# Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum

> **Ogranskad:** Texten är avläst från sidbilder av en språkmodell och är ogranskad. Kontrollera mot sidbilden innan den citeras.

- **Verk:** Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum (verk:adam_av_bremen)
- **Upphov:** Adam av Bremen
- **Datering:** 1073/1081
- **Källsamling:** Monumenta Germaniae Historica, openMGH
- **Utgåva:** Bernhard Schmeidler (utg.), Adam von Bremen, Hamburgische Kirchengeschichte, 3 uppl., Hannover/Leipzig 1917 (MGH SS rer. Germ. 2): skolierna, transkriberade från sidbilder (Internet Archive, adamvonbremenham00adam) av språkmodell. Ogranskade.
- **Språk:** lat
- **Typ:** maskintranskription
- **Licens:** Public domain

## skolion 1 (till bok I, kap. 1; MGH s. 4; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:1 -->

Einhardus ex capellanis Karoli imperatoris vitam eius descripsit et bella Saxonum (B 1b. C).

## skolion 4 (5 hos Lappenberg) (till bok I, kap. 14; MGH s. 18; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:4 -->

Scriptum est in Gestis sancti Ansgarii et privilegiis Romanorum pontificum (B 1a. C).

## skolion 11 (12 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 17; MGH s. 72; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:11 -->

Sturmarios alluit ab oriente Bilena fluvius, qui mergitur in Albiam fluvium, sicut ille superior (A 2. B 1a. C).

## skolion 12 (13 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 18; MGH s. 74; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:12 -->

Travenna flumen est, quod per Waigros currit in mare Barbarum, iuxta quem fluvium mons est unicus Alberc et civitas Liubice (A 2. B 1a. 2. C).

## skolion 15 (16 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 21; MGH s. 76; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:15 -->

Aldinburg civitas magna Sclavorum, qui Waigri dicuntur, sita est iuxta mare, quod Balticum vel Barbarum dicitur, itinere diei ab Hammaburg (A 2).

## skolion 17 (18 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 22; MGH s. 80; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:17 -->

Marahi sunt populi Sclavorum, qui sunt ab oriente Behemorum, habentque in circuitu hinc Pomeranos et Polanos, inde Ungros et crudelissimam gentem Pescinagos, qui humanis carnibus vescuntur (A 2. B 1a. C).

## skolion 19 (20 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 22; MGH s. 81; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:19 -->

Beda. Brittannia oceani insula, cui quondam Albion nomen fuit, inter septentrionem et occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis Europae partibus, multo intervallo adversa. Habet a meridie Galliam Belgicam, cuius proximum litus transmeantibus apparet civitas, quae dicitur Rutubi portus. Hibernia insula omnium post Brittanniam maxima est, ad occidentem quidem Brittaniae sita; sicut contra aquilonem est brevior, ita in meridiem se trans illius fines plurimum pretendens usque contra Hispaniae septentrionalia (A 2).

## skolion 20 (21 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 23; MGH s. 83; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:20 -->

Anno Domini DCCCC°LX°VI° Dani ad fidem sunt per Popponem quendam conversi, qui ferrum candens et ignitum in modum cyrotecae formatum coram populo sine lesione portavit, quod videns rex Haraldus abiecta ydolatria cum toto populo ad colendum verum Deum se convertit, Poppo autem in episcopum est promotus (C 1 von zweiter Hand. C 2).

## skolion 21 (22 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 25; MGH s. 84–85; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:21 -->

Anno Domini DCCCCoLXXIIIo Wencezlaus princeps Boemiae a fratre suo Bugezlao, qui principatum sibi usurpavit, martyrizatur, pro quo Deus urbem Pragam, ubi requiescit, multis miraculis illustrat (C 1 von zweiter Hand. C 2).

## skolion 27 (30 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 42; MGH s. 102; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:27 -->

Sermo est ducem Sclavanicum petisse filio suo neptem ducis Bernardi eumque promisisse. Tunc princeps Winulorum misit filium suum cum duce in Ytaliam cum mille equitibus, qui fere omnes ibi sunt interfecti. Cumque filius ducis Sclavanici pollicitam mulierem expeteret, Theodericus marchio intercepit consilium, consanguineam ducis proclamans non dandam esse cani (B 1a. 2; vgl. C S. 105, N. o).

## skolion 32 (33 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 43; MGH s. 104; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:32 -->

Anno Domini MoXo. Gens Ungarie ad fidem convertitur per Gislam sororem imperatoris, que nupta regi Ungarie ipsum regem induxit, ut se et suos baptizari faceret, et in baptismo Stephanus est appellatus. Qui postea sanctus fieri meruit (C, von zweiter Hand nachgetragen in C 1).

## skolion 40 (41 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 54; MGH s. 114–115; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:40 -->

Richardus enim dimissa Chnut regis sorore propter metum Danorum exulans a patria Ierusalem profectus ibique defunctus est. Cuius socii XL revertentes in Apulia remansisse narrantur, et ex illo tempore Nortmanni possederunt Apuliam (B 1a. 3a. C).

## skolion 43 (45 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 64; MGH s. 124; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:43 -->

Ferunt Thorgotum simulque Odinkarum episcopum longe ante predixisse Hamburgensem et Bremensem ecclesiam propter peccata quandoque vastari debere. Quae prophetia nunc cernitur impleta (B 1a. 3a).

## skolion 44 (44 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 64; MGH s. 124; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:44 -->

Nam ipso tempore migravit celeberrimus Danorum episcopus Poppo, cui mox subrogatus Esico, cum ad Egdoram fluvium perveniret, ibidem aegritudine correptus obiit (B 1a. 3a. C).

## skolion 47 (48 hos Lappenberg, där samma skolion som 42) (till bok II, kap. 67; MGH s. 126–127; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:47 -->

Inclita senatrix Emma predicante Libentio archiepiscopo sanctae Bremensi ecclesiae duas cruces et tabulatam altaris et calicem, omnia ex auro et gemmis parata, in quibus erant auri marcae XX, optulit, etiam vestes sacras et paramenta multa et stolas aureas et dorsalia et libros (B1a. (2). C).

## skolion 52 (53 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 68; MGH s. 130; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:52 -->

Clericis ecclesiae suae, quos videbat auxilio indigos, largiebatur aliquibus absconse quaternos aut denos solidos argenti, multis et prebendam, aliis suas vestes; plerisque etiam compatiens, quod a laicis inhoneste tractarentur, percussores eorum fecit ante se et colaphis caedi et vapulare taureis (B 1a. (2). C).

## skolion 53 (54 hos Lappenberg) (till bok II, kap. 68; MGH s. 130–131; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:53 -->

Videns autem pestiferum morbum de connubiis clericorum magis in dies crescere, statuit pedibus ire in sententiam decessoris Libentii, si tamen ecclesiam et claustrum ante perduceret ad suum statum (B 1a. C).

## skolion 61 (62 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 8; MGH s. 151–152; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:61 -->

Suein a Magno victus cessit fortunae et factus est homo victoris, faciens ei sacramentum fidelitatis. Sed cum denuo rebellare cepisset consilio Danorum, nihilominus a Magno superatus est. Ita Suein fugiens ad Iacobum venit, adprime dolens pro fide pollicita, quam violavit (B 1a. 3a. C).

## skolion 62 (63 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 12; MGH s. 153; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:62 -->

Haroldus a Grecia regressus filiam regis Ruziae Gerzlef uxorem accepit; alteram tulit Andreas, rex Ungrorum, de qua genitus est Salemon; terciam duxit rex Francorum Heinricus, quae peperit ei Philippum (B 1a. 2. C).

## skolion 64 (65 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 14; MGH s. 154–155; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:64 -->

Sicut enim prius diximus, Chnut rex Danorum sororem suam, quae a Richardo comite repudiata est, dedit Vlf duci suo, ex qua nati sunt Bern dux et Suein rex. Vlf dux sororem suam Gudvino duci Anglorum copulavit, ex qua nati sunt Suein, Tosti et Harold et ista Gude, quam rex Eduard in coniugio habuit. Deinde Suein, filius Gudvini, occidit Bern, filium avunculi sui. Harold autem cum esset vir fortissimus, Griphum, Hyberniae regem, decollavit, Suein regem Danorum ab Anglia propulit ipsumque cognatum et dominum suum Eduardum pro nihilo habuit. Sequitur vindicta Dei et plaga Nordmannorum et excidium Angliae (B1a. 2. C).

## skolion 65 (66 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 15; MGH s. 156; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:65 -->

Illo egresso Bremense claustrum regula, disciplina fratrum et concordia defecit, acephalis omnia turbantibus (C).

## skolion 70 (72 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 19; MGH s. 162; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:70 -->

In ostio Peanis fluvii civitas maxima est, quae Dimine vocatur; ibi est terminus Hammaburgensis parrochiae (B 1a. C).

## skolion 78 (79 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 49; MGH s. 192; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:78 -->

Ex omni victu et servitio episcopali decima capellano legaliter cotidie reddebatur ad sustentationem infirmorum et egentium peregrinorumque hospitium. Sed capellanus ad suum usum fraudulenter multa reservans nihil pauperibus impendebat (B 1. C).

## skolion 88 (89 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 62; MGH s. 208; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:88 -->

Nothebaldus vir maleficus, adulator et mendax apertissimus (B 1a. C).

## skolion 89 (90 hos Lappenberg) (till bok III, kap. 62; MGH s. 209; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:89 -->

Ex illo tempore balneis, quibus fere cotidie solebat uti, sale recoctis abstinuit, et reliquis multis, quae gravia esse populo persensit (B1a. 2. C; vgl. Kap. 63, N. s).

## skolion 98 (102 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 1; MGH s. 228; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:98 -->

Primus in Ripa episcopus Lyafdagus erat, secundus Othencarus, tertius Wal, quartus Odo (B 3a.a'.d–f).

## skolion 103 (100 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 1; MGH s. 230; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:103 -->

Inter . . Wen[dil] . . pro . . quod . . contra . . sula . . nal . . (A 2).

## skolion 111 (111 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 7; MGH s. 234; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:111 -->

Ab hac insula primum egressi sunt Longobardi vel Gothi, et vocatur ab historicis Romanorum Scantia vel Gangavia sive Scandinavia. Cuius metropolis civitas Lundona, quam victor Angliae Chnud Britannicae Lundonae aemulam esse prece[pit] (A 2. 3).

## skolion 116 (115 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 10; MGH s. 237–238; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:116 -->

Mare orientale seu mare Barbarum sive mare Scithicum vel mare Balticum unum et idem mare est, quod Marcianus et antiqui Romani Scithicas vel Meoticas paludes sive deserta Getharum aut Scithicum littus appellant. Hoc igitur mare ab occidentali occeano inter Daniam et Nordwegiam ingrediens versus orientem porrigitur longitudine incomperta (B 3a. a'. d–f).

## skolion 118 (3 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 10; MGH s. 239; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:118 -->

Fresia regio est maritima, inviis inaccessa paludibus, habetque pagos XVII. Quorum pars tercia Bremensem respicit episcopatum, hiis distincti vocabulis: Ostraga, Rustri, Triesmeri, Wanga, Herloga, Nordi atque Morseti. Et hii VII pagi ecclesias tenent [circiter] L. Hanc Fresiae partem a Saxonia dirimit palus, quae Waplinga dicitur, et Wirrahae fluvii ostia. A reliqua Fresia palus Emisgoe terminat et mare occeanum (A 2. B 3a. a'. d-f).

## skolion 120 (116 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 10; MGH s. 240; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:120 -->

Ruzzia vocatur a barbaris Danis Ostrogard, eo quod in oriente posita quasi hortus irriguus abundat omnibus bonis. Haec etiam Chungard appellatur, eo quod ibi sedes Hunorum primo fuerit (A 2. 3).

## skolion 128 (124 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 20; MGH s. 250; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:128 -->

Tacitus Suecos hoc quoque Sueonum nomine appellat (B 3d).

## skolion 129 (123 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 20; MGH s. 250; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:129 -->

Paulus in Gestis Longobardorum de fecunditate gentium septentrionalium et VII viris, qui in litore occeani iacent in provincia Scritefingorum (A 2. B 1a. 3d. C).

## skolion 130 (125 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 20; MGH s. 250; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:130 -->

Dani, Sueones et Nordmanni et reliqui Scithiae populi a Romanis Yperborei vocantur, quos Marcianus extollit multis laudibus (A 2. B 1a. 3d. C).

## skolion 132 (127 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 20; MGH s. 251; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:132 -->

Quo etiam morbo Sclavi laborant et Parthi et Mauri, sicut Lucanus testis est de Parthis, et de Mauris Salustius (A 2. B 1a. 3a. a'. C).

## skolion 137 (132–133 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 24; MGH s. 255–256; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:137 -->

Halsingland regio est Scritefingorum, sita in altissimis montibus, qui Riphei dicuntur, ubi nix perpetua durat. Homines ibi gelu decocti, tecta domorum non curant, carne ferarum pro cibo et pellibus earum pro indumento fruuntur (A 2. B 1a. 3a.a'. C 2). In Yperboreis montibus preter alia, quae ibi sunt, monstra leguntur etiam grifes nasci (A 2. B 1a. C 2).

## skolion 141 (137 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 27; MGH s. 260; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:141 -->

Novem diebus commessationes et eiusmodi sacrificia celebrantur. Unaquaque die offerunt hominem unum cum ceteris animalibus, ita ut per IX dies LXXII fiant animalia, quae offeruntur. Hoc sacrificium fit circa aequinoctium vernale (A 2. 3. B 3a. a'. 4. C 2).

## skolion 142 (138 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 30; MGH s. 262; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:142 -->

Relatum est nobis a quibusdam stipatoribus Adalwardi episcopi, cum primum Sictonam accessisset, ad unam missarum celebrationem oblatas sibi ad manum LXX marcas argenti. Tantae [enim] devotionis omnes populi sunt arcticae plagae. Tunc etiam occasione itineris divertit Bircam, quae nunc in solitudinem redacta est, ita ut vestigia civitatis vix appareant; quare nec tumulus sancti archiepiscopi Unni inveniri potuit (A 2. Im Texte B 1b. 3c—f. 4. 5. C 2).

## skolion 144 (140 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 31; MGH s. 265; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:144 -->

De sepultura paganorum, quanquam non credant resurrectionem carnis, hoc tamen est memoriale, quod more antiquorum Romanorum busta et exequias eorum omni veneratione colunt. Ceterum pecuniam hominis tumulant cum ipso et arma eius et cetera, quae ipse vivens habuit cariora. Quod etiam de Indis habetur scriptum. Quod tradunt ex antiquo ritu gentilium, in quorum mausoleis adhuc solent inveniri talia, cum aut in amphoris aut in aliis vasculis secum thesauros infodere iussissent (A 2. B 3a. a'. 4. C 2).

## skolion 145 (141 hos Lappenberg, där samma skolion som 146) (till bok IV, kap. 32; MGH s. 266; transkriberat från sidbild, ogranskat; i B 3a.a' och C 2 inleds skoliet med 'Eadem — altissimas nives' ur huvudtexten)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:145 -->

Paulus in Historia Longobardorum affirmat in ultimis partibus septentrionis inter Scritefingos in quadam spelunca oceani iacere VII viros quasi dormientes, de quibus est opinio diversa, et quod predicaturi sunt illis gentibus circa finem mundi. Dicunt alii ex XI milibus virginibus illuc pervenisse aliquas, quarum cetus et naves monte obrutae sunt, ibique fieri miracula. Ubi et ecclesiam construxit Olaph (A 2. B 3a. a'. C 2).

## skolion 147 (142 hos Lappenberg, där samma skolion som 148) (till bok IV, kap. 34; MGH s. 268; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:147 -->

Licet ante illum ex nostris Lifdag, Odinkar et Poppo gentem illam predicaverint. Possumus hoc dicere, quod nostri laboraverunt, Angli vero in labores eorum introierunt (A 2. B 3a. a'. C 2).

## skolion 148 (142 hos Lappenberg, där samma skolion som 147) (till bok IV, kap. 34; MGH s. 268; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:148 -->

Hunc, Meinhardum et Albertum alias ordinatos, cum ad se venirent, cum muneribus commendavit illis episcopus vicem suam tam per Nordmanniam quam per insulas oceani (A 2. B 3a.a'. C 2).

## skolion 149 (143 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 34; MGH s. 269; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:149 -->

. . . . is plen . . . calcitr . . ler . . (A 2).

## skolion 150 (144 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 35; MGH s. 270; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:150 -->

De occeano Britannico, qui Daniam tangit et Nordmanniam, magna recitantur a nautis miracula, quod circa Orchadas mare sit concretum et ita spissum a sale, ut vix moveri possint naves, nisi tempestatis auxilio. Unde etiam vulgariter idem salum lingua nostra Liberse vocatur (A 2. 3. B 3a. a'. C 2).

## skolion 151 (145 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 35; MGH s. 270; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:151 -->

Hic apparet, quod scriptor huius libelli fuit ex Germania superiori, unde vocabula pleraque sive nomina propria, cum ad suam aptare voluit linguam, nobis corrupit (C 2).

## skolion 153 (till bok IV, kap. 35; MGH s. 271; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:153 -->

Martianus, Solinus et . . . (A 2).

## skolion 154 (147 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 36; MGH s. 272; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:154 -->

Brittannia est omnium maxima insularum. A qua novem dierum navigatione pervenitur ad Thile. De qua unius d[iei] navigatio est ad mare congelatum. Quod ideo congelatum, quia nunquam sole calefit (A 2).

## skolion 155 (148 hos Lappenberg) (till bok IV, kap. 36; MGH s. 272; transkriberat från sidbild, ogranskat)

<!-- passage: adam_av_bremen:skolion:155 -->

Egredientibus a promunctorio Danorum Alaburg narrant iter esse XXX dierum usque in Island, minus autem, si ventum habeant secundum (A 2. B 3a. a'. C 2).