghe. Siau nattum siðar toku þæir Erlings menn Einʀiða unga var hann drepenn oc oll hans skipsocn. [um varit eftir halda þæir Markus hit ꝍfra til Vikrinnar oc raða ser þar til skipa. um haustit eftir er Ellingr spurðe. feʀ hann austr eftir oc hittaz þæir i Konongello. flya þæir Markus upp i ꝍyna Hysing. dreif þar lanzfolk Hisingsbuar ovan oc ganga i fylking með Markus monnom. þa skutu þæir a Erling. er hann reri at lande. þa mælti Erlingr við sina menn. takum skip þæiʀa. oc gangum æighi upp at bæriaz her við land hærr. Hysingsbuar ero illir oc braðir oc ovitrir. muno þæir litla stund hava flokc þenna mote ser þvi at Hysing er land litit. sva er gort at skip þæiʀa ero tekinn oc flutt ifir til Konongello. Erlingr settiz með sinu liðe i Konongello. Markus oc hans lið foro upp a Markir oc ætlar til alaupa oc hafðu hvarir niosn af oðrum. K. 92. Erlingr hafðe fiolmenne mikit oc toc lið or heraðom. Andværðann vetrenn for hann ut i ꝍyna Hysing með myclo fiolmænni oc kravðe þings. Hysings buar cvamo ovan oc helldo upp þingino. Erlingr sagðe sakar a hendr þæim at þæir hafðo laupit i flock með Markuse oc at lyctum festu þæir | gialld. oc gerði þæim þar til stefnudagh a vikufresti i bꝍnom oc nefndo til menn xii bꝍndr. Enn er þæir komo til Erlings þa dꝍmde hann a hendr þæim Hysingsbum ccc. nauta. Nu fara bꝍndr hæim oc segia sina færð æighi goða. litlu siðar gerði frost mikit oc laghðe is a ana oc fraus inni skip Erlings. þa helldo bꝍndr gialldino oc lago i safnaðe i Hysing. Erlingr var i bꝍnom oc hellt iolaveizlona. enn Hysingsbuar helldo samol oc svæitir i Hysing um iolinn. Enn daghenn æftir fimtanda dagh þa for Erlingr at þæim ut i ꝍyna tok husinn oc brende oc drap hann menn. oc for aftr viðr sva buit til byar. Marcus snerezc þa til Upplanda oc dvaldezc þar um rið. þa foro þæir norðr hit ꝍfra til Þrondæims oc var þæim þar væl fagnat. oc reðo ser þar til skipa var Sigurðr þar til konongs tekinn komo þar til flocks margir dugandi menn. oc er alæið varet helldo þeir norðann Sigurðr oc Markus. K. 93. Vm austanfærð Ærlings ## Magnús saga Erlingssonar, avsnitt 4 Erlingr bioz oc austann um varit hafðe hann lið mikit oc stor skip. enn er hann com norðr i Vikina feck hann andviðri. oc la hann þar mikinn luta sumars enn sumt lið hans for norðr til Biorgviniar til landvarnar þer var Nicholas Skialldvarar son Nꝍckvi Pals son Þorolfr dryllr Þorbiorn kialkare mart annara lændra manna. þæir Markus sigldu hit nꝍrðra utlæiðina firir Biorgvin. hafðu menn þat miok a male. at þæir hafðu byʀ þengat er þæir villdu. Enn Erlings menn fengo anndviðri. Enn er Marcus kvam austr a Lista. þa spurðu þæir at Erlingr hafðe hærr uvighann i Vikenne vænnda þa aftr oc ætla at leggia til Biorgviniar enn er þæir koma firir bꝍinn þa sea þæir morg langskip oc stor roa a moti ser oc sea þa engann sinn annann enn roa undan oc sva gera þæir. Nicholas oc hans felagar roa eftir þæim. oc ellta þa Markus geck upp oc flest allt lið hans suðr i Skorpo sumir rero suðr i sund. þar taka þæir skip oc drepa slict af er þæir fa. nockorum doghum siðar fann Eindriðe hæiðafylia Sigurð oc Markus. varo þæir fluttir til bꝍarens. var Sigurðr hoggvinn a Hvarfsnesi. enn Markus hængðr ut i fra Grafdal. þa var Magnus æinn konongr firir Norwege. Erlingr skacki hafðe þa æinn landrað með handum oc alla konongs æign enn aðrir lendir menn sato i væizlom sinum sem fyʀ hafðe veret um Inga konongs dagha Erlingr hof upp miok frendr sina oc gaf þæim morgum iarðir. Erlingr var storvitr maðr. oc oʀostu maðr mikill. var auðigr oc malsniallr. maðr grimmr oc refsingafullr. þat var siðr hans um ovine sina. at allt stormenne gerðe hann landflotta. af þessu varð riki hans miok hærrskatt. firir þvi at þæir hofðingiar er verit hofðu með Hakone kononge eða Sigurðe fluðu til Danmarkar eða upp a Gautland oc hæriaðo þaðan a Vikina. þar var Ogmundr Siмunarsun oc Friðrekr kꝍna. Arnulvr skorpa oc Biarne hinn illi. | oc marghir aðrir. þa er Ærlingr var i Tunsberghi. spurði hann til þæiʀa i Vik austr at þæir rænto. þa for hann austr at læita þæiʀa oc feck tekit Friðrek oc Biarna með .ii skipum oc let hann Friðrek binda viðr ackere. oc stꝍypa hanom firir borð. oc [Biarne var hængðr. oc var þat ængum manne harmande. enn Friðrekr var ættstor maðr oc var hann miok harmaðr i Þrꝍndo laghum. sem siðar verðr getit. Valldimaðr Dana konongr oc Erlingr skacke gerðo þau æinka mal meðal sin oc varo þau með svardagha bundinn af hænde Ærlings oc hans hinna agætasta manna. at ef Magnus Erlingssunr vurðe konongr ivir Norege. þa skyllde Valdimar konongr æignaz allt landit. þat er liggr millom Liðandis nes oc Danmerkr at skattum oc skylldum sem i forneskio hofðo haft Dana konongar. Valdemaðr konongr skyllde veita hanum Erlinge oc hans flock styrk til at vinna Noregh oc hafa friðland i Danmork sinu liðe. þa sende Danakonongr menn sina með brevom til Ærlings oc krafðe lanzskiftis sem svardaghar varo til. þat mal bar Erlingr upp firir landraða menn sina þa er rikastir varo oc mesto skylldu raða af hendi Magnus konongs. oc þa varo þau bref upplesenn a þingum oc a motum. sva at oll alþyða hꝍyrðe. oc var þat allra manna æinmæle. at þer letuz ei vilia landvorn hafa firir utlennzkum hærr. eða þiona Dana kononge. oc æi tviskifta Noreghi. oc letoz hanom muna fylgia. Ellingr væitti þau annzsvor at lyctum. at allt lannzfolk reis a moti. oc næitaðe at ganga undir Dana konong. bauð hanum sina vinatto oc fegiavar. enn hann lezk æighi mega raða við lannz folkeno at skifta hanum af lanndeno. enn er Dana konongr spurðe þat. þa likaðe hanom illa. oc gallt firir fiandskap oc kallaðe Erlings menn oc sun hans æiðrofa. [Einum vetri eftir fall Hakonar konongs com i Noregh Stephanus legati. var hanum vel fagnat af hende Magnus konongs oc byscops. þa var Ꝍysteinn erkibyskup. Eysteinn for i syslu sina norðr a Halugaland. þa leitaðe hann viðr bꝍndr at þæir skylldu auka rett oc sakꝍyre. þann er byskupe skyllde giallda. Enn með þvi at Ꝍysteinn byskup var sniallr maðr mikill oc ætstor auðigr at fe oc vinsæll bæðe. nu fylghðe þvi male miok Erlingr oc kom til með ser mannum rikum frendom sinum oc vinum þa var þet framkvæmt er hann krafðe at þat fecz af bondum. at allr sacꝍyrir sa er hann atti at taka. þa skylldi vera silfmetenn ꝍyrir. enn aðr var sacꝍyrir byscups slicr sem konongs loghꝍyrir enn þess verðr hælmings munr þæiʀa aura lagha enn þo at ængi væri til at næita af boanda hænde. þa feck Erlingr af þvi mikinn . . . við alla menn þa er þetta ærende styrktu. Oc um varit æftir com Ærlingr skacki norðr til Kaupangs. kærðo þa þetta marghir menn | firir hanum. Erlingr væitti þvi ængi annsvor oc lyddi til hvat menn mælto. enn er hann kom a malstefno þa rꝍddo þæir margha luti þa er til landraða horfðo. þa mælti Erlingr skacki. herra sagðe hann. kunnict man yðr vera um logskra Þrꝍnda. Nu þat allt er þar er a lact. munuð þer vilia briota logh hins hælga Olafs konongs. Erkibyskup svarar æighi ero þa brotinn log hans i þvi at aukinn er rettr hans. hitt er laghabrot at æighi er sa konongr ivir Noreghi sæm i lagum stændr. Erlingr svarar. eighi var þat giort miok i moti yðru raðe. er Magnus var tekinn til konongs. oc iattaðo þvi allir sva byscopar sæm annat lannz folk. Erkibyscup svarar æighi vil ec þvi i moti mæla. at Magnus meghe konongr vera. ef þu væizt at æighi þyckir Þrꝍndom vera raskat i þvi sinom laghum at sa se konongr er æighi er konongs sun. Enn þvi vetter mek at æighi verðe allir a æitt satter. ef noccorer koma þæir er sannir ero. oc bæiðazk lannz oc rikis. Erlingr sægir með þvi hærra at æighi er ritat i allum loghbokum. at sa skule konongr vera er æighi er konongs sun. oc være þat at yðru raðe oc annara biscopa. at Magnus være til konongs tekinn ivir allt lanndet. þa meghoð þer sva styrkia hann oc hans riki at þat se guðs logh at hann se konongr. villdið þer smyria hann oc korona. oc geva hanum konongs vigslu. þa ma æighi þvi neita þui at ero bæðe guðs logh oc manna. enn hann oc ek skal væita yðr fullan styrk til allrar framkvæmdar er þer vilið kraft hafa. ærkibyscup hugsaðe þetta mal oc talaðe við Erling þar til er þat var allt raðet. oc var sa fynndr laghðr um somaret i Biorgvin kom þar þa Magnus konongr oc legatinn Ꝍystæinn ærkibiscup oc mart annara goðra manna. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 5 Erik Werenskiold: Vighsla Magnus konongs var gorr oc var hann þa vii vetra gamall. K. 94. Vm vixlu Magnus konongs Vighsla Magnus konongs var gorr oc var hann þa vii vetra gamall. Valldimaðr Dana konongr var nu mikill ovinr Erlings firir þvi at hann hafðe svoret lagha æið. oc þo allu þæiʀa sattmale brugðit. K. 95. Vm Danakonongs brev Vm haustit æftir oc þo andværðann vetrinn komo til Þrondæims menn Danakonongs með brevom. fluttu þæir brevenn firir rikis menn. oc vingiavir meðr. er Danakonongr hafðe sænt þæim. enn þat var a brevom at Danakonongr ætlaðe at fara með hæʀ sinn i Noregh oc vill leggia lannd under sec oc kallar þet frendlæif sina. hæitir Þrꝍndom vingan sinni oc at þæir skulu vera slikir menn i Noreghi sem fyʀ hava þæir verit i forneskio oc þæir æigho ætterni til. lætr mæiri van at hann man æinhværn þæiʀa til konongs taka eða lanz hofðingia. K. 96. Vm brefs gærð Marghir skipaðoz hær vel við. oc gera i moti iartignum hans brev oc hæitaz undir hann. oc faz þau annsvor at lyctum ef Erlingr skacke verðr sva diarvr at hann kꝍmr inn um Agðanes. þa skal hann æighi með fiorvi a brot fara. K. 97. Vm illvilia Þrꝍnda til Erlings | Erlingr var um vetrinn i Biorgvin með sino liði. um varit eftir koma viner hans til hans. oc seghia hanom at Þrꝍndir varo illvilia til hans. oc geva hanom þat at sok at hann tok af Friðrik kꝍno. biðia hann varazk oc koma æi a valld Þrꝍnda. þvi at þæir hafðo morgh storvirke gort. þau sem þæim likaðe. Erlingr svarar oc cvað þat mycla lygi vera. um varit bioz Erlingr at fara suðr til Anarhæims þings. oc hafðe Bꝍkesuðina alskipaða með skuto fimtansesso oc bæðe vel skipat. sunnan veðr la a þratt oc lættz mannum illa androðrenn oc taldo moti at roa. oc quaðo Ærling ecki ꝍrende þengat æigha. Manadaghenn i gagndagum eftir messo let Erlingr blasa til skipa liði sinu. lagðe lif oc limi hværium manne er æighi kꝍme þar er skraðr var. hann villdi leggia or bꝍnom æftir non. enn hann laghðe þo æi or bꝍnom fyʀ enn þriðia daghs eftir um morgininn snimma oc var þa allt lið hans buit. þæir rero ut i Byscops nes hofn. þa atte Erlingr tal við sina menn oc mællti sva. mikinn kuʀ hꝍyri ek af yðr. at yðr þycki illt at roa androðr. [Takit nu oc ræisit viðona. oc siom hvosso snæckiann kann undir seghlino. sva var gort. sighldu siðann norðr með lande goðan byʀ oc sva enn um nottina æftir oc sva um miðviku daghenn. oc um nottena æftir sighla þæir inn um Aghða nes. oc var þa mikit samflot. firir þvi at þar for vokuliðit inn til byarins. þæir komo upp i anæ miok ovart. þæir sa sæghlin oc hughðu at vokulið være. oc var þa sungit uppi at Kristkirkiu. oc var þar flest byar liðit staðt. K. 98. Vm fall Alvs oc hans manna ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 6 Þæir Erlingr fengo niosn hvat titt var i bꝍnom. enn Alvr sat með svæit sina oc drac oc þæir Erlingr gengo þingat sem hann drak oc drapo hann. oc flest alt liðit þat er þar var. siðan gengo þæir oc rannsacaðo oc drapo slict af sem þæim syndiz oc Erlingi þotti sakir til væra sumir fluðo. oc komuz sva undann. Erlingr let blasa allu liðinu til Ꝍyrar þings oc var þar harla fiolmennt Erlingr talar oc gevr Þrꝍndom sakir oc quað þa vera fiors menn sina. þar mælto þæir a moti oc kvaðo þet vera lyghi oc upplost. Razzabarðr taldiz undan sakum þui at hann var malsniallr. þar til er Erlingr quaz eighi muna hallda sakum a þa ef þæir stꝍðe firir með vitnum oc æiðum. Þa mælti Erlingr oc bað uppstanda kapalin sinn oc sva gerði hann. hann tekr sva til orðz kenni þer Þrꝍndir innsigle þetta er ek hygg at þer sialver havet latet gera oc fenguð i hendr danskum mannum. varo þa bref upplesenn oc saghðo sva at þæir bunnduz i þat rað at drepa konong oc Erling ef þæir næðe. enn þetta mællti Erlingr at lyctum or þinum munni Razzabarðr komo þesse orð. Barðr svarar iðrumk ek nu hærra minn ef ek mælta þat. enn allt er nu a guðs vallde oc | yðru. allir gengo nu til festo við Erling at bꝍta slicu sem hans miskun var til. let hann dꝍma ogilldan Alf oc alla þa er fallnir varo. tok af margum mikit fe. oc feck enga motestoðu at þui sinni. oc dualdiz enga rið at þui sinni. oc for aftr suðr. enn Þrꝍndir varo iafnan siðann ovinir hans. Valldemaðr Danakonongr bioz með hærr sin oc hafðe mikinn hærr oc for austan i Vikina. lætr uppskera þingboð oc krævr bꝍndr lanz oc viðrtacu. enn Ælvarbuar austr seghia sva at þæir vilia þiona þæim kononge er þæir iatta norðr i Vikina. nu a konongr Borgharþing. konongr færr stillilegha oc friðsamlegha norðr um Vikina. enn bꝍndr hofðu samnat allt hitt ꝍfra. oc villdu æighi under ganga. eru nu gorr orð sem skiotast norðr oc com hæʀ saghan til Erlings. þa let hann bioða ut almenning at liði oc skipum til landvarnar. varo þa i hværio fylki morgh langskip gorr. var þa nitt hvært langskip. þo at æighi være fullgort. oc kom nu saman allmikit fiolmenne oc droz hærrenn norðann meðr lande. K. 99. Valldemaðr kom allt til Tunsbergs oc sva saghðu menn at lannz folkit var sva gꝍyst at þæim. at þa er þæir komu ner landinu. þa liopu æinn maðr eða ii. saman oc skutu a þa. oc þotti kononge þar synaz i þvi fullr illvili oc quaz finna a þvi at þæir villdu ængum koste under ganga. oc talde tva koste firir handum. þann annan at snua aftr til Danmarkar meðr sva buit eða fara með ranom firir lanndet oc manndrapom. oc sagðe mæir sinn vilia at hæria æighi a kristit land. oc quað ꝍret vitt austr firir liggia i Austrvegom at hæria a oc fa ser fear. lysir maleno. oc segher at hann vill suðr aftr snua. oc sva gerðe hann. for suðr aftr til Danmarkar. gaf þa hæimlꝍyui leiðangrenom. Nu var Erlinge sact. at Danakonongr hefðe horvit aftr þa nefnir hann meðr ser lænnda menn oc aðra sveitar hofðingia oc sighlir suðr eftir kononge. oc komo þar sem hæitir Dyrs a oc la þar lið Dana konongs. þat sem þa hafðe fengit hæimlꝍyui. Erlingr lagðe at þæim oc barðez við þa. þar fell Sigurðr oc mart af Danum. enn allt flyðe. enn þæir Erlingr toco þer allmikit hærrfang. oc foro aftr til Noregs. K. 100. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 7 Eftir þat bannaðe Danakonongr Vikverium koupferð til Danmarkar. sva bannaðe hann at flytia korn i Noregh eða aðra þa luti sem þæim være þurftulager. enn Vikverir megho æighi missa Danmarker kaupstefnu. baðo marghir Erling at hann skylldi gera frið við Danakonong með noccoro mote. Erlingr gerðe þat snilldar braghð. er allir menn kalla mest hava verit i manna minnum. at hann for i þvilikum haska æinskipa til Danmarkar. oc kom þer miok ovart. foro i ʀingabryniur oc hafðu hialma oc ivir utan hattu oc lette matla oc unndir brugðinn sværð. gengo i bꝍinn oc i konongs stovuna þa sat konongr ivir mat oc allir vapnlausir. enn ænginn gaf gaum at hvar þæir foro. fyʀ enn þæir komo | firir konong. þa mælti Ærlingr goðan dag hærra. sæl oss grið oc allum varom mannum. Valldimar konongr mælte grið scalt þu hava Erlingr a engum hevi ec niz þæim er a minn fund hava komit. tala slict er þu villt oc far sem þu komt oc þinir menn. Erlingr svarar gevit haveð þer nu griðenn fyʀe enn ek vil tala við yðr i meiru tome. þviat ec hevi ꝍrende Magnus konongs. oc annara Noregs hofðingia. geck Erlingr siðan til skips sins. hann dvaldez þar um hrið. oc var oft firir Danakononge oc beiddiz af hanum sættar oc friðar. saghðe kononge bæðe forn dꝍme oc teðe hanum hosso friðr hafðe sættr verit millim Danmarkar oc Noregs. mintiz hann a þat er Hakon hinn riki iall hafðe halldit Noregs velldi at lene af Danakononge. Erlingr feck liðsinni margra manna. oc sva kom um siðir at þæir reðo. at Erlingr settiz i gisling með Danakononge. þar til er sætt være gorr. þa sendi Danakonongr i Noregh Asbiorn snaru. oc dvaldezk hann þar um vetrinn. um varit gaf Danakonongr Erlingi hæimlꝍyui. oc með þæim koste at bref være kominn fra Magnuse kononge. at Danakonongr skyllde æignaz þvilict af Noregi sem hann kallaðe til. oc aðr hafðe veret i forneskio oc i æinka malom þæiʀa hafðe veret. K. 101. Her gefs Erlinge ialldomr Hann gaf [firir riki valld Erlinge oc með ialldom. oc skylldi Erlingr vera iall Valldimanz Dana konongs. Svor oc Erlingr hanom trunaðar æið. at skilnaðe þæiʀa foro aftr gislar hvaʀa tvæggia. enn Erlingr var iall til dauðadags oc hellt vinatto til Danakonongs. oc reð oc styrði æinn Noreghi af hende Magnus konongs sonar sins oc gerðiz hann rikr hofðinge. oc þvi mæiri maðr enn fyʀ sem þa var hann tighnare. K. 102. Her rꝍðer um Olav Skafhoggs sun Olafr het sun Guðbranz Skafhoggs sunar oc Mariu dottor Knutz Magnussunar. hann hafðe fostrat Sighurðr agnhottr rikr maðr i Vik austr. Olavr hofz upp með flocke i Vikinne oc Sigurðr með hanom. at þui raðe huurvu margir menn. oc sneruz upp a Markir. oc droguz til Upplanda oc fengo þar viðrtakr. K. 103. Droz þæim bratt lið oc fenngo styrk mikinn. enn ecki komo þæir til sævar. þviat lenndir menn oc þæir er kaupstaðum reðo varo fullkomnir vinir Magnus konongs. oc er Erlingr spurði slict til þæiʀa þa setti hann rað við at gæta kaupstaða oc skipastols. enn hann for inn i Vikina oc var imist i Aslo oc Tunsberghi dvaldiz þar um rið um vetrinn. Olavr let gera veizlu a land upp lanct. iarlenn for til væizlunnar at hæimboðe prestz noccors oc hafðe lið miok mikit oc með hanom Ormr konongsbroðir. oc komo um æftan firir Kyndilsmesso. þar sem heitir a Riðiokle. hafðo þæir flutz ivir vatn noccot er bꝍrenn liggr skamt i fra vatnstrondenne. K. 104. Ðeir drucku fast um cvældit afengt munngat. | enn prestr sa er væizluna gerðe. hafðe sænnt þæim Olave aðr niosn um farar iallsens. þeir Olavr foro um nottina oc um quælldit vii raster. oc þotti monnum þat furða vera. hosso hvatlega þat var faret. K. 105. Her rꝍðer um iallenn ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 8 Iallenn svaf i stovo nocore oc hans svæit oc stoð upp til otto songs um miðnætte. enn prestr sagðe vera quælld oc letzk ecki megha sova oc sva for iii sinnum. Enn langre rið firir dag stoð iallenn upp oc klæddez oc bað þa taka vapn sin. for þa prestr til kirkiu. iallenn for til otto songs með sveit sina oc Ormr konongs broðir. enn sumir lagho i reckio sinne. oc i daghanenne. þa koma þæir Olafr snua þegar at hinni myklu hollenne. laupa þar inn oc drepa þa er inni varo. þa ꝍpa þæir hærop. oc varð iarl æighi fyʀ varr viðr ofriðinn liop þegar or kirkiu. oc ovann til skipanna. enn sva myrct var at varla kendoz þæir sꝍkia þæir Olafr æftir. oc þa er iallsens menn laupa ivir garð noccon. þa sneroz þæir at moti iallzmenn. iallenn var gyrðr sværði þa greip hann til oc bra. oc snæriz sværðit a siðu hanum. oc skæindiz hann mioc. Ormr varð oc sar miok. oc fell mart af liðe þæiʀa. enn hann comz sialvr undann oc Ormr konongs broðer mioc nauðulaga oc rero aftr ivir vatnit. enn Olavr oc hans lið foro sem aðr. siðann kallaðo menn hann Olav ogævo firir þa soc at iarlinn hafðe þa undann tækit. sva sem hanom var ner roet. oc noccoro siðar spurðe Erlingr til þæiʀa Olafs austr i Vik oc for at læita þæiʀa [oc hitti þa þar sem hæitir Stanger. var þar orrosta oc hafðe iallenn mæira oc [hann feck oc mæira sighr. þa fell Sigurðr agnhottr oc mart annara manna enn Olavr flyðe upp a land oc þaðan af dræifðiz flockrenn for Olavr suðr til Danmarkar feck þar sott oc andaðez i Arose. oc kalla Danir hann hælgan. K. 106. Haraldr het sonr Sigurðar konongs Harallz sunar moðer hans Kristin konongs dottor. enn hann var broðir Magnus konongs hann var fostraðr a Upplondum. Nikulas kuflungr toc þann svæin oc flutti til Erlings. þat var hit vænasta barn. oc toc konongr væl við hanum. oc laghðe konongr ast til hans oc bað hanum vægðar oc marger aðrer menn. Enn iarlenn quað hann ecke kunna firir slicu at raða. oc quað skiott um hans dagha muna gort vera. ef hann ætlaðez nocot slicom raðom fram fara. oc sagðe at allir villdi þenna firir konong hava. enn hann firir ꝍxsar munne. varð oc þat at framkvæmd. at sa svæinn var drepenn. oc var þat værc miok lastat. K. 107. Her hevs flocr A riki Magnus konongs hofs flockr sa er austr safnaðez a Morkum. var þar kallaðr hofðingi firir Ꝍystæinn sun Ꝍysteins konongs Harallz sunar. hann var friðr maðr asinom. hann var kallaðr Ꝍystæinn mꝍyla. i þann flock liopo marger dugande menn. þæir quoðoz mist hava broðra sinna oc fæðra oc annara nafrenda oc fear sins flestir ungir menn | mæir at rꝍysti rꝍyndir enn at viti. K. 108. Enn firir þvi at þæir hafðo ecke mikinn styrk fiolmennis þa leto þæir viða verða faret oc miok um obygðir sva at af þeim gengo klæðe þæiʀa. sva at þæir voro berfꝍttir allir oc spento næfrom um bæin ser. enn er menn Magnus spurðu þetta. þa kallaðo þæir þa Byrkibæina. foro miok hit ꝍystra um Markir oc stꝍyptuz ovan i Vikina. komu fram þar sem bꝍndr hofðu samnat firir þæim austr um Ælvar syslr oc gerðu ferðir at þæim oc hvarir at aðrum. oc drapoz menn firir. hafðu Birkibæinar iafnan betr þegar er æigi var mugrinn firir. enn þegar er þeir attoz oft viðr. þa toko oftazt æ bꝍndr undan fast. bꝍndr felldo brota firir þa a Kroka scogi. var þæim ner ofꝍro þer. oc leto menn sina oc komuz laupe undann. ecki atto þæir við konong eða iall eða stormenne. K. 109. Vetrenn efter foro þæir með flockenn enn hit þriðia somaret eftir reðo þæir ser til skipa. oc fengo skutr oc lettiskip oc foro hit ytra fyrir lande allt norðr til Þrondæims. þæir toko viða fe oc menn. oc komo sva mioc uvart til Kaupangs at allir varo ubunir þæir er firir varo þat var Mariu messo ena siðare firir hamesso. K. 110. ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 9 Eirikr Daghs sun geck upp til kirkio oc hitti Nicholas Skiallorar sun magh sinn. oc saghðe hanum at fiskimenn nockorer hafðo komit til byarens. þæir er þat saghðo at þæir hofðo set seghl þæira morgh fara utann eftir firðinum oc hygg ek vera muna Birkibeina. Nichulas svarar of kvitsamr ert þu magr þu fylghir hværiom flꝍyghi kvit er fiskimenn segia. Hældr vetti ek at þæir se austr a Markum enn þæir fare hinngat i hændr oss Þrꝍnndum. oc havum fyst messo. oc geret ut skutu æina ef yðr syniz Nicholas geck til kirkiu. Enn Eirikr let gera a niosn. K. 111. Vm Birkibeina Þæir Birkibeinar komo miok ovart er sunginn var messan. þa geck Eirikr inn oc saghðe hanum at þæir þottozk at visu vita er a niosn varo at ofriðr er. nu ero hestar bunir seghir hann riðum a brott maghr oc inn i herat. [Niculas mælti ec vil æigha þing við [byiar menn oc sea hvat liðs eða vapna er i bꝍnom. enn farum fyrst til matar. eftir þat hvarf Eirikr a braut. oc i garð sinn oc liop hann oc hans menn a hesta sina oc riða or bꝍnom enn Nicholas geck til borz oc setti vorð ut a Ꝍyrum. enn fyʀ enn hefðe mataz þa var hanum sact at þæir varo uppi i anne þa mælti Nicholas at þæir skylldi vapnaz oc sꝍkia upp i lopt sitt hitt mykla oc sva gærðo þæir. enn Birkibeinar foro um strætinn oc sumir um bryggiur. oc komo sva i garð Nicholas oc vissu þæir æighi fyʀ enn garðrenn var hvorvenn allr mannum oc matti engi þæim at liði koma. Birkibeinar kallaðo a þa oc buðo Nicholase grið | enn hann næitaðe. eftir þat sottu Birkibeinar at loftinu bæðe með skotum oc atgangu oc sumir hiuggu husinn oc skutu a þa. þæir vorðoz væl með skoti enn griot var a þa borit oc fello hvarirtvæggia. var þat at lyctum at loftit varð sott. þar fell Nicholas oc mykil svæit manna. K. 112. Eftir þat atto þæir Birkibeinar þing i bꝍnom oc geck undir þa allr byar liðrinn. enn Ꝍysteinn var til konongs tekinn a Ꝍyra þinge. hann dvaldiz þar um rið. oc kom þar fiolmennt oc gerðuz handgengner. varo þar hvartveggia byiar menn oc af heraðum komner gott mannval. þa komo þæir til flocksens Salltnes svæinar. Ion ketlingr oc brꝍðr hans. oc um haustit æftir þa foro með flocke inn i Þrondæim. oc laghðu hann allann undir sec. þa com til flocksens Þorfiðr af Snos Helgi sun hans oc mart annara rikara manna. oc er þat sannazt at allir hinir beztu bonda synir komo þa til þæiʀa um oll Þrꝍndalog sva at skorat var er þæir komu ut aftr i Orkadal ner .xx. .c. manna. K. 113. Vm færð a Upplond upp Ðæir bua nu færð sina upp til fiallz oc fara sva til Upplanda. leggia under sik allt landit. Magnus konongr var i Vikinne oc Ormr konongs broðir. oc mart lendra manna. Enn Erlingr var i Biorgvin oc hafðe mikit lið. Birkibeinar sotto ut i Vikina oc stæfna ferðenne hit ꝍfra um landit. ætla sva til Tunsbergs a fund Magnus konongs oc var þat um iolaskæið. enn er Magnus konongr spurði til þæiʀa. þa stefnir hann til sin liði sinu kom til hans þa Ormr konongs broðer með sina svæit. oc margir aðrir. hann hafðe mikit lið. for konongr or bꝍnom imoti oc allt upp a Re. fa þa niosn at Birkibeinar varo ner komner. enn veðrit var furðu kallt oc sva mikill snior at allt var kaflypt þegar er af veghom for. K. 114. Vm gadden ## Magnús saga Erlingssonar, kap. 10 Menn Magnus konongs troða ser gadd firir ovan bꝍinn enn um þværann veginn skipa þæir liðinu i fylkingar. nu ganga þæir Birkibeinar i fylkingar við bꝍinn oc biugguz við er þæir sa konongs liðit firir ser. for mærki Ꝍysteins konongs miok framalla i liðino enn meðr þvi at akuveghrenn var ecke bræiðr oc þrong fꝍrt ut i fra. þa for svæitinn su i fystunne er konongs mærkit fylghði oc þæir komo fyst framm a gaddenn. enn Magnus konongs menn runnu fram i moti þæim með fylktu. tokz þar orostann oc var Birkibeinum ohꝍgt við at komaz oc for liðit miok sundringum. er þæir hafðo ecki rum a gaddenom. sneriz þa mannfallit bratt a þa. enn Birkibeinar fello þæir er fremstir varo. sotto þa fram Magnus konongs menn. var þa sem oftar þo at menn se vapndiarvir oc raustir þa kꝍmr litt at hallde þegar er flottenn brestr. toc þa brot at flya megenliðit þæira Ꝍystæins. tok þa af nyo mannfallit til þæiʀa liðs at snuaz miok. þvi at vegrenn var mior. enn | Magnus konongs menn varo ecke miok friðsamir. var drepit allt nalegha þat er þeir naðo. oc rako lanct flottann. Ꝍysteinn var i flottanom. oc þa er hanom var sva ner styrt. þa liop hann inn i hus æitt oc bað ser griða. enn sa maðr er inni var lezt gera muna þat. er hann var fusari. oc drap hann. þa funnu bratt Magnus konongs menn hann oc var lik hans tekit. oc boret i stovo þa er Magnus konongr var i ælldr var gorr a miðio golvi oc var konongrenn farenn af klæðom sinum oc bakaðez við ælldenn. gengo þa menn til at kenna likit nocorer af Birkibeinum þæir er sva varo sarer at æighi matto renna. enn er menn kenndo likit til fullz. þa snerez konongr fra elldenum. enn maðr sat i pallinum at bac þæim oc var ecke [at hanom gaum gevet. enn sva sem þa varðe minz þa stoð hann upp oc græip oghse æina. oc hio til Magnus konongs ivir hærðar nokorum mannum. com a hals kononge oc snerez hoggit ovann i hærðar oc tok littit bæinnit oc var þat mikit saret. enn þegar ræiddi hann annat oc hio til Orms konongs broðor oc stefndi a fotleggi hanom uppi við knet. enn þa er Ormr sa þat þa kastar hann framm fotonum ivir havuðit oc toc hoggit i pallstockenn oc stoð þar fost æghsen. þa var þæim skamt allstora hoggva a millom oc lagha bæðe enn þa er hann fell þa fanz þat i pallinom þar er hann stoð. at hann hafðe dreget innren efter ser um golvit. K. 115. Floccr þesse er undan komz fluði austr a Marker oc sotto flestir a Gautland austr oc mest firir þvi at þæir visso æighi ser von friðar i Noreghe. hældr enn þæir aðrir er fullan fiannskap hofðo fengit af Erlinge. Enn þat bar annat til at þau varo i Sviðioðo Birghir iarl sa er atte Brigðo dottor Harallz gilla oc hafðe væitt mikinn styrk Ꝍystæine kononge bæðe með liði oc með fegiavom. ---- Noter: ## Tillæg, kap. 1 Daghr het maðr er bio a bꝍ þeim a Haðalande er Þeingilsstaðir heita enn hann var kallaðr Daghr hinn froðe. oc var rikr hersiʀ. Daghr hinn froði atti tvou born sun oc dottor. sunr hans het Guððormʀ hinn raðspake oc þat mælto menn. at ungan mann vissu þeir eighi vænna til viz enn Guððorm. Hælgha het dottir hans hin siðlata. sumir callaðo Hælgho hina harpruðu. Ðat var oc mællt vm Hælgho at engha vissu menn þa aðra kono er betr væri vm skoruleic sinn oc vm aseo oc vmm alla meðferð enn Hælgha. Halfðane kononge fell hugr til Hælgho oc bað hennar oc sva fec hann hennaʀ oc gat með henni sun þann sem margir menn hafa hꝍyrt getið er Haralldr het hinn harfaghri. Haraldr toc þeghar i bernsku sinni við mikilli vinsæld bæðe friðleies sacir oc bliðletes er hann hafðe við hvern mann. Halfðan konongr gerðiz vinsæll maðr i riki sinu þviat hann var rikr maðr oc vitr oc eighi vissu menn arsælla konong enn hann var. Daghr het maðr er bio a bꝍ þeim a Haðalande er Þeingilsstaðir heita enn hann var kallaðr Daghr hinn froðe. oc var rikr hersiʀ. Daghr hinn froði atti tvou born sun oc dottor. sunr hans het Guððormʀ hinn raðspake oc þat mælto menn. at ungan mann vissu þeir eighi vænna til viz enn Guððorm. Hælgha het dottir hans hin siðlata. sumir callaðo Hælgho hina harpruðu. Ðat var oc mællt vm Hælgho at engha vissu menn þa aðra kono er betr væri vm skoruleic sinn oc vm aseo oc vmm alla meðferð enn Hælgha. Halfðane kononge fell hugr til Hælgho oc bað hennar oc sva fec hann hennaʀ oc gat með henni sun þann sem margir menn hafa hꝍyrt getið er Haralldr het hinn harfaghri. Haraldr toc þeghar i bernsku sinni við mikilli vinsæld bæðe friðleies sacir oc bliðletes er hann hafðe við hvern mann. Halfðan konongr gerðiz vinsæll maðr i riki sinu þviat hann var rikr maðr oc vitr oc eighi vissu menn arsælla konong enn hann var. ===II.=== se (Hálfdanar saga svarta) Vm einn ogævo atburð Sva gerðiz eitthvert sinn til ugævo atburðr þat var um varit þann tima er isa tekr at læysa [a votnuм. þa hafþi konongrinn farit til veizlu i bygð þa er Brandabu heitir a Haðalande. enn hann for fra veizlunne með mikit lið. þa oco þeir at vaz isinum. a vatni þvi er Rond heitir. enn þeir koma þar sem Rꝍkens vic heitir. þa brast isinn vndir honom oc vndir hesti hans. enn þegar er þeir sa þat. þa vildu allir biargha kononge. oc þyrftiz þingat mykill fioldi druckinna manna. isinn brotnaðe þvi meir oc viðare. oc varð konongenom eighi meiri hiolp at drucknom monnom. enn sva at konongr tyndizk þar oc Daghr hinn froðe maghr hans. oc nocorir tyttughu menn með þeim. Ðesse tiðendi þotto ollum monnum ill vera er til spurðu. [firir þvi at hann var maðr arsæll oc vinsæll. enn sva var mikil arsæli konongs at þegar er þeir funnu lic hans. þa skiftu þeir licam hans i sundr oc varo innyfli hans iarðad a Þengilsstoðum a Haðalandi. enn licamr hans var iarðaðr a Steini a Ringariki enn hofuð hans var flutt i Skirns sal a Vestfold oc var þar iarðat enn fir þvi skiptu þeir licam hans at þeir truðu þvi at arsæli hans myndi iamfnan með honom vera hvart sem hann væri lifs eða douðr. ===III.=== Se (Haralds saga hárfagra) Her segir fra æignum Ragnu ## Tillæg, kap. 2 Raghna hin rikulata het mær ein er ꜳtti byghð þa nalegha alla er Þotn er callat oc Land heitir. oc ꝍy þa alla. er nu er Ꝍyn bygða er callað. þat var oc mælt um Ragnu. at hun var allra mꝍyia feghrst. Raghna var dottir Aðils hins auðgha. Aðils var Aso sunr Þoro dottor. enn Þora var dottir þeiʀa Ꝍysteins konongs oc Astriðar dottor Aðils konongs. er Aðils svarti var callaðr. enn Aðils faðir Raghnu var þa frafallin enn Raghna var einberne hans. enn þa var Haralldr konongr tolf vetra gamall er þetta var. oc Raghna var oc þa tolf vetra. iamnaldra Harallz. enn Haraldr laghðe ælsku mykla a Roghnu. enn þa er Haraldr let astaryrði sin i lios við Roghnu. [a þessa lund svaraðe hon. þat mæli ec vist með sannyndum at eighi em ec betra unnusta verð enn þer eroð veldr þvi hvartveggia kononglegh byrð yður. oc sva oll kononghlegh tign oc feghrð er a yðr er enn þo aðr enn ek fella fulla ast til yðar þa vil ec þess verða vor. hvart heldr skulu verða arfar Neriðs hins raðspaca frenda yðars herra konongr. þer eða synir Gandalfs. Ða svaraðe Haraldr reiðr oc mælti sva. þat ætlaða ec Ragna. at þu skyldir firir astar sakir með agætri sæmd vera leidd til minnar sengar. enn firir þvi at þu hevir brughðit mer þessom bryghðslom. þa er nu þess vert at þu seð sva leidd til minnar sengar sem ein fatꝍk frilla. Nu talar Raghna við kononginn Ðat mælti Raghna við konongen. eighi skulu þer herra konongr reiðazk viðr þo at ver mælim oss gaman oc hꝍvir þat ecki konongdomi yðrum. at briota kapp við kuenmenn oc þo allra sist við mꝍyborn smo sem ec em heldr er yðr sꝍmd þat herra konongr at deila kappe við kononga aðra. er nu ero skipaðir um allt land innan. þat vil ec oc segia yðr ef ec ræð mer seolf. þa verð ec hvatke yður frilla ne enskis manz annars. oc annat hvart skal ec hava þann at eighnum manne. er alla Noreghs menn gerir ser at þeghnum eða scal ec engan hava. Ða er Haʀalldr konongr heyrði þessi orð. þa strengði hann þegar heit. oc svor við hovuð sitt. at hann skyldi enga eighna kono eigha i Noreghi nema Roghnu oc þo með þeim hætti. at hann gerþi alla menn at þeghnum ser i Noreghi. þat let hann ouc fylghia at su kona var verðari at eigha agætan konongh heldr enn einhvern heraðz hould er sva skoruligh orð hevir i munni ser sem Raghna. Vm ny logh Ða gerði oc Haraldr ny logh vm quenna rett at sa maðr er tekr cono nauðgha. þa scal honom þat verða at utlæghðar soc oc scal hann koupa sec með xl мarka sex alna ꝍyris i frið aftr. En su kona er hon leghz a loun þa scal hoɴ ganga i konongs garð oc tyna frælse sino þar til er hon er lꝍyst þaðan með þrim morkum sex alna ꝍyris. enn firi þvi set ec þessi logh at hveʀ su kona er hon vill goð vera. þa vill at hon havi sealfræðe a ser at hallda quensko sinni firiʀ hverium manne. enn su kona er hon vill ill vera þa gialde hon oquensku sinnar. eptir þvi sem nu hevi ec mælt. ## Tillæg, kap. 3 Þvi heit ec oc at engum guðe scal oc blot fꝍra. þeim er nu gofgha menn. nema þeim einum er solena gerði oc heiminum haghaðe oc hann gerþi. oc með þvi at ec berumc þat firi. at ec vil vera einvalzkonongr at Noreghi. oc leggia undir mec alla aðra kononga. þa er aðr eru bæðc rikir oc mottogher. þa scal ec i þess trausti alla luti gera er mattoghastr er oc ollu ræðr engi scal oc sa mer allkær vera at vinatto er annan ɢuð gofgar enn þann. þviat ec þyckiumc þat sea til sanz. at sa ɢuð ma ecki mer hialpa oc engom oðrum. er hann hevir ecki meira riki enn einn steinn eþa einn skogh ec em maðr einn. oc veit ec at ec scal dꝍyia sem aðrir menn oc kenne ek ivirgiarnleghan hugh með mer. enn ef ec vissa at ec scylda iafnan liva sem ec veit at ɢuð livir. þa mynda ec ecki una fyʀ enn ec hefða allan heiminn undir meʀ oc minu forræðe. firiʀ þvi er þat markande. um þessa ɢuða ef þeir hefþi ɢuddom nockorn eða afl með ser. þa yndi þeir ecki sva litlu riki at raða einum steini eða litlum lund. firir þvi scal hver maðr vitande lata ser þat skiliazst. konongr sa er noccot vit hevir fengit. at sa einn er sannr ɢuð. er alla luti hevir scapat. þa ma haɴ einn fulla hiolp veita mannenom. þviat hann hevir manninn gorvann sem alt annat. firir þvi man ec a þat stunda meðan er ec livi. at sva sem hugr minn stundar til þess er ollom er mattoghare. sva venter mec oc at af hans trꜹste scal ec enn verða matkare ollom smakonongum. þeim sem nu ero i Noreghi. Enn þa er Guðormr frendi Haralz konongs hꝍyrði þessi orð þa stoð Guðormr upp oc mælti i lioðe firir allri hirð Haralz konongs oc morghom bondom oc micklum fiolda annarra manna. oc var þessi fyndr a Hadalande hinn atta dagh iola. oc toc Guðormr sva til orðz. Varla ætla menn hava hꝍyrt fyʀ iam snotrlegh orð or munni tveggia barna. þeirra sem eighi ero ellri enn xii vetra gomul sem nu hovum ver heyrt. or munni Haralz konongs oc Roghnu Adils dottor. enn þat mꜳ vist mæla með sonnu. at engi maðr hevir hꝍyrt um vara dagha hvatke ungs manz ne gamals. þou sem iam viðrkꝍmelegh ma þyckia sem þou er Haʀaldr konongr hevir mælt i dagh. oc hevir hann þou sum mællt. er mikit man auca starf þeiʀa manna er honom vilia fylghia. um þat fram er engi hans frenda hevir haft fyrir honom oc hava þeir þo allir yrit oroa menn verit enn firi þvi at sva hofþinghiasamlegh er orðinn rꝍðan Haralz konongs. þa er nu engum manne viðskiliande. æ meðan lif ma endaz til fylghðar við hann. þeim sem aðr hava þionat honom eþa hans frendom fyrr enn þetta er rꝍynt. hvart þetta ma með auðnu endaz til fulz er Haraldr konongr hevir mælt. Vm æiðstaf nocon I þeim sama stað sver Guðormr við hovuð sitt at hann skyldi aldre skiliaz við Harald konong æ meþan hann hefði lif. oc engan annan ɢuð gofga nema þann er ollu ræðr. Haraldr konongr gaf a þeim deghi Guðorme frenda sinum riki þat. er Skioldr hafþi fyrir raðit. er i þann tima var Oðins salr callaðr oc vik þa með er Saltvik var kallat. er nu heitir Ꝍslve. oc allar þær strander með er Salltvikar strander varo kallaðar. þetta riki allt gaf Haraldr konongr Guðþorme frennda sinum oc austr til Svinasunnz. oc gerði hann þar Guðþorm hertoga ivir. ===IV.=== Se (Ólafs saga kyrra) ## Tillæg, kap. 4 | Born þeirra Skula konongs fostra oc Guðrunar varo þau Asulfr a Reini oc Ragnilldr er atte Kyrpingaormr. Dotter Kyrpingaorms var Asa moðer Biarnar boks. Born þeirra Asulfs oc Þoro Skofta dottor. varo þau Guðormr a Reini oc Sigrið er atte Hallkæll hukr Ðeirra sunr var Ion faðer þeirra Hallkælls oc Ragnvallz oc Grego Guðormr a Reini fecc fyrst Ælldriðar systur Hallkæls huks. Ðeirra | dꝍtr var Rangrið oc Ingiriðar(!) oc Guðrun. Rangriðar fecc Biarne byrðar svæinn Ðeirra dꝍtr varo þær Ælldrið oc Ingibiorg. Dotter Magnus konongs oc Elldriðar var Kristin er atte Reiðar sendimaðr. Þorer | skinfælldr hafðe atta Elldriði. Ðeirra synir varo Kynaðr oc Þorgrimr klaufi. Siðan var hon gift logmannenom a Gaulande. Ðeirra sunr var Haʀalldr. Synir Ingibiargar varo Þorsteinn skalmolld oc þæir brꝍðr. Rangrið var siðar gift Friðreke kꝍno. þeirra dotter var Azstrið oc var mꝍynunna. Ingiriðar Guðormsdottor a Ræini fecc Guðormr Austmannzson austan af Iamtalande. Guðormr a Reyni fecc siðar Bergliotar. þeirra sunr var Asulfr faðer Þorbiargar er atte Eirikr gryfill. þæirra sunr var Asulfr. siðar atte Þorbiorgu Roar konongs frennde. Guðormr a Reini atte siðar Sigriði dottor Þorkæls oc Hallkatlu. Hallkatla var dotter Sveins Bryiulfssunar. broðor Særks i Sogne oc Ingiriðar systr Knuz ens rika Dana konongs. Barðr Guðorms sunr fecc fyrst Ulfilldar dottor Pals biscups. en þar nest Ceciliu dottor Sigurðar konongs. þeirra sunr var Ingi konongr. Her ʜæfr Arnmꝍðlinga tal ## Tillæg, kap. 5 (M)aðr het Finnviðr fundinn. hann var fundinn i arareiðri. oc vafðr i silkireifum. oc vitu menn eigi ætt hans. fra hanum er comen ætt su. er callað er Arnunga ætt. sonr hans var Þorarenn bullibak. faðer Arnviðar faðr Arnmoðs iarls. fra hanum er comen su ætt er Arnmꝍðlingar hæita. Sunr hans het Arne. synir Arna varo þæir Kalfr a Eggiu. Þorbergr. Þorbiorn. Finnr iarll. oc Arne. Þorbergr Arnasunr atte Azstriði ena arborno dottor Erlings a Sola. oc Azstriðar Tryggva dottor. systr Olafs Tryggva sunar. Arne Arnasunr atte Geirðruði systr Azstriðar hinnar oborno. Ðesse varo born Þorbergs Arnasunar. Ꝍysteinn orre. Ogmundr. Þora oc Ioronn. Haralldr konongr Sigurðar sunr atte Þoro. þeirra synir varo Magnus konongr faðer Haconar konongs Steigar Þores fostra. oc Olafr konongr er callaðr var boande. hann var faðer Magnus bærrfꝍz. hann var faðer Sigurðar konongs Iorsala-Sigurðar. oc Ꝍysteins konongs oc Olafs konongs Harallz konongs oc Sigurðar slæmbidiakns. oc Magnus rauða. Þoro. born oc Sigurðar konongs. var Magnus konongr er callaðr var Borgilldar sunr. мoðer hans var Borgilldr dotter Olafs af Dale. Magnus fecc Kristinar dottor Knuz lavarðar. þau atto ækki barn. Dotter Sigurðar konongs oc Malfriðar Haʀallzdottor var | Kristin er atte Erlingr iarll. Ðeirra born varo þau Magnus konongr oc Ragnilldr er atte Hallkæll Ioanssunr. dotter Ꝍysteins konongs Magnussonar var Maria er atte Guðbrandr Scafhoggs sunr. þeirra sunr var Olafr er callaðr var ogiæfa. Born Haʀallz konongs gilla varo þau Ingi konongr. oc Sigurðr konongr. Eysteinn konongr oc Magnus konongr. Brigitt er atte Magnus broðer Inga konongs sammꝍddr. en siðan atte hana Birgir iarll brosa. Ðeirra born varo Philippus iarll. oc Knutr iarll oc Ingigiærðr er atte Sverkir konongr. þeirra sunr var Ioan konongr. Born Sigurðar konongs varo þau Hacon konongr oc Sverrir konongr. Sigurðr Marcus fostre oc Cecilia er fyrr atte Folkviðr logmaðr. Born Sverriss konongs varo Hacon konongr faðer Haconar konongs. oc Sigurðr lavarðr faðer Guðorms konongs. oc Kristin er atte Philippus konongr oc Cecilia er fyrr atte Einar. en siðan Gregoris kikr. sunr Folkviðar oc Ceciliu dottor Sigurðar konongs var Hacon iarll. hann atte fru Kristini. oc var þæirra sunr Knutr iarll. Siðar atte Ceciliu Barðr Guðormsunr a Reini. þæirra sunr var Ingi konongr. faðer Guðorms. Þoro dottor Magnus bærfꝍz atte Loftr prestr. þæirra sunr var Ioan faðer Pals biscups Sæmundar oc Orms. dotter Sigurðar slæmbidiakns var Ingigiærðr er atte Hacon klo. þeirra synir varo Havarðr hallte. Sigurðr. Haralldr. Eirikr. Agmundr Þorbergs sunr Arnasonar var faðer Skofta i Gizca. Ðesse varo born Skofta. Ogmundr. Þorðr. Finnr. Pall. Ragnilldr. Þora. er atte Oselfr Sculasunr. þæirra sunr var Guðormr a Reini faðer B(arðar) faðr þeirra Inga konongs oc Skula hærtoga. G(uðorms) oc Sigriðar. born S(kula) [hann var M(argreta) drotning. er Hacon konongr a. Ingirið. Rangrið. Sunr P(als) Skofta sunar var N(ikolaus) kufungr. faðer P(als) fliðu. oc Ragnilldar. dotter Osolfs oc Þoro Skofta dottor var Sigrið moðer Ivars Hallkælls sunar. faðr Gregoris. Ragnilldi Skofta dottor atte Dagr Eilifssunr. þæirra born varo Gregoris. Gyrið. Baugeið. [Sigrið er atte Halldor Bryniulfs sunr a Vettalandum. Gunnar het sunr Gregoris. Ioronne Þorbergsdottor atte Ulfr stallare. þæirra born varo Ioan stærki oc Brigða. sunr Ioans var Erlendr himallde faðer Ꝍysteins erchi byskups oc Þorbergs faðr Erlenz. Brigðu sunr var Sauðavlfr faðer Petrs byrðasvæins faðr þæirra Ulfs flys oc Sigriðar moðor Petrs ærchibyskups. Dotter Finnz iarls Arnasunar var Ingibiorg iarllamoðer er atte Þorfinnr iarll Sigurðar sunr. þæirra synir varo þæir Pall iarl oc Erlendr iarll. faðer þæirra Magnus iarlls hins hꝍlga oc Erlings oc Gunnilldar moðor Ragnvallz iarls. faðr Ingigiærðar er atte Eirikr stakblællr. | þæirra synir varo Haralldr iall er fell i Vik. oc Magnus mange er fell i Sogne. Pall iarll Þorfinnz sunr. atte dottor Haconar iarlls Ivarssunar. þæirra sunr var Hacon iarll. hans born varo þau Pall iarll. oc Haʀalldr iarl faðer Erlenz iarls er fell i Damins ꝍy. Ingibiorg oc Margreta. Ingibiorgu atte Olafr Suðr ꝍyia konongr. en Margretto atte Maddaðr iarll. þæirra sunr var Haʀalldr iarll. faðer Ioans iarls oc Dauiðs iarlls. sunr Arna Arnasunar var Ioan i Biarkrꝍy. faðer Sigurðar hunnz. oc Viðkunz faðr Erlings. faðr þæirra Viðkunz oc Ragnu er atte B(iarne) Marðarsunr. ## Tillæg, kap. 6 ---- Noter: ## Jnga saga ok brœðra hans, kap. 1 Eftir drap Haralz gilla var Sighurðr sun hans tækinn til konongs þa er hann var a fiorða vettri i Þrondæime. oc Inge konongr var tækinn til konongs austr i Vic þa er hann var a oðrum vetri. fostri Sighurðar var Guðormr Barðar sun faðir Philippus. þæir æfldu Sighurð konong Ottar birtingr oc Ogmundr syptir Petr burðarsvæinn þæir æfldu Inga Ogmundr fostri hans oc Þiostolfr Olasun. Hit nesta sumar æftir er Ingi var tækinn til konongs þa otto hans menn oʀasto við Magnus konong hinn blinda a Upplonndum i Minni oc hofðu sighr þer fello af liði Magnus Haldor Sighuðarsun Biorn Ærlings sun Gunnar af Gimsum oc mart annara manna. Magnus fluðe austr i Gautland. aðra oʀastu otto Inga menn við Kall Suna sun a Krokaskoghe oc hofðu sighr. þer fell Munan Agmundar son oc marct Gauta. Wilhelm Wetlesen: Oʀasta i Minni. K. 83. Her kꝍmr Æirikr sunnan I þenna tima com Æirikr æimune sunnan af Danmorcu oc Magnus hinn blinde með hanum. oc hofðu ꝍrgrynne liðs. þæir heldo liðino til Tunbærgs. þer stoð a mot þæim Ormr Daghssun oc naðo þæir æi uppgongu. þeðann helldo þæir inn til Oslo. þer var firir Þiostolfr Olasun. þer laust Þiostolfr Askel með brodde stamnbua Æiriks þa for skrin hins hælgha Hallvarz upp a Rouma riki til Fors oc var þer þria manoða þa brænde Æirikr allann Aslo bꝍ oc Hallvars kirkiu. þa com Þiostolfr ovan af Rauma ʀiki meðr liðe miklu. oc naðe Æirikr æighi uppgongu firir samnaðe lanz manna oc laghðe brot liði | sinu oc suðr með lande oc helldo oʀosto i Hornborosundum við Inga konong oc Amunda fostr foðr hans oc Gyrðr Loghbersa sun. þeir fældu margha menn firir Æirike enn hann fluðe til Danmarcar meðr mykille snꝍypu. K. 84. Nu fæʀ Sigurðr slembidiakn til Ælvar ## Jnga saga ok brœðra hans, avsnitt 2 Sighurðr slæmbidiakn com þat sama sumar til Danmarcar oc hafðe tvær oʀostr við Vindr oc hafðe sighr i baðom siðan hellt hann i Ælvi. oc tok þer iii. skip af liðe þæiʀa Þorirs hvinantorða oc Olafs Harallz sunar kæsiu er atte Ragnillde dottor Magnus konongs Olafs sunar. þar ællti Sighurðr Olaf a land upp oc Þorer for til Kononghellu þengat hellt Sighurðr æftir liði sinu oc skutuz þæir a þer fell mikit af hvoro tvæggia liðe. þær fell Ulfhæiðinn Saxolfssun norðlænzcr maðr. stafnbui Sighurðar. Enn þa er Sighurðr la i Bortyriu a Lingarz siðu þa gerðo [Magnus konongr lið at hanum or Tunsberghi. enn þer com Sighurðr nauðolegha undan. þer fell mart af liðe Sighurðar Fiðr kæit oc Askæll Smiz sun. enn Sighurðr siglde suðr til Danmarcar. þer tyndez Kolbæinn Þorliotzsun a Bataldre hann var a æftirbate er þæir sighldu mioc. þa braut Sigurðr skip sitt er hann com suðr. um vetrenn var hann i Alaborgh um sumarit æftir foro þæir baðir saman sunnann Magnus oc Sigurðr vii skipum oc comu a Lista. þer drapo þæir Bentein Kolbæins sun þer for Ingi sialvr a moti þæim oc ellti Hacon pungellto a land upp. oc allt lið hans. þæir flyðo inn undan inn i fiorðu. Sighurðr stockr sonr Eindriða i Gauzdale oc Eirikr hæl broðir hans oc Andres kelldu skitr. siðann sighldu þæir norðr Sighurðr oc Magnus hit ytra iii skipum a Halogaland þann vetr var Magnus konongr i Biarkrꝍyo með Viðkunne Ions syne. enn Sighurðr for a Finnmork norðr með xx menn. um varit æftir þa hellt Sigurðr norðann með ii skutr. er Finnar hofðo fengit hanum. þa for Sighurðr inn i Vaga oc toc þer Sigurð prest oc suno hans let hann þa drepa alla þa. þaðan for hann i Vik austr. oc toc þar Vilialm skinnara lændann mann oc annan Þorallda hæst oc drapo baða. Siðan mꝍtte hann Styrkare glæserovo oc drap hann. firir Valsmiz bꝍ hittu þæir Svinagrim. af hanom let Sighurðr hoggva hina vinstri hond. Suðr a Mꝍre toc Sighurðr Heðinn harðmaga oc Kalf kringluaugha Heðinn drapo þæir enn æighi Kalf. Enn suðr i Herðlo atte Einar sun Laxapals bu. hann var farenn til gagndagha þings i Hamars firðe. þa toko þæir Sigurðr fe hans allt þet er hæima var oc langskip halfþritogt oc son hans fiogora vetra gamlan er hvilde hia vercmanne hans enn [værkmenn cvaðo vera sinn sun. þa gavo þæir ængi gꝍymdar svæinsens. værcmanne gaf Æinar þa er hann com hæim ii aura gullz þæir [Sigurðr foro austr i Vik oc toko þar austr a Quilldum Finn | sun Sauðaulfs er hann for at hæimta lannskyllder Inga konongs. Fiɴ festo þæir upp oc foro siðann suðr til Danmarcar. I þenn tið sendi Sigurði rit Inngi með askoro mikille at hann kvæme til liðs við hann. enn þat hit sama sumar æftir kvamo þæir Magnus konongr oc Sigurðr sunnann með xxx skipa. ner vetrnattom bæðe Danalið oc sva Norðmanna. þa for Ingi oc Sigurðr a mote þæim með xx scip allstor. enn þæir hittuz [sunnudaghenn nest eftir Martæins messo i Hvalum austanfiarðar við Holmenn gra oc barðuz þar. i hinni fystu rið laghðu Danir i fra xviii skipum hæim suðr. þa rudduz skip Sigurðar oc Magnus. þæir stoðo længst firir Magnusi er hann hvilde i reckio sinne. Reiðar [Griotgarz sun oc Sauppruðr enn allir fello aðrir þer. þar fell Brusi stafnbui Sigurðar Hallvarðr fæger oc Roar Kolbæins sun Ivar geck inn at Harallde oc vann fyst at hanom þar fell mikill luti liðs Sigurðar oc Magnus i holmenom fello mæir enn lx manna. þar var drepinn Sighurðr prestr son Bærðors Massunar oc Klemettr sun Ara Æinars sunar Ivar Kalfssun koms a scip Ions Bærðors sunar er þa atti Cecilio dottor Gyrðr Barðar sunar oc Asbiorn ambi oc Ivaʀ dynta Starason fe var fæst firir Arnbiorn. enn Ivar dynntu drapo þæir. Enn er þæir Inge oc Sighurðr hafðo veret hofðingiar [vi vetr. þa com Ꝍysteinn af Scotlande broðir þæiʀa þat var i Þrondæim norðr. þæir foro æftir hanum Arne sturla Porlæivr Bryniolfs sun oc Kolbæinn rugha. enn hann var tækinn til konongs a Ꝍyra þinge um gangdagha at hann skyllde vera konongr ivir hinum iii luta lanzens oc a þet sættuz þæir brꝍðr þa er þæir hittuzk. Engi varo skisli gorr Ꝍysteine til faðernis. þviat truat var Haralde um þat sem hann saghðe. enn þæirra brꝍðra for væl a meðal meðann er þæir reðo firir riki. enn eftir annlat Guðroðar Amunda Þiostolfs oc Ottars birtings er atti Ingiriði moðor Inga konongs Ogmundar sviptis oc Ogmundar drængs sonar Kyrpinga-Orms þa slitu þæir hirð sina Ingi oc Sigurðr. Ingi var ryggbrotinn. oc var þo vinsælastr þæiʀa. brat efter þat snerezk Gregorius sonr Daghs oc Ragnilldar Skopta dottor til lannz gæzlo við Inga. oc varð hanom at mesta trousti alla sina ævi. I þann tið com Nicolas goðe karðanale i Noregh. oc gaf pallium Ione Byrghis syne. oc var hann fyste ærkibiskup i Noreghi. Enn er Nicholas com suðr þa varð hann pave oc het hann þa Adrianus. en þæir lagðo fund millum sin æinn vætr a Upplandum oc skuldo þer sættazk. Sigurðr hafðe vegit ii menn Ꝍysteins konongs Haralld enn vikværka i Biorgvin en norðr i Kaupange Ioann prest tapparz sun Biarna Sigurðar sunar. þar sættuz þæir oc sato længe a male. com þat up af þæiʀa | rꝍðo at þæim syndiz at taka konongdom af Inga oc lata hann hafa iii bu oc xx oc xxx huskarla. þviat þæim þotte hann æi hafa heilsu til at vera konongr. þæir ætlaðo i Biorgvin um somaret at hava at þvi fund. ef sva mætti vera. þat mal com firir Inga oc Gregorium. oc foro þæir til Biorgviniar með miclo liðe. Litlu siðar kom Sighurðr þar. oc með muni minna lið. Ꝍystæinn varð sæinni til þæiʀar stæfnu enn atlat var. Inge konongr let blasa til þings i holme ut oc kvamo þæir baðer þinngat Sigurðr oc Innge oc var þinget fiolmennt. Gregorius geck a þinget með hialm gullroðenn oc alt hans lið var hialmat oskrat niu tighir manna. Ingi konongr stoð upp oc saghðe monnum hvat hann hafðe spurt. hosso brꝍðr hans hofðo ætlat at skipa viðr hann. hann bað ser liðs oc cvaz hældr vilia lata af lifi sinu enn af faðrlæifð sinne. menn gerðo goðann rom at male hans oc letozk hanom vilia fylghia. þa stoð up Sigurðr konongr oc talde þa brꝍðr osanna at þvi sem Inge kennde þæim hann cvað Gregorium liosta slicu upp. oc cvaz æighi skula lata lanct til. at hann mynde stꝍypa hialmenom gullroðna. oc sva cvað hann at. at æighi myndi þæir lengi ganga. Gregorius svaraðe stuttlegha oc letzk þess æighi trauðr at þæir fyndizk. enn fam daghum siðar þa va huskall Sigurðar huskall Gregorii. oc villde Gregorius atgongu veita Sighurðe. enn Innge konongr latti. oc for þat æighi fram. I hinum sama apne va Sighurðr travale sun Ꝍysteins travala hirðmaðr Sigurðar konongs Sigurð skruðhirnu hirmaɴ Inga konongs gamlan mann oc allvinsælan. oc kendo menn Sigurði kononge raðenn. af þessom sakom bioggioz þæir til at væita Sigurði kononge atgongu. oc var i þvi acavaster Gregorius. Sigurðr konongr drack i garðe Sigriðar sæto firir innann Sannbru litlo. þessir mænn veittu atsocn Sigurði með Inga kononge. Gregorius oc Arne Ivars son oc Aslakr Ærlænz sun enn Sigurðr oc hans menn gengo upp i loftit þet er var i garðenom oc skutu or gluggum oc brutu upp ofna oc baro griotet a þa þar fell Æinar Laxapalssun af liðe Sigurðar oc Hallvarðr Gunnarssun var skotenn i lofteno. þæir Ingi hiuggu hus til þæiʀa oc geck liðit mioc til griða. þa geck Sigurðr konongr ut oc bæiddiz lioðs. hann hafðe skiolld gullroðenn oc kenndu menn hann bratt oc vildu æighi lyða hanum oc skutu menn at hanum sva sem i drivu sæ. þa er liðit var mioc gengit af hænde hanum. þa hioggioz husenn fast þa geck hann ut oc firir hanum Þorðr husfrꝍyia. þæir villdu þenngat til sem Innge var. oc kallaðe Sigurðr til griða við broðor sinn. oc hann villdi geva hanom grið enn þvi var æi lyðt. [oc varo þæir þeghar hognir. þa var illa um þetta værc rꝍtt | oc kenndo menn raðenn Inga kononge. enn þat hava flestir menn firir satt at þat hafe ennge hans rað veret sva sem vattar Æinar Scula sun. ## Jnga saga ok brœðra hans, kap. 3 268. Allz enngi þarf Innga ulfgrennir þat kenna hværr spyri satt af snerru sæggr at gram bitu æggiar Boð gat at stillir stovat styriar milldr þo at villde fus var fiorspæll ræse fylkis svæit at væita. ---- Nedenfor gengives versenes formentlig rigtige form her og i det følgende. ---- Alls engi þarf Inga ulfgrennir þat kenna (hverr spyri satt af snerru seggr) at gram bitu eggjar; bǫð gatat stillir stǫðvat styrjar mildr þótt vildi; fús vas fjǫrspell ræsi fylkis sveit at veita. Þa spurðu menn at hvær ut leti bera merki konongsens Æinar cvað þa viso. 269. Ut let stong a stræti stærk dyrlighra mærkia duðuz dorr af ræiðe Daghs sunr bera faghra nigho menn i gny gunnar gagls firir strengiar haghle brꝍðir hava barz miðri Biorgvin firer osyniu. Út lét stǫng á stræti (sterk) dýrligra merkja (dúðusk dǫrr) af reiði Dags sonr bera fagra; hnigu menn í gný Gunnar gagls fyr strengjar hagli; brœðr hafa barzk í miðri Bjǫrgyn fyr ósynju. Enn quað Einar aðra visu. 270. Myndi at sæima senndir sva brat hava latet spiot flugu lanct i liotri lif sitt bogha drivu ef alkostes austan Ꝍysteins flota lꝍysti bæinn at Biorgvin sunnan byʀ tvæim daghum fyʀi. Myndit seima sendir svá brátt hafa látit (spjót flugu langt í ljótri) líf sitt (boga drífu), ef alkostigs austan Eysteins flota leysti beinn at Bjǫrgyn sunnan byrr tveim dǫgum fyrri. Enn þrim nattom siðar com Ꝍysteinn konongr or Vik austann með xxx skipa i [Flora vagha. þa baro menn orð a meðal oc sætto þa enn þæir funnuz æighi. Sighurðr Haralz sun var konongr XIX vetr oc var gravenn at Kristz kirkiu i holme ut. Enn þa er Ꝍysteinn la i Floravagom. þa bauz Gregorius til at veita hanum atlogu þo at Ingi læghðe æighi til. let æighi myna siðar bettra. þess latto marghir oc tocz æighi. þa for Ꝍysteinn i Vik austr. enn Inge norðr i Þrondæim oc varo þæir þa sattir at kalle. enn þo funnuzk þæir æighi. Gregorius for austr i Vik oc var at bui sinu a Bratzberghi. þa gerði Ꝍystæinn konongr for at hanum oc villdi hann af taca. enn hann varð varr við oc fluðe undann a Upplond með ix tiughu manna oc sotti siðan funnd Inga konongs norðr til Kaupangs oc kom norðr firir | iolinn. Ingi varð hanum feghinn oc bað hann hava af sinu fe þat sem hann villde. þa brende Ꝍysteinn konongr bꝍ Gregorius. oc hio buet. a þæim sama vettre varo naust þau brennd hin myclo. oc hin goðo er Ꝍysteinn konongr atte. þar brunnu skip meðr er Ingi konongr atte. þau rað voro kænnd Ꝍystæine kononge oc Philippuse Gyrðrsyni. fostrbrꝍðer Sigurðar konongs. K. 85. Nu hittaz konongarner i Seleyium ## Jnga saga ok brœðra hans, kap. 4 Enn somaret eftir hittuz konongar i Selꝍyum oc com Ingi norðann. enn Ꝍysteinn austann. þa varo þæir fiolmænnir oc þo Inge mycklo fiolmænnare þa var at komet at þæir mynnde bæriazk enn þo sættoz þæir at kalle. oc skylde Ꝍysteinn giallda aftr fe Inga oc Gregores enn þat kom æki fram oc roufz su sætt oll. þa for Inge konongr austr i Vik. enn Ꝍysteinn norðr i Þrondhæim. þa foro ill orð a millum oc let hvar tvæggia drepa firir oðrum noccora menn. i þann tið spandezk miok lið fra Ꝍysteine kononge undir Inga konong. oc varo i þæiʀi svæit Barðr stanndhale oc Simon skalpr sun Hallkæls hauks. enn þa er ii vetr varo liðnir fra falle Sigurðar konongs. þa safnaðo baðer liði konongarnir. oc for Ingi austann með attatighi skipa. enn Ꝍystæinn norðann með halfan fimta tigh skipa Ingi la suðr við Molstr. enn Ꝍysteinn la litlu sunnar i Grꝍnenga sunnde. Ꝍystæinn sende Aslak unnga oc Arna stullu til funndar við Inga oc hafðu i skip. enn er Inga menn kenndo þa. þa laghðo þæir at þæim. oc drapo af þæim marga menn. oc toku undann þæim skip. enn þæir Aslakr oc Arne liopo a land. oc komu a fund Ꝍysteine oc saghðu hanum hvat tiðt var Ꝍysteinn hafðe þa husþing oc saghðe hværn ofrið þæir buðu oc bað menn at þæir skylldu duga hanum oc havum ver lið mikit oc gott. oc vil ec hværgi undan flyia ef þer vilit fylghia mer. þa varð ænge romr at male hans. enn umm nottena eftir rero þæir a brot morghom skipom a laun. sumir til motz við Inga. enn sumir til Biorgviniar enn sumir i Fiorðu. enn er lyst var þa voro x skip eftir með Ꝍysteine. þar let hann eftir drecan mykla er hann hafðe latet giora oc enn annr skip. oc hiuggu drecan oc spiltu hanum miok. þa geck Ꝍysteinn a skip Eindriða Iohans sunar oc foro inn i Soghn en þeðan oc austr i Vik. K. 86. Ða toc Ingi skipinn oc hellt austr liðino hit ytra i Vikena. Ꝍysteinn var firir austan Folldena oc hafðe ner xii hundrat manna. enn þæir so skipa lið Inga þa otaðozk þæir undan oc toko a skogana oc sins veghar hvæʀ konongr var æftir með annan mann. þa leitaðo Inga menn efter hanum. Simon skalpr hitti hann er hann geck undan i risrunna æinum. þæir Simon varo margir saman enn er þæir hannlaðo konongenn. þa bæidde Ꝍystæinn konongr at skiota hanom undan oc quað honom þet betr bera. Simon svaraðe. quað muna ecke verða. þa bæidde konongrenn at lyða messo aðr en hanum | være bane væittr oc sva gerðo þæir. siðan lagðez hann niðr a gruvu oc bræidde hendr i fra ser. oc bað hoggva sek i kross meðal hærða oc [þat fram for. oc þotti konongr værða væl við. enn Simon feck þer illann orðrom af þvi male sva sem vattar Einar Skulasun. 271. Mun sa er morðe vanðez marghillr oc svæik stilli sið of slicum raðom Simon skalpr of hialpazk. Mun, sás morði vanðisk margillr ok sveik stilli, síð af slíkum rǫ́ðum Símon skalpr of hjalpask. lic Ꝍystæins konongs var iarðat a Forse. K. 87. A mot Inga kononge efldu þæir Ogmundr Sigurðr a Rꝍyri. Philippus Gyrðr sun Einriðe Ions sun oc marghir aðrir hofðingiar Hakon hærði bræið son Sigurðar konongs oc gavo hanum konongs nafn. þæir Inge atto oʀosto mikla austr i Ælvi. þar varo þæir þa baðir i liði meðr Inga Gregorius Dagssun oc Erlingr scacki. þar fell Eindriðe Ionsson oc mikill fioldi af liði Haconar. þeðann a fra fello þæim Hacone þung viðrscipti við Inga. meðann er þæir lifðo baðir. þo settuzk þæir margha vegha broghð við oc gerðoz manndrop i mikil enn siðazta vetrenn er Ingi lifðe. varo þæir Inge oc Gregorius i Biorgvin þa spurðo þæir at Hakon . . . . . . . . . . . . . . . . ---- Noter: ## Magnús saga berfœtts, kap. 1 Þa var tækinn til konongs i Vik austr Magnus Olafs sun. en Þrꝍnder toco til konongs Hacon sun Magnus. er var fostr sun Steigar-Þores. hann var allra manna vinsælastr við bꝍndr. Hacon hafðe faret til Biarmalannz oc barðez þar oc fecc sigr. A sama are er Magnus toc konongdom heriaðe hann a Dane. um Fione oc Sioland. oc brendi Viscardal. oc toc þar mikit fe. Hacon konongr veitti Þrꝍndom rettar bꝍtr a marga lund. oc helldo þæir þui mest undir hann konongdome. Annan vætr rikis þæirra Magnus oc Haconar frendanna. varo þæir baðer um iol norðr i Kaupange. var Magnus i konongsgarðe. en Hacon konongr i Skulagarðe niðr fra Klæmez kirkiu. en þui nest toc hugr Magnus at oroast. at hann hafðe minna af lande en faðer hans hafðe haft. oc ætlaðe til svica við Hacon. oc hellt allan vætrenn .vii. langskipum i openne vok i Caupange. en um varet nær kyndils messo. þa lagðe hann braut skipum sinum a nattar þele. oc lios undir tialldum. oc laghðe til Hæfringar. bio þar um nottena oc let gera ellda stora a lande uppi. en þa hugði Hocon oc lið þat er i bꝍnom var. at þat være gort til svica. oc let blasa liði utt oc sotte allr Koupangs lyðr til. oc varo i samnaðe um nottena. En um morgonenn er lysti. oc Magnus konongr sa mikit lið a Ꝍyrum. hellt hann ut or fyrðinum. oc sva suðr i Gulaþings log. þui nest byriaðe Hacon konongr færð sina i Vik austr hit ꝍfra oc helt mot i Caupange aðr oc satt a heste. oc hett allum vingan oc sva bað hann. oc cvað ser vera skugga a vilia frenda sins. en aller menn heto hanum vinatto með goðvilia oc fylgð sina ef hann þyrfti oc fylgði hanum lyðr allr utt undir Steinbiorg. En hann fluttiz þa til fiallz upp. oc for dag ein æftir riupu einni. oc fecc braðasott oc andaðest þar a fialleno. Oc como aftr a halfs manaðar freste menn hans til Caupangs með þæim tiðendum at menn skylldu ganga i mote liki Haconar konongs. oc sva giecc allr lyðr. oc flester aller gratande. þui at hværr maðr unni hanum hugastom. en lik hans var niðr sætt i Kristkirkiu. en eftir frafall Haconar konongs. þa matte Steigar-Þorer eigi vikia skape sinu til Magnus konongs. er þa toc við riki. nema reisti upp mann þann er Sveinn het hann var sunr Haʀallz flettis. At þesso raðe hurfo með Þore Egill Askælls sunr. oc Skialgr af Iaðre. Sva sægir Þorkæll hamars scalld. 254. Uitt dro sinnar sveitar saman storhugaðr Þorer hælldr varo þau hauldum hagleg rað með Egli snorp fra ec a þui er uppi endr Skialgs vinum lendir menn við morðhvals brynne mein um alf ser steini. Ðeir eflduz af Upplandum oc como ofan i Raumsdale oc a Sunnmꝍre oc aflaðu ser þar skipa. oc helldo norðr i Þrondhæim. En þa er Sigurðr ullstrængr spurði oc aðrer konongs vinir. safnaðu þæir með orvarscurð ollu þui liði er þæir matto. oc stæmndu til Viggiar. en Sveinn oc Þorer helldo oc þingat sinu liði. oc naðo uppgangu oc urðu ꝍfre. oc veittu mikit mannspell. en Sigurðr flyði a fund Magnus konongs. en þæir Sveinn oc Þorer fluttuz til Kaupangs. oc hvarfaðu þar i firðinum. en þa er þæir varo bunir or firðinum. oc lagt skipum sinum i Hæfring. þa com Magnus konongr utan i fiorðenn oc lagðu þeir Þorer skipum sinum a Vagnvicar. oc como niðr i dal þæim er heitir Þeksdalr i Seliuhværfi oc var Þorer þa borenn i barum ifir fiallet. samnaðu siðan skipum oc fluttust a Halogaland. en konongrenn for eftir þæim. oc sa hvar flokkr for a firði þæim er Harmr hæitir. þæir Þorer oc Sveinn lagðu skipum sinum til Essiutuna. oc hugðu at være meginlannd enn þat var þo ꝍyland. Ða urðu marger handteknir. oc Þorer varð oc handtækinn. oc Egill i holme þeim er hæitir Vambarholmr. Oc villdi Egill eigi flya fra Ingibiorgu cono sinni Ogmundar dottor systr Skofta. þa er Steigar-Þorer var handtekinn mælte Sigurðr ullstrængr til hans. ertu heill Steigar-Þorer. hann svaraðe. heill at hondum enn rumr at fotom. þa varo reist galgatre. oc sa Þorer at allt lið hans var þa a braut flyit. en hanum myndi bane ætlaðr. þa mællte Þorer oc glotte við. 255. ## Magnús saga berfœtts, kap. 2 Varom felagar iiii fꝍrðom einn við styri. Morg hꝍrmdar orð mælto menn við Þore þæir er aðr hafðe hann skaða vunnit. firir sumum bu hoggvit. suma rænta. eða brent firir. drepet frendr þeirra eða vini. sva sægia menn at Viðkunnr Ioans sunr mællte þa er Þorer var leiddr til galga. oc hann veik af gatunni er hann var fotstirðr. meir a stiorn Þorer. meir a bakborða. Ðetta mællte oc Viðkunnr firir þui at Þorer hafðe brænnt bꝍ hans i Bærkrꝍyiu oc skip gott er hann atte. oc hafðe Þorer mællt þa er snekkian logaðe. hallt meir a stiorn Viðkunnr. nu meir a bakborða. Viðkunnr hafðe undan flytt oc Ioan faðer hans. sem her sægir. 256. Brennr i Bærkr ꝍy miðri bol þat er ec veit golegst er at þat þarft at Þore þytr vanndar bol standa Ioan man eigi flyia ellz ne rans er cvælldar sniðr biartr loge brenndan by læggr rꝍyk til skyia. Ða er Þorer var leiddr undir galghann. mællte hann ill ero ill rað. oc þa er upp reið galgatreet. var Þorer sva þungr. at sundr slitnaðe halsenn oc þui nest var Egill undir leiddr galgann. en konongs þrælar skylldu hengia hann. þa mællte Egill. eigi munu þer firir þui hengia mik. at æighi væri hværr yðar maklegre til. sva sægir skalldet. 257. Orð fra ec Egli værða unnar dags a munni sol við siklings þræla satt einarðar latta hværn þeirra cvað hærra hialldr bliks en sik myklu beið ofmikit ꝍyðir angr maklegre at hanga. ## Magnús saga berfœtts, kap. 3 Magnus konongr sat i hia er þæir varo hægndir. oc var sva ræiðr at engi þorðe hans manna. at biðia Þore eða Egli lifs. Oc þa er Egill sparn galgann mællte konongrenn. illa coma þer goðer frendr i halld. i þui syndist at hann villdi hafa veret beðenn at Egill þæge lif. en Sveinn hellt i haf ut oc til Danmarcar a halld Nicolas konongs. oc var hann til þess þar er hann komsk i sætt við Ꝍystein konong sun Magnus konongs. oc gerðest hann skutilsveinn Eysteins konongs. oc varð kononge kærr. siðan reð Magnus konongr einn rikinu til dauðadags. hann gerðest maðr rikr oc refsingasamr. hvartvæggia innan lanz oc þo mest utan lanz. noccorom vætrum siðar bio Magnus konongr færð sina or lannde. oc hafðe með ser marga lennda menn oc lið mikit. oc for vestr um haf. fyrst i Orknꝍyiar. oc toc þar iarlana Magnus oc Erleng. sunu Erlenz iarls. oc hafðe með ser. for þa liðinu til Suðrꝍyia. oc com at Lioðhusum. hæriaðe þar oc toc ꝍyna oc allt valld ifir henni. hann for þaðan a Skið toc þar strandhogg oc mikit fe. oc hafðe allt af þui lande þat er hann callaðe til. Ða for hann um utꝍyiar Tyrvist oc Ivist. aðr en hann com i ꝍyna hælgu. gecc þar upp i caupstaðenn. gaf þar frið hværss mannz eign. þet sægia menn at hann lete upp luca Columkilla kirkiu litlu oc giecc inn. oc mælte þat at engi maðr skylldi sva diarfr vera at ganga inn i kirkiuna. var þa su kirkia sva læst. at hennar hurð com alldrigi upp siðan. þa lagðest hann með hærrenom utan a meðal hæraðanna oc brendi viða. oc er Magnus konongr hafðe vunnit allar Norðrꝍyiar hellt hann liðinu ut i Ill. brendi þar mikit oc ꝍyddi aðr en hanum var þar gefet valld ifir. Logmaðr sunr Guðroðar konongs er aðr hellt Norðrꝍyium flyði oc undan suðr. oc ut til hafs. oc fecc ænga viðrstaðu. oc aðr en hann lette tok Magnus konongr hann með skipsokn sina. eftir þetta hellt hann flotanom suðr firir Satiri oc hæriaðe a bæðe borð upp a Skotland oc utt a Irland. vann þar morg storværk i hvarotvæggia rikinu. Ða sigldi hann suðr til Manar með liði. toc hana oc eignaðez allar þær ꝍyiar er þar varo. eftir þat hellt hann liðinu suðr undir Bretland. oc lagðest i Onguls ꝍyiar sund. hæriar þar a bæðe lond upp a Bretlannd oc ut a Anguls ꝍy. Ðar com at hanum hær mikill. en iarlar .ii. styrðu liðinu. het annar Hugi digri en annar Hugi pruði. varð þar horð orrasta oc long. oc sleit með þui er fragt er orðet. at Hugi pruði var skotenn oru i augat. sva at ut com at nackanom. oc hæfir þat veret callat happa scott þeim er scaut firir þa sok at ekki var annat bært a hanum. oc kænna þetta scot flester menn Magnusi kononge. Maðr halꝍyskr stoð ner konongenom oc scutu þæir baðer senn. oc hæfir annar hvarr þæirra at orrina. oc þo visar Hamarskalld sva til at konongren atte sem hær sæghir. 258. Dundi broddr a bryniu bragningr scaut af magne sveigði allvalldr Egða alm stok bloð a hialma strengs flaug hagl i ringa ne ferðen let værða Horða gramr i harðre hiors sokn banað iarle. ## Magnús saga berfœtts, kap. 4 Annr oren com i næfbiorg hialmsens oc festi þar. firir þa soc deilaz menn noccot at hvarre konongren skaut. er þæir stoðozk nær. oc hvart skotet fylgði aðru. Eftir fall Huga pruða flyði Hugi digri oc aller Bretar. Eftir þessa orrastu eignaðest Magnus konongr Anguls ꝍy. er callað er þriðiungr rikis af Brettlande. þa vendi hann aftr hit syðra oc hit ꝍystra. como þa boð af Skota kononge til sættar. at hann skylldi æigi hæria riki hans. en konongr villdi miðla hanum allar ꝍyiar firir Skotlande. þæir er hann matte fara stiornfastu skipi milli oc meginlannz. sætti þa Magnus konongr sina menn ifir oc skattaðe riki þesse undir sik. oc þa er hann veik aftr sunnan. lagðe hann til Satiris eiðs. oc let þar draga ifir skutu eina en hann sættiz sialfr i lyftingena. oc þa er dregit var skipet til ens norðara sioar. callaðe hann ser allt Satiri oc lezk þa hafa faret stiornfastu skipi milli oc Skotlanz. let þa hallda flotanom firir utan Sathiris mula. oc eignaðest sva Satiri. oc er þat mikit lannd. en eið eitt er sva miott firir ovann at þar draga menn oft skip ifir. Satiri þykki bætra riki en hin bæsta ꝍy i Suðrꝍyium. eftir þetta fær Magnus konongr norðr i ꝍyiar. oc venndi et iðra með Skotlande oc eignaðest sva allar utꝍyiar. foro menn hans i hværn fiorð inn. oc allar ꝍyiar þær sem fiorðum lago. oc lagðu allt undir Magnus konong. sva at þæir foro skipum a milli mægin lannz. oc ꝍyia. hvart er þær varo bygðar eða obygðar. dvaldest um vætrenn i Suðrꝍy. en annat sumar æftir for hann aftr til Noregs. oc let æftir i Orknꝍyium Erleng sun Erlenz iarls. en Magnus broðer hans Erlengs hafðe laupit til Skota konongs fra Magnusi kononge sumaret fyrra. þa er Magnus konongr var i Orknꝍyium þa sendi Melkolmr Skotakonongr dottor sina ut til Orknꝍyia. hana gyfti Magnus konongr Sigurði syni sinum. oc var hann þa .ix. vætra gamall en mæren .v. vætra. þa sætti Magnus konongr Sigurð hofðingia ifir allar ꝍyiar. bæðe Suðrꝍyiar oc Orknꝍyiar oc gaf hanum konongs nafn. oc fecc hann i hond Hacone Palssyni frennda sinum oc Erlengi með styrk Skotakonongs var með þui bundin sætt oc vinatta milli Magnus konongs oc Skota konongs. Melkolmr konongr var faðer Daviðs er siðan var konongr a Skotlande. þa for Magnus konongr i Noreg. oc var um vætrenn æftir i Vik austr. oc hafðe mikit fiolmenni. biosk þa at riða upp a Gautland vestra oc leggia undir sik. oc hafðe mikit hæriat. oc giengo Vestgautar undir hann. allt um hina nꝍrðre bygð. oc aðr en hann riði austr um vatn til mæginbygðar. leitaðe hann raðs við vini sina. oc leizk þæim sva sem hann hæfði offat lið at fara til mæginlanzens. sætti hann þar æftir til lanzgiæzlo þess er hann hafðe vunnit af Svia konongs riki. sumt lið sitt. oc varo þar hofðingiar firir. Finnr Skofta sunr oc Sigurðr ullstrængr. oc gerðo þæir ser iarðborg. aðr en Magnus konongr fꝍre til Noregs. Nu spurðu Norðmenn at Ingi Sviakonongr myndi draga lið saman oc ætlaðest at riða at þeim. oc þotte þæim þat hæðelegt firir þui at þæir hafðu væl um buiz. oc ræddost ekki Gauta hær. oc þa er dvaldest færð konongsens cvaðo þæir þetta. 259. Allengi dvælsk Ingi ofan reiðr enn þiobreiði. Litlu siðar ræið ofan Ingi konongr með ovigan hær at Norðmannum. oc við þat er engi varo emni annars gafo þeir sik upp i valld Inga konongs. hann gaf þæim lif sitt oc vopn oc klæðe oc hesta. en allt fe annat toc hann upp er þæir hafðu fengit. foro þæir sva norðr a funnd Magnus konongs. Annat sinni for Magnus konongr austr a Gautland. oc hafðe mikit lið. hæriaðe viða oc brænndi. þa kom i mot hanum Gauta hær austr a Foxenne. for þa aftr Magnus konongr með liði sinu oc hafðe gort þeim aðr mikinn scaða a Gautlannde i ranom oc manndrapom oc lanzbruna. hann hafðe oc latet mart manna aðr en lette. K. 70. Vm sætt Magnus konongs oc Eiriks Dana konongs oc Inga Svia konongs ## Magnús saga berfœtts, kap. 5 Christian Krohg: Þa er Magnus konongr hafðe raðet Norege .ix. vætr. byriaðe hann færð sina annat sinni væstr um haf oc hafðe þa bæðe mikit lið oc fritt. þa fylgðu hanum aller hinir rikastu menn. Eftir þetta foro sættar boð fra Dana kononge oc Sviakononge til Magnus konongs. at þæir villdu leggia frið milli landa. oc baðo at hann skylldi æigi agirnast þæirra riki. Eftir þetta sættiz kononga stæfna við landa mꝍre i Elfi. kom þa norðan Magnus konongr en Eirikr Dana konongr sunnan. en Ingi konongr Steinkels sunr ofan. oc er þat sagt at með sva miklum stormælom oc ofriði sem þesser hofðingiar como saman. at sva snerezk a litilli stundu. at þesser .iii. konongar giengo a tal oc a æinmæle oc eigi a sva langre stundu sem half matmals stund aðr en þæir varo aller satter oc oll rikinn i friði. oc skylldi hværr þæirra eiga sina faðrleifð oskiærða. en hværr þæirra hofðingianna skylldi bꝍta þat er brotet hafðe sialfr við sina lanz menn. en þæir iamnaz við sialfer konongarner eftir þat. þa er þesser .iii. konongar stoðo aller saman a einum velli. þa mælto liðs menn þæirra at eigi myndu fazk aðrer þrir vasklegre sionom. var Ingi konongr ællztr þæirra. var hann oc mestr bæðe a hæð oc a digrleik. en Eirikr konongr hafðe fegursta asion allra þæirra. Magnus konongr var allra þæirra hærmannlegastr oc harðlegastr. oc varo þo aller miklir menn oc vaskleger. Ða festi Ingi konongr Magnusi kononge dottor sina Margareto. oc fylgði henni heiman iarðer þæir oc ruð. er þæir hafðu deillt um. var þa Margareta callat friðkolla. Uar þessi sætt gorr æftir þui sem fyrr var gorr milli Olafs konongs oc Svia konongs. þa er Magnus konongr hafðe raðet Norege .ix. vætr. byriaðe hann færð sina annat sinni væstr um haf oc hafðe þa bæðe mikit lið oc fritt. þa fylgðu hanum aller hinir rikastu menn. er i varo landeno. Sigurðr Ranasunr Viðkunnr Ioans sunr. Dagr Eilifssunr. Særkr or Sogne. Eyvindr olboge stallare konongs. oc marger aðrer rikis menn. hann for fyrst værstr til Orknꝍyia. oc hafðe þaðan með ser Erling iarll sun Erlenz iarlls. oc noccot lið með hanum. sigldi siðan til Suðr ꝍyia. oc þaðan til Irlanz ut. lagðezk þa við Irland oc hæriaðe atte marga barðaga oc hafðe iamnan sigr. siðan sigldi hann suður til Dyflinnar. oc vann hana um haustet. oc sætte þar ifir sina menn til giæzlo. en konongr sialfr for uppa Kunnakter oc var þar lengi um vætren með Myrkiartak kononge. oc hafðe Magnus konongr þar frið. for hann þa viða um Ulfaster oc hæriaðe þar. oc hafðe vunnit mikinn luta lanzens oc gislat ser. Biozk þa um sumaret at fara aftr til Noregs. setti gisla sina i Dyflinni oc giæzlomenn. en hann hæriaðe viða um Ulfastri oc ætlaðe þa at sigla norðr til Ꝍyia. Magnus konongr þettez þurfa strandhogg. aðr en hann sigldi norðr. oc skylldi sennda hanum konongr af Kunnaktum. oc beið hann um rið. oc seinkaðest oc com eigi. þa gærði hann enn menn sina aftr oc urðu þesser menn sæinni en hann varðe. þa gieck Magnus konongr a land upp með mestom luta liðs sins. villdi leita eftir mannum sinum oc strandhoggum. oc þa er konongr fann sina menn sa hann at þæir fꝍrðo hanum strandhogg. oc snere hann þa aftr liði sinu oc foro þæir um kiorr noccor oc var þar myrar oc fen diup. oc var þar ifir klapper. þa hafðe samnast firir hann Ira hær oc var comenn nær þæim milli oc skipanna. varð þa bardage mikill oc drozk Irum sva mikit lið þo at sumt være drepet. at holfu meira var þa en firir andværðu. oc snere þa mannfalleno a hendr Norðmannum en sumir flyðu. K. 71. Vm fall Magnus konongs bærfꝍz a Irlande ## Magnús saga berfœtts, kap. 6 Magnus konongr villdi eigi flya oc hellt svæit sinni oc skialldborg firir mærki sinu oc hugði at Upplendingar þæir er fyrstir foro ifir fenet skylldu skiota af bogom sinum. en þeir castaðu hælldr skiolldum a bak ser oc runnu til skipa. þa callaðe Magnus konongr a Þorgrim hufu. oc mællte. ovitr maðr var ec þann dag er ec gierða utlagan Sigurð hund. oc var hitt þo myklu uviturlegra er ec gierða þic lendan mann. oc odrengilega skilsk þu nu við mik. oc er þat sem von er at. oc eigi myndi Sigurðr hundr sva við mik skiliazk. Eftir þetta flyðu aller þæir er aftar stoðo. oc hinir er ifir fenet varo comner. en konongr sialfr stoð i anndværðri fylkingu oc barðest. oc hugði æ at lyða mindi. firir þui at langa rið hiuggu Norðmenn Ira sem bu. en æ þar sem einn var hoggvinn þa komo .ii. i staðen af lande ofan. oc þa er þyntist um mærkit. fecc konongrenn lag af spiote i giegnum baða fotleggi. braut hann spiotskaftet sva at toc hendi sinni til niðr a milli fotanna oc þrysti oc mællte. sva briotom ver alla sperrileggina. oc callaðe þa a lið sit. bað þa beriast væl. oc sagðe sik ækki myndu til saca. Magnus konongr var auðkændr. hann hafðe hialm gullroðenn. oc skrifat a leon af gulli. sværð hans var kallat Læggbitur. varo a tannhiollt. oc gulli vafðr meðalkaflenn. oc var allra sværða bitrast. hann hafðe dreget silkitrꝍyiu ermalausa rauða ifir skyrtu oc var þat mal allra manna. at eigi hefði sett viglegra mann við iammargum vapnom. eða vasklegra eða tigulegra. Ða fecc Magnus konongr hogg af sporðo irskri a hals við hærðarnar. var þat hans bana sar. oc fell Magnus konongr þa. Viðkunnr Ioans sunr hio þann mann i tva luti. oc toc þa Læggbit sværð Magnus konongs. en skiolldr hans var onytr. eftir þetta flyðu aller. sva sagðe Viðkunnr Ioanssun sialfr at þa er þæir runnu Sigurðr Ranasunr oc hann. at faer myndu þeir fra tiðendum segia er þa varo æftir. þar fell Erlingr sunr Erlenz iarls. oc mart stormenni oc mikit annat lið. en þeir er til skipa como. helldo fra lannde oc venndu sva norðr til ꝍyia a fund Sigurðar konongs sonar Magnus konongs. oc hafðu hann um haustet austr með ser til Noregs. Eftir fall Magnus konongs. varo tæknir til kononga .iii. synir hans. Sigurðr oc Ꝍysteinn oc Olafr. Sigurðr let æftir vera firir vestan haf dottor Skota konongs. oc villdi þa ækki eiga hana. Sigurðr konongr hafðe hinn ꝍystra lut lanzens. en Ꝍysteinn hinn norðra. en baðer varðveittu þæir lut Olafs broðor sins. þui at hann var æi ællri enn þrevætr þa hann var til konongs tækinn. þa var Sigurðr konongr .xiiii. vætra gamall. en Ꝍysteinn .xvi. vætra. moðer Olafs konongs var Sigrið dottor Saxa i Vik.